Dünyadan Haberler

İran medyası: İran gemileri abluka bölgesinden sorunsuz bir şekilde geçti

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın varılan mutabakatın ardından deniz ablukasının kaldırılması emrini verdiği ve birkaç İran gemisinin abluka bölgesinden sorunsuz geçtiği kaydedildi.

Haberde bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir geminin açık sulardan İran limanlarına doğru, İran petrolü taşıyan bir tankerin de Umman Denizi'ni geçerek ihraç edileceği limana doğru hareket ettiği bilgisi paylaşıldı.

ABD-İran mutabakatı

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyurmuştu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de ABD ile mutabakata varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını belirtmişti.

ABD-İran mutabakatının özellikle Lübnan'ı da kapsayacağının açıklanması İsrail'de tartışmalara neden olmuş, İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Lübnan'ın güneyinde işgal ettikleri bölgelerden çekilmeyeceklerini ileri sürmüştü.

İsrail basını: Tel Aviv yönetimi ABD-İran mutabakatından rahatsız

İsrail'in Kanal 13 televizyonunun haberine göre, Washington ile Tahran arasında varılan mutabakat İsrail'de şaşkınlıkla karşılandı.

İsmi açıklanmayan İsrailli yetkililer, anlaşmanın Tel Aviv'i zor durumda bıraktığını ifade ederek, gelişmeyi “İsrail'in otobüsün altına atılması” şeklinde değerlendirdi.

Haberde görüşlerine yer verilen üst düzey bir İsrailli yetkili, ABD ile İran arasındaki mutabakatı “İsrail açısından şok edici” sözleriyle nitelendirerek İsrail'in uzun süredir ABD-İran müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanacağını öngördüğünü kaydetti.

Kanal 13 ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance arasında, 14 Haziran'da Lübnan'daki İsrail askeri varlığının ele alındığı gergin bir telefon görüşmesi yapıldığını ileri sürdü.

Habere göre görüşmede, İran ile üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın bazı maddeleri de gündeme geldi. İsrailli bir yetkili, İsrail ordusunun Lübnan'dan çekilmeyeceğini ancak bundan sonraki her askeri faaliyetin yeniden değerlendirileceğini söyledi.

Kanal 13, üst düzey bir ABD'li yetkilinin de anlaşmanın İsrail'in Lübnan'ın güneyinden çekilmesini içermediğini ve Tel Aviv'in “kendini savunma hakkını” koruyacağını ifade ettiğini aktardı.

Öte yandan Kanal 15 televizyonu, İsrail Güvenlik Kabinesi'nde bazı bakanların Başbakan Netanyahu'dan Lübnan'daki operasyonların sürdürülmesini ve daha fazla bölgenin kontrol altına alınmasını talep ettiğini bildirdi.

Habere göre Netanyahu, kabine toplantısında yaptığı değerlendirmede, temel hedeflerinin “en yoğun baskılar altında dahi hareket serbestisini korumak” olduğunu belirterek, “Hem Beyrut'ta hem de Tahran'da dokunulmazlık olacak.” ifadesini kullandı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise toplantıda, ordunun sınır hattına çekilmeyeceğini ve askerlerin riske atılamayacağını söyledi.

Kanal 15'in haberine göre, bazı kabine üyeleri toplantıda, ABD Başkanı Donald Trump'ı “petrol ve para karşısında taviz vermekle” eleştirdi.

Netanyahu, daha önce yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın ayrıntılarını bilmediğini belirtmiş, buna karşın Lübnan'da kontrol altında tuttukları bölgelerde kalma yönündeki tutumlarını sürdüreceklerini ifade etmişti.

ABD, İran ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar sonucunda taraflar, İran'a yönelik çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşıya varıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Trump, ülkesinin İran ile anlaşmayı imzaladığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını açıklamış, Tahran yönetimi ise mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde imzalanacağını bildirmişti.

Milli özel sporcularımızdan SU-DS Dünya Şampiyonası'nda 6 altın, 1 gümüş madalya

Türkiye Özel Sporcular Spor Federasyonunun açıklamasına göre, başkent Sofya'daki şampiyonanın ikinci gününde ay-yıldızlı özel sporcular, cimnastik, triatlon ve atletizm branşlarında madalya mücadelesi verdi.

Alper Öztürk, artistik cimnastik mozaik büyük erkekler kategorisinde Adem Baş ise artistik cimnastik genç erkeklerde altın madalya kazandı.

