Soykırımcı İsrail'in Lübnan'ın güneyinde bir binaya düzenlediği saldırıda biri çocuk 5 kişi hayatını kaybetti

Lübnan resmi haber ajansı NNA'ya göre, İsrail ordusu gece saatlerinde Cibşit beldesinin El-Cebel Mahallesi'nde "Behçet" ailesinin yaşadığı binayı bombaladı.

Yıkılan binanın enkazından aynı aileden biri çocuk 5 kişinin cansız bedeni çıkarıldı.

Sivil savunma ekiplerinin gece boyunca enkaz kaldırma çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

İsrail ordusu Sur'da evleri havaya uçurdu

İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyindeki Sur kentinin Şema ve Nakura beldelerinde de evleri havaya uçurdu.

Patlama sesleri Sur'un birçok beldesinden duyulurken, İsrail'e ait insansız hava araçlarının (İHA) kentin sahil kesiminde uçuşlarını sürdürdüğü aktarıldı.

İsrail ordusu, Nebatiye'nin Bint Cubeyl ilçesine bağlı Hanin beldesine sabah saatlerinde hava saldırıları düzenledi. Saldırılar nedeniyle bölgedeki altyapı, binalar ve elektrik şebekelerinde ciddi hasar oluştu.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti de bu sürede ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart'tan beri İsrail saldırılarında 2 bin 500'den fazla kişinin öldüğünü bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

Ateşkese rağmen İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını ve ev yıkımlarını sürdürürken, Hizbullah ise ateşkesi ihlal ettiği gerekçesiyle İsrail birliklerine saldırılar düzenliyor.

Avustralya’da uçak kazası: Parafield Havalimanı hava trafiğine kapatıldı

Güney Avustralya polisinden yapılan açıklamaya göre, küçük bir uçak iniş denemesi yaptığı sırada henüz belirlenemeyen bir nedenle pist yakınındaki hangara çarptı.

Çarpmanın etkisiyle hangarda büyük bir yangın başlarken, bölgeden yoğun siyah dumanlar yükseldiği bildirildi.

Bölge tahliye edildi, uçuşlar durduruldu

Olayın ardından acil servis ekipleri bölgeye sevk edildi ve havalimanının çevresi güvenlik gerekçesiyle tahliye edildi.

Havalimanı sözcüsü, tüm hava trafiğinin durdurulduğunu ve ekiplerin yangına müdahalesinin sürdüğünü açıkladı.

Yaralı durumu belirsizliğini koruyor

Uçakta kaç kişinin bulunduğu veya hangar içinde yaralanan olup olmadığına dair henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Yetkililer, dumanın geniş bir alana yayıldığını belirterek çevre sakinlerine kapalı alanlarda kalmaları ve olay yerinden uzak durmaları çağrısında bulundu.

Avrupa 2025'te iklim krizini sert yaşadı

Yaklaşık 100 bilim insanının katkısıyla hazırlanan raporda, Avrupa kıtasının dünyanın en hızlı ısınan bölgesi olmaya devam ettiği belirtildi.

Avrupa'nın en az yüzde 95'inde yıllık sıcaklıkların ortalamanın üzerinde gerçekleştiği ifade edilen raporda, kıtadaki tüm buzul bölgelerinde net kütle kaybı yaşandığına dikkat çekildi.

Raporda, İzlanda’da kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en büyük ikinci buzul kaybının görüldüğü vurgulanırken, Grönland Buz Tabakası’nın 139 milyar ton buz kaybettiği ve bu miktarın Avrupa Alpleri’ndeki tüm buzulların toplam hacminin yaklaşık 1,5 katına denk geldiğine işaret edildi.

Ayrıca Avrupa’daki mevsim sonu kar örtüsünün hem alan hem kütle bakımından kayıtlardaki en düşük üçüncü seviyeye indiği bildirildi.

Denizlerde de sıcaklık rekoru

Raporda, Avrupa denizlerinde de sıcaklık rekoru kırıldığı, bölgenin yıllık deniz yüzeyi sıcaklığının şimdiye kadarki en yüksek seviyeye çıktığı kaydedildi.

Avrupa genelindeki nehirlerin yüzde 70’inde akışın ortalamanın altında kaldığı anımsatılan raporda, 2025’in toprak nemi açısından 1992’den bu yana en kurak üç yıldan biri olduğu belirtildi.

Raporda, sıcak ve kurak hava koşullarının orman yangınlarını artırarak yaklaşık 1 milyon 34 bin hektarlık alanın yanmasına yol açtığı, bunun şimdiye kadarki en yüksek seviye olduğuna dikkat çekildi.

Yangın kaynaklı emisyonlarda da Avrupa’da rekor kırıldığı hatırlatılan raporda, toplam emisyonun yaklaşık yarısının İspanya kaynaklı olduğu bildirildi.