Atletizm branşında yarışan milli özel sporculardan Muhammed Eren Uysal ise 800 metre mozaik kategorisinde 2:45.09'luk derecesiyle rekor kırarak altın madalyaya ulaştı. Muhammed Eren Uysal, mozaik kategori 1500 metre yürüyüş yarışında da 13:14.72 derecesi ile altın madalyanın sahibi oldu.

Mahmut Duhan Kutsal ise down sendromlular kategorisi 1500 metre yürüyüş yarışını birinci tamamladı.

Triatlon branşında Emirhan Akçakoca, 2099 puanla altın madalya, Abdullah İnan ise 1637 puanla gümüş madalya kazandı.

Şampiyona 19 Haziranda sona erecek.

ABD'li yetkili: ABD ordusu, İran'la müzakereler sürerken Orta Doğu'da kalacak

Üst düzey ABD'li bir yetkili, düzenlediği telekonferansta ABD ile İran arasında varılan mutabakata ilişkin detayları basın mensuplarıyla paylaştı.

Yetkili, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının cuma günü imzalanmasının ardından başlaması beklenen 60 günlük müzakere sürecinde Amerikan ordusuna ait unsurların Orta Doğu'da kalmaya devam edeceğini açıkladı.

Yetkili, ancak müzakerelerde olumlu yönde ilerleme görülmesinin ardından bölgedeki askeri varlıklarını azaltmaya başlayacaklarını kaydederek, o zamana kadar ilgili birliklerin mevcut görev yerlerinde kalacaklarını söyledi.

ABD'li yetkili, "İranlıların bize nükleer programlarından vazgeçtikleri konusunda yapacaklarını söyledikleri şeyleri yaptıklarını görmek istiyoruz. Bu mutabakat, nihai bir anlaşmaya varılması halinde bölgedeki askeri güçlerin azaltılmasını öngörüyor." değerlendirmesini yaptı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) bağlı yaklaşık 50 bin Amerikan askerinin Orta Doğu'da görev yaptığı açıklanmıştı. Söz konusu askeri konuşlanma kapsamında üç uçak gemisi ve 200'den fazla uçak bölgede bulunurken donanmaya ait çok sayıda farklı askeri birlik de görev yapıyor.

BM: İsrail güçleri, sadece sözde sarı hatta yaklaştıkları gerekçesiyle Filistinlileri öldürüyor

BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, New York’ta düzenlenen günlük basın toplantısında Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin son durumu aktardı.

BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisinin (OCHA) Gazze'yle ilgili raporlarına değinen Dujarric, hafta sonu boyunca bölgedeki yerleşim yerlerinde çok sayıda hava saldırısı, topçu ateşi ve silahlı çatışma olayı yaşandığını bildirdi.

Dujarric, "İnsan hakları alanında çalışan meslektaşlarımız İsrail güçlerinin, görünüşe göre sadece o hatta çok yakın oldukları gerekçesiyle, Filistinlileri öldürdüğü uyarısında bulunuyor." diyerek hafta sonu boyunca bölge yakınlarındaki insanların, güvenlik endişesiyle yeniden yerinden edilmeye zorlandıkları bilgisini verdi.

"Sarı blokların yerleştirilmesiyle bu alan defalarca genişletildi"

Cuma günü, yerinden edilmiş ailelere barınak sağlayan Cibaliye kampındaki bir BM okulunun avlusuna düzenlenen hava saldırısının, okulda küçük çaplı hasara yol açtığını belirten Dujarric, aynı gün Gazze şehrinin doğusunda, İsrail birliklerinin "sözde sarı hattın" batıya doğru daha da genişletileceğine işaret eden sarı beton bloklar yerleştirmesiyle onlarca ailenin yerinden edildiğini kaydetti.

Dujarric, "Söz konusu hattın Ekim 2025'te uygulamaya konulmasından bu yana, bu hat Gazze Şeridi içinde İsrail güçleri tarafından erişimin kısıtlandığı bölgeleri işaretlemek için kullanılıyor ve sarı blokların yerleştirilmesiyle bu alan defalarca genişletildi." dedi.

Genel Sekreter Sözcüsü ayrıca, Gazze'ye inşaat malzemelerinin ulaştırılmasında tek geçişin Kerem Abu Salem Sınır Kapısı olmaya devam ettiğini bildirirken, bu durumun "ciddi bir darboğaza yol açtığı" değerlendirmesinde bulundu.

Valizinden 150 canlı zehirli akrep çıktı

Güney Afrika polisi, Cape Town Havalimanı'nda sıra dışı bir kaçakçılık girişimini engelledi. Alınan bir istihbaratı değerlendiren güvenlik güçleri, eşkali belirlenen 28 yaşındaki bir şüpheliyi takibe aldı.

Havalimanında durdurulan adamın valizinde ve kıyafetlerinin arasında yapılan aramalarda, plastiklere tek tek sarılarak gizlenmiş 150 adet canlı ve zehirli akrep ele geçirildi.

Zanlı mahkemeye çıkarılacak

Yasa dışı yollarla yaban hayvanı bulundurmak ve nakretmek suçundan gözaltına alınan şüphelinin hangi ülkeye gitmeyi planladığına dair bilgi paylaşılmadı.

Çevre koruma kanunları kapsamında suçlanan zanlının pazartesi günü hakim karşısına çıkması bekleniyor.

Ele geçirilen zehirli akrepler ise güvenli bir şekilde muhafaza edilmek üzere koruma altındaki bir yaban hayatı tesisine teslim edildi. Yetkililer, ele geçirilen canlıların piyasa değerini belirlemek için inceleme başlattı.

Yaban hayatı tehdit altında

Dünyanın en zengin biyolojik çeşitliliğine sahip ülkelerinden biri olan Güney Afrika'da, yaban hayatı kaçakçılığı ciddi bir sorun olmaya devam ediyor.

Suç örgütleri, küresel karaborsada yüksek maddi değere sahip olan gergedan ve fil gibi büyük memelilerin yanı sıra pangolin, sürüngenler ve eklem bacaklılar gibi daha az dikkat çeken türleri de hedef alıyor.

İran: Mutabakatın hükümleri uygulanırsa, ülke için gurur verici bir belge olarak değerlendirilebilir

Pezeşkiyan, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mutabakata ilişkin yoğun görüşmeler gerçekleştirdiklerini ve İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyelerinin büyük çoğunluğunun mutabakat zaptına destek verdiğini belirten Pezeşkiyan, “Mutabakatın tüm hükümleri doğru şekilde uygulanırsa, ülke için gurur verici bir belge olarak değerlendirilebilir.” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başta olmak üzere, mutabakatta emeği geçen tüm yetkililere teşekkür etti.

Mutabakatta varılan hususların savaşın durdurulması ve müzakere başlanılması noktasında önemli bir adım olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, nihai anlaşmanın henüz şekillenmediğini kaydetti.

Trump: İran ile yapılan anlaşma tamamen imzalandı

Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’ne katılmak üzere İsviçre’nin Cenevre kentine ulaşan Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la görüşmesinin ardından gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Trump, Hürmüz Boğazı'na dair açıklamada bulunarak boğazın "(19 Haziran) Cuma günü tamamen açılacağını" belirtti.

İran ile varılan mutabakat zaptı doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın "tamamen açılacağını" yineleyen Trump, bölgedeki mayınların büyük bölümünün de etkisiz hale getirileceğini söyledi.

Trump, "oldukça güçlü" şeklinde nitelediği zaptın içeriğinin kamuoyuna duyurulmasını istediğini aktararak "(Eski ABD Başkanı Barack) Obama'nınki gibi berbat değil. Çok güçlü bir belge ve yayınlanmasını istiyorum, muhtemelen çok yakında. Cuma gününden sonra bir süre sonra." ifadelerini kullandı.

"Petrol fiyatları hızla düşüyor"

İran'ın farklı bir lider kadrosuna sahip olduğunu ve mevcut yönetimle "çok iyi anlaştıklarını" öne süren Trump, "İlk kadro gitti, ikinci kadro gitti ve üçüncü kadronun çok zeki, güçlü olduğunu gördük." dedi.

Trump, nihayetinde Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya vardıklarını vurgulayarak ülkesinin İran'a yönelik "yeniden saldırıya geçmek zorunda kalması" nedeniyle üzgün olduğunu ancak bu saldırıların üçüncü geceye sarkmaması için anlaşmayı sağladıklarını ifade etti.

Başkan Trump, "Orta Doğu'da çok güzel şeyler olacak. Petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi yükseliyor, rekor seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları en büyük düşüşünü yaşadı ve düşük seviyelere indik, henüz tam olarak eski seviyemize dönmedik." değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini kaydeden Trump, "Asıl mesele buydu çünkü muhtemelen olsaydı kullanırlardı. Obama'nın imzaladığı anlaşmayı feshetmem çok önemliydi çünkü bu, nükleer silaha giden bir yoldu. ABD için korkunç bir anlaşmaydı." diye konuştu.

Trump, ABD'nin İran'a karşı "harika bir iş çıkardığını" savunarak "Umarım iyi bir ilişkimiz olur ve iyi geçiniriz, eğer geçinemezsek de başladığımız yere geri döneriz ama bunun gerekli olacağını sanmıyorum." ifadelerini kullandı.