Raporda, "Avrupa’daki hızlı ısınma, kar ve buz örtüsünü azaltırken, tehlikeli derecede yüksek hava sıcaklıkları, kuraklık, sıcak dalgaları ve rekor düzeydeki okyanus sıcaklıkları, Kuzey Kutbu’ndan Akdeniz’e kadar uzanan bölgeleri etkiliyor. Avrupa, dünyanın diğer birçok bölgesiyle birlikte, karada ve denizde rekor düzeydeki sıcak dalgalarından yıkıcı orman yangınlarına ve devam eden biyolojik çeşitlilik kaybına kadar artan etkilere maruz kalıyor ve bu durum, Avrupa genelindeki toplumlar ve ekosistemler üzerinde sonuçlar doğuruyor." değerlendirmesi yapıldı.

İran krizi, yeşil jet yakıtını yeniden gündeme taşıdı

Havacılık sektörünü karbonsuzlaştırmak, pillerin ağırlığı ve hidrojenin depolama zorlukları nedeniyle oldukça güç.

Kullanılmış yemeklik yağ gibi biyokütlelerden üretilen SAF, mevcut motor teknolojisiyle uyumlu olması ve emisyonları yüzde 80'e kadar azaltmasıyla en güçlü alternatif konumunda. Ancak SAF'ın en büyük engeli her zaman "fiyatı" oldu.

Aradaki fark iki katın altına indi

SAF fiyatları, fosil bazlı jet yakıtının yaklaşık üç katı düzeyindeydi. Geleneksel jet yakıtı ton başına 800 dolardan 1.500 doların üzerine çıktı.

SAF fiyatının 2.700 dolar civarında seyretmesiyle, aradaki fark iki katın altına indi.

Enerji güvenliği ve hammadde darboğazı

Avrupa'da jet yakıtı ihtiyacının yüzde 30'unun Körfez bölgesinden karşılanması, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı stratejik bir sorun haline getirdi.

SAF üretimi ise yeni bir bağımlılık riski taşıyor. Avrupa Birliği'nin (AB) SAF üretimi için kullandığı hammaddelerin yüzde 69'u dışarıdan geliyor; sadece Çin bu payın yüzde 38'ini oluşturuyor.

Çözüm "e-SAF" olabilir mi?

Yeşil hidrojen ve yakalanan karbonun birleştirilmesiyle üretilen e-SAF, Avrupa'nın Norveç, İzlanda, İspanya ve Portekiz gibi yenilenebilir enerji kaynakları zengin ülkelerinde üretilebilir.

Ancak e-SAF'ın maliyeti geleneksel yakıtın 12 katına kadar çıkabiliyor. Bu durum, havayolu şirketlerinin uzun vadeli alım anlaşmaları yapmasını zorlaştırıyor.

Yatırımlar yeşil enerjiye kayıyor

Analistler, İran krizinin bir sonucu olarak yatırımların biyoyakıt maliyetlerini düşürmeye odaklanan şirketlere ve girişimlere yöneleceğini öngörüyor.

AB ve ulusal hükümetlerin Emisyon Ticaret Sistemi’nden (ETS) elde edilen gelirleri e-SAF projelerine aktarması ve üretici ile havayolu şirketi arasında köprü olacak "çift taraflı açık artırma" (DSA) mekanizmalarını hayata geçirmesi bekleniyor.

Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı sürece "Plan B" arayışları hız kazanmaya devam edecek.

Bir zamanlar maliyeti nedeniyle "hayal" olarak görülen yeşil yakıtlar, artık çözümün bir parçası olarak değerlendiriliyor.

ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasıyla ilgili neler oluyor?

4 Mart'ta Hürmüz Boğazı üzerinde "tam kontrol" sağladığını açıklayan İran Devrim Muhafızları Ordusu, stratejik su yolunu "düşman unsurlara" kapattığını duyurdu.

Geçiş yapmak isteyen gemilerden Çin yuanı cinsinden yüksek tutarlı "geçiş ücretleri" talep eden Tahran yönetimi, boğazı adeta bir kontrol noktasına çevirdi.

8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkese rağmen Lübnan'daki çatışmaları gerekçe gösteren İran, boğazdaki kısıtlamaları kaldırmayı reddetti.

ABD'den "karşı abluka" hamlesi

Pakistan'daki barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması üzerine ABD, 13 Nisan'da İran limanlarına yönelik kendi ablukasını başlattı.

Operasyonun Kapsamı: ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran kıyı şeridinin tamamını kapsayan bir abluka uyguluyor.

Şimdiye kadar İran bağlantılı en az 39 gemi rotasından saptırıldı, 2 petrol tankerine ise el konuldu.

Trump, İran'a yasa dışı geçiş ücreti ödeyen hiçbir geminin güvenli geçiş hakkına sahip olmayacağını açıkladı.

Küresel ekonomi ve insani kriz riski

Hürmüz Boğazı'ndaki bu tıkanıklık, dünya genelinde yakıt ve gübre fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.