JD Vance de katılacak

İran ile mutabakat zaptının imza törenine bizzat katılma ihtimali sorulan Trump, "Duruma bağlı. (ABD Başkan Yardımcısı) JD Vance katılacak. Belki ben de katılırım. Belki katılmam ama JD özellikle bunun için geliyordu." dedi.

Trump, zaptın İran'a yönelik "yaptırımların hafifletilmesi olasılığı" içerdiği iddialarını reddederek "Hayır, içermiyor. (İran) Eğer yapmaları gerekeni yaparlarsa bu, gerçekten davranışsal bir şey ve yürürlüğe girmeye başlar." diye konuştu.

Tahran yönetimiyle devam eden gerilim dolayısıyla küresel petrol fiyatlarının "tıkandığını" aktaran Trump, İran'la varılan mutabakatın "dünyaya çok büyük başarılar getireceğini" savundu.

Trump, "Dün (Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir) Başkan Zelenskiy ve (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Başkan Putin ile çok iyi bir görüşme yaptık ve belki bir şeyler yapabileceğimizi görüyorum. Gerçekten de öyle düşünüyorum. İkisinin de buna açık olduğunu düşünüyorum. Yani bu iş bittiğine göre, buna odaklanacağız. Bakalım bunu başarabilecek miyiz?" ifadelerini kullandı.

ABD ve İran mutabakat zaptını imzaladı

Üst düzey ABD'li bir yetkili, düzenlediği telekonferansta ABD ile İran arasında varılan mutabakata ilişkin detayları basın mensuplarıyla paylaştı.

Yetkili, İran'la mutabakat zaptına ABD Başkanı Trump ile Başkan Yardımcısı Vance'in, İran tarafında ise Meclis Başkanı Kalibaf'ın imza attığını söyledi.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

Mutabakatın detayları 1-2 gün içinde açıklanacak

ABD ile İran arasındaki mutabakatın detaylarının 24 ila 48 saat içinde kamuoyuna açıklanacağını kaydeden yetkili, bu detaylarla birlikte herkesin mutabakatı daha iyi kavrayacağını söyledi.

ABD'li yetkili, bu mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın derhal gemi trafiğine açılacağını ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının da hızlıca kaldırılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı'nın normal deniz trafiğine dönmesinin birkaç hafta içinde hemen mümkün olmayacağını vurgulayan yetkili, bununla birlikte trafiğin her geçen gün artmasını beklediklerini sözlerine ekledi.

ABD Başkan Yardımcısı Vance: Washington, müzakerelerde tüm kozlara sahip

Vance, CNBC televizyonuna verdiği röportajda, "Bence en iyi sonuç, Amerikan halkı için iyi bir anlaşmadır ve biz de esasen buna sahibiz." dedi.

Haftanın son günü yapılması beklenen görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Vance, "Esasen burada tüm kozlar bizim elimizde. Nükleer program konusunda uzun vadede istediğimiz taahhütleri vermezlerse İranlılara herhangi bir şey vermek zorunda değiliz." ifadelerini kullandı.

Vance, İran'la anlaşmanın iki temel unsurunun "Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin uzun vadeli taahhüt vermesi" olduğunu belirterek, Tahran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde ekonomik yaptırımların ve diğer kısıtlamaların gevşetilebileceğini söyledi.

ABD Başkan Yardımcısı, İran ile müzakerelerin artık doğrudan yürütüldüğünü vurgulayarak, muhataplarıyla doğrudan görüştüklerini ve bu sayede "neyin gerçek neyin sahte olduğunu" anlayabildiklerini ifade etti.

Vance, bu çerçevede cuma günü yapılacak görüşmenin başarılı geçeceğine inandığını belirtti.

Washington'ın Tahran ile ilişkileri geliştirmeye açık olduğunu kaydeden Vance, "Eğer bizimle görüşmek, ABD ile olan ilişkilerinizi değiştirmek isterseniz, biz de İran ile olan ilişkimizi değiştiririz. Teklifimiz bu. Bu noktada bize karşılık verip vermeyeceklerini göreceğiz." ifadelerini kullandı.

Vance, İsrail'in olası bir anlaşmaya vereceği tepkiye ilişkin soruya, "Her şeyden önce, İsrail içinde bu anlaşmayı oldukça olumlu karşılayan kesimler olduğunu düşünüyorum. Ayrıca anlaşmaya ilişkin bazı yanlış haberlerin yapıldığı kanaatindeyim." yanıtını verdi.

"Anlaşma metni bu hafta açıklanabilir"

ABD ile İran arasında yapılacak anlaşma metninin bu hafta açıklanmasının beklendiğini belirten Vance, barışı sağlayacak imzaların atılmasının "sadece önümüzdeki birkaç yıl için değil, gelecek nesiller için de yeni bir Orta Doğu" oluşturulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

Vance, ABD ile İran arasında varılan ön anlaşmanın, iki ülke arasındaki ateşkesi 60 gün daha uzatacağını ve Tahran'ın nükleer programı ile diğer önemli konulara ilişkin gelecekteki müzakereler için çerçeve oluşturacağını söyledi.

ABD-İran mutabakatı: Belirsizlikler sürüyor

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaş, müzakerelerin sonunda mutabakatla sonuçlandı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyurarak, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini" ilan etti.

Bu açıklamadan sonra gözler, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın maddelerine çevrildi.

Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler duyurulmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı.

Bu metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı bir ateşkesi kabul ediyor. Washington'ın Tahran yönetiminin içişlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması da mutabakattaki maddeler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması da "mutabakat taslağında" bulunuyor.

Buna ek olarak, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarının Tahran'ın erişimine açılması, İran'ın ise nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi de mutabakat taslağında öne çıkan maddeler olarak dikkati çekiyor. Ancak, Lübnan'daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin taraflardan gelen farklı açıklamalar, mutabakata ilişkin bazı belirsizliklerin ortaya çıkmasına neden oldu.

19 Haziran'da İsviçre'de düzenlenecek resmi imza töreniyle taraflar arasındaki savaşın sona erdirilmesi hedeflenirken, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığa yol açan konular arasında netlik kazanmayan başlıklar yer alıyor.

Hürmüz Boğazı, İsrail ordusunun Lübnan'a saldırıları, İran'ın nükleer programı, yaptırımlar ve tazminat meselesinin yanı sıra İran'ın vekil güçleri ve füze programına ilişkin konular önem arz ediyor.

Peki, tarafların mutabakat hakkındaki açıklamalarını ne oldu?

Hürmüz Boğazı

ABD Başkanı Donald Trump, küresel ticaret bakımından büyük önem arz eden Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak açılmasını" onayladığını ve bunun "kalıcı" olacağını iddia etti.

Anlaşmanın 19 Haziran'da imzalanacağını duyuran Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenerek petrol taşımacılığının devam edeceğini söyledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Hürmüz Boğazı'ndan geçiş düzenlemesi ile ilgili yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'nda sunulan hizmetlerin bedelini almalıyız." dedi.

İran'ın yarı resmi Mehr Haber Ajansının 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin haberinde, Hürmüz Boğazı'nda geçişlerde ücret toplama hakkının sadece İran ve Umman'a ait olduğunu ve üçüncü tarafların bu konuda karar alma yetkisine sahip olmadığını söylendi.

Lübnan'a saldırılar

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" aktarırken, İsrail tarafından mutabakata yönelik itirazlar geldi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun itirazlarına rağmen mutabakatın sağlandığını aktaran Trump, İran ile mutabakata yaklaşılan bir dönemde İsrail'in Beyrut'a saldırısını eleştirerek bunun "yaşanmaması gerektiğini" vurguladı.

Ancak Trump, mutabakata tüm Lübnan'ın dahil olduğuna dair henüz bir ifade kullanmadı.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Trump'ın yaptığı mutabakatın "kendilerini bağlamayacağını ve İsrail'in ABD'nin sömürgesi olmadığını" savundu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz da Washington ile Tahran arasındaki mutabakata rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini açıkladı.

Ancak Katz, Lübnan'a saldırıların sürüp sürmeyeceğine ilişkin de bir ifade kullanmadı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise mutabakatın Lübnan'ı da kapsadığını belirterek, "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceği bu gece açıklanacak." demişti.

İran basınındaki "mutabakat taslağında", İran ve Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde mevcut savaşın durdurulmasının şart koşulduğu belirtilerek, ABD'nin bu kararlılığı İsrail adına da taahhüt edeceği kaydedildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarının tamamen durması gerektiğini vurgulayarak, ABD'nin anlaşmayı uygulama sorumluluğu taşıdığına dikkati çekti.

İsrail ordusu, dün Lübnan'ın başkenti Beyrut ile güneydeki beldelere saldırılar düzenlemiş, bugün de ateşkese rağmen güneydeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenlemişti.

Nükleer program ve yaptırımlar

Trump, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını kaydetti.

Yeni mutabakatın İran'ın "nükleer silah geliştirememesini veya satın alamamasını" güvence altına alacağını savunan Trump, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl süreyle askıya alması meselesini hala müzakere ettiklerine ancak 15 yıllık süreci de kabul edebileceğine işaret etti.