Birleşmiş Milletler, bu durumun küresel bir gıda acil durumunu tetikleyebileceği ve milyonlarca insanı açlık sınırına itebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre, yaklaşık 2.000 gemi ve 20.000 denizci Basra Körfezi'nde mahsur kalmış durumda.

Bölgedeki tanker trafiği kriz öncesine göre yüzde 70 oranında azalırken, 150'den fazla gemi risk nedeniyle boğaz dışında demirlemiş halde bekliyor  

ABD, İran'da okulun vurulmasına yönelik sessizliğini koruyor

28 Şubat tarihinde, ABD-İran geriliminin ilk aşamalarında Minab'daki bir ilkokula isabet eden füze, İranlı yetkililerin açıklamalarına göre 110'u çocuk olmak üzere 168 kişinin ölümüne yol açtı. Pentagon, aradan geçen iki aylık süreçte olayın soruşturulduğunu belirtmekle yetindi.

Soruşturma süreci ve şeffaflık eleştirileri

Eski Hava Kuvvetleri kıdemli hukuk danışmanı Emekli Yarbay Rachel E. VanLandingham, mevcut tutumun standart müdahale usullerinden belirgin şekilde saptığını vurguladı.

VanLandingham, geçmiş yönetimlerin savaş hukukuna ve hesap verebilirliğe daha bağlı bir duruş sergilediğini ifade etti.

Pentagon'un Sivil Koruma Merkezi'nin eski danışmanlarından Wes Bryant ise, sivil kayıpların yaşandığı ve ABD güçlerinin bölgede faaliyet gösterdiği durumlarda resmi soruşturmanın başlatılmasının, aslında sorumluluğun ön kabulü anlamına geldiğini savundu. Bryant, yönetimin bu durumu bildiği halde sessiz kalmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.

Trump ve Hegseth’in açıklamaları çelişiyor

Başkan Trump, 7 Mart'ta herhangi bir kanıt sunmadan saldırıdan İran'ı sorumlu tuttuğunu dile getirdi. Okulun hemen yanındaki askeri üssü vuran ABD yapımı Tomahawk füzesine ait görüntüler sorulduğunda ise Trump, bu görüntüleri görmediğini iddia etti.

Savunma Bakanı Pete Hegseth de konuya ilişkin soruları, sivil hedeflerin asla kasıtlı olarak vurulmadığını ve soruşturmanın sürdüğünü söyleyerek yanıtladı. Ancak sivil toplum kuruluşları ve basın yayın organları, okulun yanındaki Devrim Muhafızları üssünün ABD tarafından hedef alındığını, ancak güncel olmayan istihbarat koordinatları nedeniyle okulun vurulmuş olabileceğini bildirdi.

Demokratlar yanıt bekliyor

Kongre’deki Demokratlar, Savunma Bakanı Hegseth’e gönderdikleri mektuplarda saldırının ABD tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine dair net yanıtlar talep etti.

Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nin en kıdemli Demokrat üyesi Adam Smith, Pentagon yetkililerinin "soruşturma sürüyor" gerekçesiyle bilgi vermemesini "yetersiz ve acınası" olarak tanımladı.

Geçmişteki benzer olaylarla karşılaştırma

Minab saldırısındaki sessizlik, geçmişteki benzer sivil kayıp vakalarıyla karşılaştırıldığında farklılık gösteriyor:

2021 Kabil: ABD yönetimi, bir ailenin öldüğü dron saldırısından üç hafta sonra sorumluluğu kabul ederek özür diledi.

2015 Kunduz: Afganistan'da bir hastanenin bombalanmasından beş gün sonra ABD ordusu, saldırının kendi komuta zinciri içerisinde alınan bir karar olduğunu itiraf etti.

1991 Bağdat: El-Amiriye sığınağının vurulmasının ardından ABD yönetimi, sivil ölümlerini ve saldırıyı gerçekleştirdiğini en baştan kabul etti.

Eski Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Charles O. Blaha, Washington'daki bu şeffaflık eksikliğinin, Başkan Trump'ın İran'ı suçlayan açıklamalarıyla çelişmekten duyulan çekinceden kaynaklanabileceğini ifade etti.

İran limanlarına yönelik abluka haberi petrol fiyatlarını yükseltti

Wall Street Journal gazetesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre Trump, İran ekonomisi ve petrol ihracatı üzerindeki baskıyı artırma kararı aldı. Bu kapsamda İran limanlarına yönelik sevkiyatların engellenerek Tahran yönetiminin kıskaca alınması hedefleniyor.

Piyasalarda yükseliş sekizinci gününe girdi

Küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrolün haziran ayı vadeli kontratları, GMT ile 01.54'te yüzde 0,47 oranında değer kazanarak varil başına 111,78 dolara ulaştı.

Bu artışla birlikte Brent petrolde üst üste sekizinci işlem gününde de değer kazancı kaydedildi.