Trump, İran'ın kapasitesinin "askeri amaçlara asla hizmet edemeyecek" düşük düzeyde uranyum zenginleştirmeyle sınırlı tutulacağını aktardı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.

İran basınındaki "mutabakat taslağında" İran'ın nükleer programına ilişkin taleplerin zenginleştirilmiş uranyumla ilgili olduğunu ve İran'ın diğer nükleer faaliyetlerine ilişkin görüşme yapılmadığı belirtildi.

Taslakta, nihai bir anlaşmaya varılsa bile İran'ın yükümlülüklerinin, nükleer silah üretmeme taahhüdüyle ve yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoku meselesinim Tahran tarafından önerilen bir formülle çözülmesiyle sınırlı kalacağı kaydedildi.

Uranyumun seyreltilmesi durumunda ülke içerisinde kalacağı aktarılan taslakta, gerekirse malzemenin kısa süre içerisinde daha yüksek zenginleştirme seviyelerine getirilebileceği ifade edildi.

ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt ettiği iddia edilen taslakta, müzakerelerin ikinci aşamasına gelinene kadar kapsamlı bir yaptırım muafiyeti veya hafifletilmesi sağlanmayacağı kaydedildi.

İran'ın dondurulmuş varlıkları

Taslağın paylaşıldığı haberde, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının durdurulması ve Lübnan'daki savaşın bitirilmesinin görüşmelerin bir sonraki aşamasının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirleyebileceği dile getirildi.

Öte yandan ABD tarafı ve ara bulucu Pakistan, yaptırımlar konusunda güncel bir açıklama yapmadı.

Tazminat

Taslağın paylaşıldığı haberde, 300 milyar dolarlık kalkınma ve yeniden imar fonu teklif edildiği belirtilerek, "yeniden imar" teriminin savaş kaynaklı hasarlara ilişkin olduğu öne sürüldü.

ABD tarafında bu iddiayı doğrulayan veya yalanlayan bir açıklamaya henüz rastlanmadı.

İran'ın vekil güçleri ve füze programı

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve müzakere sürecinde sık sık gündeme gelen İran'ın bölgedeki vekil güçleri ve füze programı da hala belirsizliğini koruyan konular arasında yer alıyor.

Özellikle İsrail'in peşinde olduğu iki konu dönem dönem ABD diplomasisinin de ısrar ettiği meseleler olarak öne çıkmıştı.

Ancak Tahran yönetimi, müzakerelerde bu konuların masaya yatırılmasına karşı olduğunu yinelemişti.

AB, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmayacağına işaret etti

Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Fransa'da düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında basın toplantısı düzenledi.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, küresel ekonomik dengesizlikler, Orta Doğu, Ukrayna, yapay zeka ve çocukların çevrim içi güvenliği konularının gündemin ana başlıkları olacağını söyledi.

AB'nin İran'a yönelik yaptırımlarının iki temel unsuru bulunduğunu kaydeden von der Leyen, bunun birinin insan hakları ihlalleri, diğerinin ise kitle imha silahları olduğunu söyledi.

Ursula von der Leyen, "Yaptırımların temel ilkesi, kaldırılmalarını değerlendirebilmemiz için sahada gerçek bir değişimin olması gerektiğidir. Yaptırımlar, davranış değişikliği sağlamak için uygulanır. Dolayısıyla, eğer davranış güvenilir ve doğrulanabilir biçimde değişiyorsa yaptırımlar kaldırılabilir." dedi.

Bunun tersinin de geçerli olduğuna dikkati çeken von der Leyen, "Davranışta bir değişiklik olmadığı sürece, insan hakları ihlalleri ve kitle imha silahları nedeniyle yaptırımlar kaldırılamaz." ifadelerini kullandı.

Von der Leyen, ABD ile İran arasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını yineleyerek temel önceliğin mutabakatın uygulanması olduğunu söyledi.

Mutabakatın daha geniş kapsamlı müzakerelerin önünü açması ve İran’ın nükleer ve balistik programlarının sona ermesine yol açması gerektiğini kaydeden von der Leyen, "Ayrıca şunu da vurgulamak isterim ki, Lübnan yanarken kalıcı bir barış mümkün değildir. Gerçek bir ateşkes çağrısında bulunuyoruz ve Lübnan’ın egemenliğine tam saygı gösterilmesini talep ediyoruz." mesajını verdi.

Von der Leyen ayrıca AB'nin Fransa'yla "Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE)" ortak savunma finansman programı kapsamında 15 milyar avroluk savunma kredisi imzalayacağını bildirdi.