Perşembe günü vadesi dolacak olan haziran kontratının yanı sıra, daha yoğun işlem gören temmuz vadeli kontratlar da yüzde 0,4 yükselişle 104,84 dolardan işlem gördü.

ABD ham petrolü 100 dolar sınırını aştı

ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün haziran vadeli kontratları da 57 sentlik artışla varil başına 100,50 dolara çıktı. Bir önceki seansta yüzde 3,7 oranında sert bir yükseliş kaydeden WTI fiyatları, son sekiz işlem gününün yedisini kazançla kapattı.  

Ryanair CEO'su Michael O’Leary'den Avrupa havacılık sektörü için "iflas" uyarısı

O’Leary, CNBC televizyonuna verdiği röportajda, havacılık sektörünün Orta Doğu kaynaklı jeopolitik riskler ve artan maliyet baskılarıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Uçak yakıtının (Jet A-1) varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine yükselişine dikkati çeken O’Leary, "Fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında da bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu şirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz." dedi.

O’Leary, İrlanda merkezli Ryanair’in, yakıt ihtiyacının yüzde 80’inde fiyat sabitleyerek kendisini güvence altına aldığını vurguladı.

Ancak rakiplerinin zayıf sabitleme pozisyonları nedeniyle ciddi finansal darboğaza gireceğini öngören O’Leary, Ryanair’in güçlü finansal yapısını kullanarak bilet fiyatlarını baskılayacağını ve bu durumun rakipleri üzerindeki baskıyı daha da artıracağını söyledi.

Michael O’Leary, başlangıçta haziran ayı için öngörülen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden gelen son bilgiler doğrultusunda azaldığını bildirdi.

Tedarikçilerle yapılan görüşmelere dayanarak haziran sonuna kadar bir kesinti beklemediklerini belirten O’Leary, "Hürmüz Boğazı en kısa sürede trafiğe açılmalı. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalsa da durum hassasiyetini koruyor." değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj maliyetleri katladı

Orta Doğu'da 28 Şubat’ta başlayan çatışmalar ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe şok dalgaları oluşturdu.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, jet yakıtı fiyatlarının tarihi bir hızla yükseldiğini ortaya koydu.

IATA Jet Yakıt Endeksi’ne göre, 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar seviyesinde olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından sadece bir ay sonra, 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara fırladı.

Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil (CIF) fiyatlar ise varil başına 216,9 doları görerek rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara gerilese de kriz öncesi seviyelerin çok üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana arteri olan Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj yer alıyor. 28 Şubat'ta başlayan savaş sonrası ticaret akışının aksamasıyla; günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında büyük çaplı kesintiler yaşandı. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtı ve maliyet baskısı oluşturdu.

Orta Doğu'daki istikrarsızlık sadece jet yakıtını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da tetikledi. Avrupa Birliği (AB), savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

Sektörde kesintiler ve ek ücretler başladı

Uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70'ini öz kaynaklarıyla karşılayabilen, geri kalan bölümünde ise büyük oranda Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı olan Avrupa Birliği (AB) rafinerileri, tedarik zincirindeki kırılma nedeniyle "kıtlık" riski yaşadı.

Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, kıta genelinde operasyonel dengeleri altüst ederken, havayolu şirketlerini kapasite düşürmeye ve kitlesel uçuş iptallerine zorladı.

Artan maliyet baskısı karşısında Avrupa'nın önde gelen havayolu şirketleri operasyonel stratejilerini yeniden yapılandırıyor.

Alman hava yolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı.

İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu. Yılın ilk yarısında 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar öngören şirket, kapasite kesintilerinin yanı sıra bilet fiyatlarında artış sinyali verdi.

İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, Hollandalı KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı.

Air France-KLM Group ise artan giderleri sübvanse etmek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk "ek yakıt harcı" uygulamasına geçti.

Brüksel devreye giriyor

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu’da derinleşen çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz daralmasının tetiklediği enerji krizine karşı kapsamlı bir acil durum planı hazırladı. Hava yolu şirketlerinin ve Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol’un "Avrupa kısa sürede jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabilir" uyarısının ardından harekete geçen AB Komisyonu, "AccelerateEU" planını kamuoyuna sundu.

İthal fosil yakıtlara bağımlılığın son 5 yılda ikinci kez büyük bir krize yol açması üzerine hazırlanan plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü koordinasyon sağlanacak. Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek.

AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir "Yakıt Gözlemevi" kurulacak.

Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak.

Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek.

Enerji analistleri, AB’nin bu adımlarının stratejik önemine dikkat çekmekle birlikte, planın sınırlarına işaret ediyor.

Uzmanlara göre "AccelerateEU", jet yakıtı fiyatlarını doğrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeye odaklanıyor.

Felakete 2,8 gün kala: Alçak Dünya Yörüngesi çökme riskiyle karşı karşıya

SciTechDaily tarafından yayımlanan araştırma, özellikle mega uydu takımyıldızlarının artışıyla yörüngedeki "hata payının" tehlikeli bir şekilde daraldığına dikkat çekiyor.

CRASH Saati: Yörüngedeki felaketin zaman sayacı

British Columbia ve Princeton Üniversitelerinden araştırmacılar, yörüngedeki nesnelerin manevrakabiliyetini kaybetmesi durumunda yaşanacak felaketin hızını ölçmek için CRASH Saati (Çarpışma Gerçekleşmesi ve Önemli Zarar Saati) adlı bir metrik geliştirdi.

2025 yılı uydu verilerine göre, operatörlerin kaçınma manevrası komutu gönderememesi durumunda yıkıcı bir çarpışmanın gerçekleşme süresi 2,8 gün olarak hesaplandı.

2018 yılında, yani mega uydu ağları yaygınlaşmadan önce, bu süre 164 gündü. Bu durum, yörüngedeki riskin ne kadar hızlı arttığını gösteriyor.

Güneş fırtınaları sistemik bir tehdit

Güneş fırtınaları, uyduları doğrudan parçalamasa bile onları kontrol edilemez hale getirerek büyük bir krizi tetikleyebilir.

Fırtınalar Dünya’nın üst atmosferini ısıtıp genişleterek uydular üzerindeki sürüklenmeyi artırıyor. Bu durum, uydu operatörlerinin yörünge tahminlerini imkansız kılıyor.

Özellikle Starlink gibi dev ağlar, yörüngede kalabilmek için sürekli müdahaleye ihtiyaç duyuyor:

Starlink uyduları 2024 sonu ile 2025 ortası arasında 144.404 kaçınma manevrası gerçekleştirdi.

Bu, tüm ağ genelinde her 1,8 dakikada bir manevra yapıldığı anlamına geliyor.

Kessler Sendromu ve ötesi

Bilim dünyasında "Kessler Sendromu" olarak bilinen, çarpışmaların zincirleme bir reaksiyonla yörüngeyi enkaz yığınına çevirmesi senaryosu genellikle yıllar sürecek bir süreç olarak tanımlanır.

Ancak bu yeni çalışma, kontrol kaybı durumunda günler içinde başlayacak çok daha ani bir tehlikeye işaret ediyor.

Günümüzde alçak Dünya yörüngesinde 1 kilometre mesafeli "tehlikeli yakınlaşmalar" her 36 saniyede bir yaşanıyor.

Bir "Carrington Olayı" ölçeğindeki şiddetli bir güneş fırtınasının bugün yaşanması durumunda; haberleşme, navigasyon (GPS), finansal sistemler ve askeri operasyonlar için hayati önem taşıyan uydu ağlarının birbirine çarpma riskinin kaçınılmaz olduğu vurgulanıyor.

Hürmüz krizi, Panama Kanalı'ndaki trafiği artırdı

Reuters'a konuşan Vial, "Ortadoğu'daki durum çözülene kadar bu eğilimin devam etmesini bekliyoruz," ifadelerini kullandı. Ticari gemilerin, İran kıyılarındaki riskli bölgelerden kaçınmak ve Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı aşmak için rotalarını Panama Kanalı'na çevirdikleri belirtiliyor.

Geçiş ücretleri rekor seviyeye ulaştı

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle Panama Kanalı'na olan talebin patlaması, geçiş maliyetlerini de yukarı çekti.

Kanalda uygulanan sistem ve maliyetler şu şekilde seyrediyor:

Bir geminin kanaldan geçişi için ödediği ortalama ücret, geminin tipine bağlı olarak 300.000 ile 400.000 dolar arasında değişiyor.

Önceden rezervasyonu olmayan ve beklemek istemeyen gemiler, günlük olarak açılan açık artırmalara katılıyor.

Associated Press (AP), bazı gemilerin son dakika geçiş hakkı kazanmak için 425.000 dolar ek ücret ödediğini bildirdi.

Bazı akaryakıt tankerlerinin, hedeflerine acil ulaşabilmek için normal ücrete ek olarak 4 milyon dolara varan astronomik bedeller ödediği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı'ndaki "İkili Abluka"

Trafiğin Panama'ya kaymasının ana nedeni, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan "ikili abluka" durumu olarak değerlendiriliyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonları sonrası İran boğazı kapatırken, ABD Donanması da nisan ortasından bu yana İran limanlarına yönelik kendi ablukasını uyguluyor.

Küresel enerji ticaretinin yüzde 25'inin geçtiği bu rotanın kapanması, dünya genelinde petrol fiyatlarının varil başına 107 doların üzerine çıkmasına ve tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtı.

Analistler, boğazdaki mayınların temizlenmesinin aylar sürebileceğini ve bu durumun Panama Kanalı üzerindeki yükü daha da artıracağını öngörüyor.