Çin ile ticaret açığı 360 milyar avroya ulaştı

AB açısından 2025 yılının Çin ile ticarette bir dönüm noktası olduğunu belirten von der Leyen, ilk kez bütün AB üyesi ülkelerin Çin'e karşı ticaret açığı verdiğine dikkati çekti.

Von der Leyen, "AB'nin Çin ile ticaret açığı 360 milyar avro ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Bunun sürdürülebilir olmadığı açıktır." değerlendirmesini yaptı.

Stratejilerinin ayrışmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyleyen von der Leyen, kendi üretim kapasitelerini hızla artırmak, dünya genelindeki serbest ticaret anlaşmaları ağlarını genişletmek ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek istediklerini söyledi.

Von der Leyen, iç pazarı haksız uygulamalardan korumaları gerektiğine dikkati çekerek bu kapsamda son yıllarda koruma önlemlerinden sübvansiyon karşıtı tedbirlere kadar çeşitli mekanizmalar geliştirdiklerini anımsattı.

Kritik minerallerde Çin bağımlılığı uyarısı

G7 ülkeleri arasında birlik ve koordinasyonun hayati önem taşıdığını vurgulayan von der Leyen, "Hepimiz ekonomilerimizde benzer eğilimlerle karşı karşıyayız. Örneğin kritik hammaddeler konusu. Bu alanda yeterli ölçeğe ulaşabilmek için birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Bu nedenle G7 ve diğer ortak ülkelerle kritik ham maddeler anlaşması üzerinde çalışıyoruz." yorumunda bulundu.

Von der Leyen, kritik minerallerin Çin'de yoğunlaştığını, bunun kritik minerallere erişim ve bunların işlenme kapasitesinin büyük ölçüde Çin'de toplandığı anlamına geldiğini aktararak, geçen yıl kritik mineral ihracatına getirilen kısıtlamaların birkaç hafta boyunca Avrupa ekonomisini etkilediğine işaret etti.

Kritik minerallerde tek bir tedarikçiye aşırı bağımlı olunmaması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, "AB'nin kendi kritik mineral potansiyelini geliştirmesi gerekiyor. Avrupa'da kayda değer bir potansiyel bulunuyor ancak bunun hayata geçirilmesi zaman alacaktır." dedi.

Von der Leyen, Orta Doğu'daki krizin önemli bir ders niteliği de taşıdığına dikkati çekerek "Enerji bağımlılığımızın bir kez daha bir silah olarak kullanılabildiğini gördük. Bu nedenle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılığa olan bağımlılığımızı nasıl azaltabileceğimizi de görüşeceğiz. Daha dayanıklı alternatif ihracat güzergahları oluşturuldu ve yenileri de inşa edilecek." ifadelerini kullandı.

Yapay zeka

Yapay zeka konusunun da gündemde olacağını anlatan von der Leyen, şöyle devam etti:

"Öncü (frontier) yapay zeka modellerinde etkileyici ilerlemeler görüyoruz. Bunlar bilim ve teknolojide büyük ilerlemeler sağlayacak. Ancak aynı zamanda riskleri de artırıyor. Bugünün temel sorusu, yeni modelleri güvenli biçimde nasıl devreye alacağımızdır."

Von der Leyen, bu modellerin hizmete girmeden önce test edilmesi konusunda G7 ülkeleri arasındaki işbirliğinin büyük önem taşıdığını belirtti.

Çocukların çevrim içi ortamda korunması konusuna da değinen von der Leyen, "Dijital dünyanın sunduğu fırsatlar açık olduğu kadar riskleri de açıktır. Tartışma, gençlerin sosyal medyaya erişip erişmemesi değil, sosyal medyanın çocuklarımıza ve gençlerimize ne zaman ve ne ölçüde erişebileceğidir. Bu riskler nedeniyle sosyal medyaya erişimin geciktirilmesi yönündeki argüman giderek güçlenmektedir." diye konuştu.

Çocukların hem çevrim içi hem de çevrim dışı ortamda bağımsız hareket edebilme becerilerini geliştirebilmeleri için onlara koruma, zaman ve gerekli imkanları sağlamaları gerektiğine işaret eden von der Leyen, "Teknoloji şirketlerinin de büyük sorumluluğu bulunmaktadır. Avrupa'da platformlar, tasarım gereği güvenli olduklarını kanıtlamak zorundadır. Bu ilke özellikle çocuklarımız ve gençlerimiz açısından büyük önem taşımaktadır." dedi.

"AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeveye katkı sunmaya hazır"

AB Konseyi Başkanı Costa ise G7 Zirvesinin "belirleyici" bir anda gerçekleştiğini vurgulayarak, "Burada alacağımız kararlar harekete geçme, işbirliği yapma ve küresel istikrarın temelini oluşturan ilkelere bağlılığımız konusunda açık bir mesaj verecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Hiçbir ülkenin mevcut zorluklarla tek başına baş edemeyeceğinin altını çizen Costa, uluslararası istikrar için barışın varoluşsal bir öncelik olduğunu söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de zirveye katılacağını kaydeden Costa, "Bu çatışma artık Birinci Dünya Savaşı’nı bile geride bırakacak kadar uzun sürmüştür. Bu, büyük bir meydan okumadır ve çatışmaların giderek yoğunlaştığını biliyoruz. G7, kalıcı bir barışa yönelik bir anlaşmaya ulaşılmasına katkı sağlayabilir." görüşünü savundu.

Costa, bugün ayrıca Ukrayna’nın AB'nin entegrasyonu yönünde tarihi bir adım atacaklarını aktararak resmi müzakerelerin başlayacağını anımsattı.

Rusya'nın zamanın kendi lehine işlemediğini anlaması gerektiğini belirten Costa, zaman kazanma çabasının fayda sağlamayacağını kaydetti.

Costa, İran ve Orta Doğu’daki durumu da Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi bölgesel liderlerin katılımıyla ele alacaklarını belirterek "AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeve oluşturulmasına katkı sunmaya hazırdır. Bu gelişme umut açsa da Gazze’deki trajik insani durumu ve Batı Şeria’daki yasa dışı işgal konusundaki ciddi endişeleri unutturmamalıdır. Bölgede adil ve kalıcı bir barış için tek mümkün yol olan iki devletli çözüm doğrultusunda ilerlemek gerekmektedir." ifadelerini kullandı.

Eski İsrail Başbakanı Lapid: Netanyahu savaşı kaybetti

Başkent Tel Aviv'de partisinin haftalık meclis grup toplantısı öncesinde gazetecilere açıklama yapan Lapid, Washington ile Tahran arasında sağlanan mutabakata tepki gösterdi.

Lapid, "Netanyahu savaşı kaybetti. İran cephesinde Netanyahu’nun diplomatik başarısızlığı kadar mutlak bir başarısızlık tarihte asla ve asla görülmemiştir. Netanyahu’nun artık bu işi kıvıramadığı gerçeğini kabul etme vaktimiz geldi." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Netanyahu'ya açıkça ve herkesin gözü önünde "Senin patronun benim ve sana ne söylenirse onu yapacaksın." dediğini hatırlatan Lapid, bu durumun son derece rahatsız edici olduğunu belirtti.

"ABD-İran mutabakatı Netanyahu'nun başarısızlığı"

Muhalefetteki Lapid ile kurulan "Birlikte (Together)" ittifakının başında yer alan ve 27 Ekim 2026'ya kadar yapılması planlanan genel seçimlerde Başbakan Binyamin Netanyahu’nun yerine geçebilecek en güçlü adaylardan biri olarak görülen eski Başbakan Naftali Bennett de ABD-İran mutabakatına tepki gösterdi.

Bennett, söz konusu mutabakatın Netanyahu yönetiminin başarısızlığının bir sonucu olduğunu söyleyerek, hükümetin İsrail’i bir "tıkanma ve yıpratma savaşına sürüklediğini ve kesin bir zafer elde etmekten aciz" olduğunu kaydetti.

"Netanyahu, İsrail'i diplomatik felakete sürükledi"

İsrail’in eski Savunma Bakanı ve muhalefetteki İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman da İsrail’in ABD’nin İran ile yapılacak ateşkes ile Lübnan’daki saldırılar arasında bir ilişki kurmasına izin vermemesi gerektiğini savundu.

Liberman, Netanyahu’yu, İsrail’i Tahran ile 2015 yılında eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde yapılan anlaşmadan "çok daha kötü bir diplomatik felakete" sürüklemekle suçladı.

İran ve Lübnan'dan Hizbullah'ın saldırılarına hazır olunması gerektiğini öne süren Liberman, "İsrail'e fırlatılan her İran füzesine karşılık, Hark Adası'nı ve Bender Abbas Limanı'nı yerle bir ederek cevap vermeliyiz." dedi.

Liberman ayrıca İsrail ordusu bünyesinde bir füze kuvveti kurulmasını isteyerek, "Şu andan itibaren (İsrail Dış İstihbarat Servisi) Mossad tek bir misyona odaklanmalıdır, Ayetullah rejimini devirmek." şeklinde konuştu.