CNN ekibine saldıran İsrail taburu göreve iade edildi

İsrail Ordu Radyosu, birimin önümüzdeki günlerde tam operasyonel faaliyetlerine geri dönmesinin beklendiğini duyurdu.

CNN ekibine yönelik saldırı ve soruşturma

30 Mart tarihinde, Batı Şeria'nın Tayasir köyündeki yerleşimci şiddetini takip eden CNN ekibi, söz konusu birim tarafından alıkonulmuştu.

Olay sırasında bir İsrail askeri, foto muhabiri Cyril Theophilos’u boynundan yakalayarak yere yatırmış ve kamerasını kullanılamaz hale getirmişti.

İsrail ordusu, Theophilos'a yönelik saldırının askeri polis tarafından soruşturulacağını belirtmiş ancak saldırıyı gerçekleştiren asker hakkında henüz bilinen bir ek ceza uygulanmadı.

Kudüs'te gazetecilere yönelik şiddet devam ediyor

CNN kıdemli yapımcısı Abeer Salman'ın bileğinin kırılmasıyla sonuçlanan bir başka olay ise İsrail polisinin iç soruşturma birimi tarafından incelenmeye devam ediyor.

17 Mart'ta Kudüs'ün Eski Şehir bölgesindeki Ramazan dualarını takip eden Salman, sivil giyimli bir polis memurunun müdahalesi sonucu sakatlanmıştı.

İsrail polisinin olayla ilgili tutumu tepki çekiyor

Polis, gazetecilerin talimatlara uymadığını ve kendilerini tanıtmadıklarını iddia etti.

İsrail Gazeteciler Cemiyeti, polisin bu açıklamasını "gerçek dışı" olarak nitelendirdi.

Olay anına ait görüntülerde, gazetecilerin polis talimatlarına uyduğu ve kameramanların polis tarafından itildiği görülüyor.

Polis, devam eden soruşturmayı gerekçe göstererek CNN'in ayrıntılı sorularını yanıtlamayı reddetti ve kameraların "provokasyon amaçlı göründüğünü" öne sürdü. Soruşturmanın ne zaman sonuçlanacağı konusunda ise bir açıklama yapılmadı.

2026 Dünya Kupası'nda yeni kurallar: Ağzını kapatan oyunculara kırmızı kart

IFAB, bu kuralların diğer lig ve turnuvalarda uygulanmasını zorunlu tutmadı; bu kararı organizatörlerin tercihine bıraktı. Ancak Dünya Kupası'nda kurallar kesin olarak yürürlükte olacak.

Sahayı terk etme ve hükmen mağlubiyet

Protesto amacıyla sahayı terk etme kuralı, 2026 Afrika Uluslar Kupası (AFCON) finalinde yaşanan olayların ardından gündeme geldi. Senegal ile Fas arasında oynanan finalde, tartışmalı bir penaltı kararı sonrası Senegalli oyuncular sahayı terk etmişti.

Yeni protokollere göre:

Hakem kararını protesto etmek için sahayı terk eden oyunculara doğrudan kırmızı kart verilecek.

Oyuncuları sahayı terk etmeye teşvik eden takım yetkilileri de kırmızı kartla cezalandırılacak.

Bir maçın yarıda kalmasına neden olan takım, prensip olarak hükmen mağlup sayılacak.

"Ağız kapatma" yasağı ve ayrımcılıkla mücadele

Oyuncuların konuşurken ağızlarını kapatmaları, özellikle ırkçı hakaretlerin gizlenmesi amacıyla kullanıldığı gerekçesiyle yasaklanıyor.

Bu karar, Şubat ayında Real Madrid oyuncusu Vinícius Jr.'ın, Benficalı Gianluca Prestianni tarafından ağzı kapalıyken ırkçı hakarete uğradığını iddia etmesi üzerine hız kazandı.

Prestianni, Vinícius Jr.'a yönelik hakarette bulunduğunu kabul etmesinin ardından UEFA'dan 6 maç ceza almıştı.

FIFA Başkanı Gianni Infantino, bu tür eylemlerin ağır yaptırımlarla karşılanması gerektiğini savunuyor.

Tartışmalar ve belirsizlikler

Avrupa ligleri, sahayı terk eden oyuncuya otomatik kırmızı kart verilmesine karşı bazı çekinceler dile getiriyor.

Lig yetkilileri, bir oyuncunun ırkçı tacize maruz kaldığı için sahayı terk etmesi durumunda kırmızı kart görmesinin haksızlık yaratabileceğine dikkat çekiyor.

Ayrıca, 2026 AFCON finaline dair hukuki süreç de devam ediyor.

Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF), Senegal'in kazandığı maçı daha sonra Fas lehine tescil etmişti.

Senegal ise bu kararı Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi'ne (CAS) taşıdı.

Yunanistan'da emeklilik davasını kaybeden 89 yaşındaki adamdan katliam girişimi

Saldırı, sabah saatlerinde Kerameikos bölgesindeki Ulusal Sosyal Güvenlik Fonu (EFKA) şubesinde başladı.

Görgü tanıklarının ifadelerine göre, pardösüsünün altına av tüfeği gizleyen yaşlı adam binanın dördüncü katına çıktı. Bir çalışana "yere yat" diye bağırdıktan sonra ateş açan saldırgan, başka bir personeli bacağından yaraladı.

İlk saldırının ardından taksiyle Loukareos'taki Atina İstinaf Mahkemesi'ne giden şüpheli, burada da ateş açtı. Mahkeme binasındaki saldırıda, tüfekten çıkan saçmaların sekmesi sonucu dört kadın çalışan hafif şekilde yaralandı.

Patra'da yakalandı

Olay yerinde silahını ve beraberindeki bir dosya yığınını bırakan saldırganın, "Neler olduğunu bu belgelerde bulacaksınız!" diye bağırdığı iddia edildi.

Geniş çaplı bir insan avı başlatan Yunan polisi, şüpheliyi başkentten kaçtıktan saatler sonra Patra'daki bir otelde yakaladı. Yakalandığı sırada üzerinde dolu bir .38 kalibrelik tabanca bulunduğu bildirildi.

Saldırının arkasındaki neden: Emeklilik davası

Yerel basında yer alan haberlere göre, Atina bölgesinde çöp toplayıcısı veya hurdacı olarak çalışan şahsın, emeklilik haklarıyla ilgili bir hukuk mücadelesini kaybettiği belirtiliyor.

Saldırganın daha önce ABD ve Almanya'dan emekli maaşı aldığı, ancak Yunanistan'daki başvurularının 2015 ve 2017 yıllarında reddedildiği kaydedildi.

Saldırı sonrası Atina mahkeme çalışanları, binalardaki güvenlik yetersizliğini protesto etmek amacıyla çarşamba günü 24 saatlik grev kararı aldı.

ABD'de Trump portreli pasaport dönemi

Temmuz ayında başlayacak olan uygulama, federal kurumların ve ulusal sembollerin Başkan Trump’ın ismi ve imgesiyle yeniden şekillendirildiği bir sürecin parçası olarak görülüyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan taslak tasarımda, pasaportun iç kapağında Trump’ın portresi, Bağımsızlık Bildirgesi metni ve Amerikan bayrağı ile çevrelenmiş bir şekilde yer alıyor.

Tasarımın altında ise başkanın altın rengi imzası bulunuyor.

Sadece başkentte dağıtılacak

Beyaz Saray sözcüsü, yeni pasaportun Amerikalıların ülkenin 250. doğum gününü kutlamaları için "vatansever bir yol" sunduğunu belirtti.

Yeni tasarımların başvuru süreci başladığında tüm Amerikan vatandaşlarına açık olacağı, ancak bu özel sürümün yalnızca Washington Pasaport Dairesi'nden temin edilebileceği bildirildi.

Halihazırda kullanılan ABD pasaportlarında Ay’a iniş gibi tarihi olaylar ve Özgürlük Heykeli gibi ulusal simgeler yer alıyor.

Yeni pasaportların 10 yıl geçerlilik süresine sahip olması, Trump’ın görev süresi sona erdikten sonra da bu pasaportların kullanımda kalacağı anlamına geliyor.

Kamu kurumlarında Trump damgası

Hatıra pasaportu, mevcut yönetimin Trump’ın adını ve yüzünü çeşitli devlet programlarına ve kamu binalarına verme yönündeki son adımı oldu.

Benzer uygulamalar diğer alanlarda da devam ediyor:

ABD Darphanesi, Trump’ın sert bir ifadeyle masaya yaslandığı 24 ayar altın hatıra paraları basmaya hazırlanıyor. Ayrıca Trump, ABD banknotlarında imzası bulunan ilk görevdeki başkan olmaya hazırlanıyor.

John F. Kennedy Sahne Sanatları Merkezi'nin adı, mütevelli heyetinin oylamasıyla "Trump-Kennedy Merkezi" olarak değiştirildi.

Bu karar, merkezin kurucusu olan Kennedy ailesinin üyeleri tarafından sert bir şekilde eleştirildi.

Washington DC'de yaklaşık 76 metre yüksekliğinde inşa edilmesi planlanan devasa zafer takı "Arc de Trump" için federal panelden ön onay alındı.

Proje, tarihi dokuyu bozacağı gerekçesiyle koruma grupları ve halktan gelen yoğun tepkilere rağmen ilerliyor.

Başkanın Beyaz Saray bahçesine devasa bir balo salonu inşa etme planı kapsamında binanın Doğu Kanadı (East Wing) yıkıldı.

Ulusal Tarihi Koruma Vakfı, inşaatın Kongre onayı olmadan başladığını belirterek yönetime dava açtı.  

Eski FBI Direktörü James Comey'e Trump'a tehdit suçlaması

Söz konusu Instagram paylaşımında, deniz kabuklarının yan yana getirilerek "86 47" sayılarını oluşturduğu görülüyor.

Argo bir terim olan "86", bir şeyi "çıkarmak", "atmak" veya "iptal etmek" anlamlarında kullanılırken; "47" sayısı Trump'ın ABD'nin 47. başkanı olmasına atıfta bulunuyor.

İddianame ve suçlamalar

Kuzey Carolina Doğu Bölge Mahkemesi'nde sunulan iddianamede Comey, "başkanın hayatına kastetmekle tehdit etmek" ve "eyaletler arası ticaret yoluyla tehdit iletmek" olmak üzere iki ayrı federal suçla itham edildi. Her bir suçlama için en fazla 10 yıl hapis cezası öngörülüyor.

FBI Direktörü Kash Patel, düzenlediği basın toplantısında Comey'nin eski bir üst düzey yetkili olarak bu tür bir paylaşımın sonuçlarını çok iyi bildiğini savundu. Patel, Comey'nin bu paylaşımıyla Başkan Trump'a yönelik tehdidi "utanç verici bir şekilde teşvik ettiğini" öne sürdü.

Comey suçlamaları reddetti

Hakkındaki iddialara bir video mesajla yanıt veren James Comey, masum olduğunu ve bağımsız yargıya olan güvenini sürdürdüğünü ifade etti. Comey, paylaşımı yaptıktan kısa bir süre sonra kaldırmış ve sayıların şiddetle ilişkilendirildiğini bilmediğini savunmuştu.

Comey yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Geri döndüler. Bu sefer bir yıl önce Kuzey Carolina sahilinde çekilen deniz kabukları fotoğrafı yüzünden. Bu son olmayacak ancak bende değişen bir şey yok."

Hukuki tartışmalar sürüyor

Hukuk uzmanları, hazırlanan iddianamenin "oldukça zayıf" olduğunu ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Bazı uzmanlar, bu davanın Adalet Bakanlığı'nın siyasi rakipleri hedef alma çabalarının bir parçası olduğunu öne sürerek süreci "Amerikan ceza adaleti sistemi için bir utanç" olarak nitelendirdi.

Bu, Trump yönetiminin Comey'e karşı açtığı ikinci dava oldu. Daha önce eylül ayında Kongre'ye yalan söylemekle suçlandığı dava, savcının atama usulündeki hukuki hata nedeniyle kasım ayında düşmüştü.  

Elon Musk, OpenAI kurucularına karşı açtığı davada konuştu

California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülen ve pazartesi günü jüri seçimiyle başlayan davanın ikinci gününde açılış argümanları sunuldu.

Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers'in baktığı davada Musk'ın avukatı Steven Molo, OpenAI'ın avukatı William Savitt ve Microsoft'un avukatı Russell Cohen'in yanı sıra Musk da söz aldı.

Molo, buradaki konuşmasında, davanın finansal kazanç uğruna değil, "bir bütün olarak insanlığın yararı" için açıldığını savundu.

Musk olmasaydı OpenAI'ın da olmayacağını iddia eden Molo, Musk'ın çabaları arasında önde gelen yapay zeka bilimcilerini işe almak ve eğitmek ile şirkete 38 milyon dolarlık başlangıç sermayesi sağlamanın yer aldığını söyledi.

Musk'ın davayı ChatGPT'nin başarısından dolayı açtığı iddia edildi

OpenAI'ın avukatı Savitt de Musk'ın hiçbir zaman OpenAI'ın "tamamen kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kalması gerektiği" yönünde bir görüş belirtmediğini öne sürdü.

Jüriye Musk'ın "kontrol onda olduğu sürece kar amacı güden bir yapıyı desteklediğini" anlatan Savitt, ayrıca şirkete söz verdiği fonların tamamını bağışlamadığını ve OpenAI'ın ek destek bulmak için çabalamasına neden olduğunu kaydetti.

Savitt, Musk'ın OpenAI'da "istediğini yaptıramamış" olması dolayısıyla dava açtığını savunarak, "Müvekkillerim, o olmadan yollarına devam etme ve başarıya ulaşma cesaretini gösterdiler. Bu durum Musk'ın hoşuna gitmeyebilir ancak bu bir dava açmak için gerekçe teşkil etmez." ifadesini kullandı.

OpenAI'ya 2019'dan bu yana milyarlarca dolar yatırım yapan Microsoft'un avukatı Cohen de iki şirket arasındaki ortaklığa dair bilgi verdi.

Cohen, Microsoft'un OpenAI'ın herhangi bir ihlalinden haberdar olmadığını ve Musk'ın, varsa endişelerini doğrudan şirketin üst yöneticisi Satya Nadella'ya iletebileceğini kaydetti.

Ayrıca Cohen, Musk'ın Microsoft'a yönelik iddialarını ChatGPT'nin başarı yakalaması ve kendi kar amacı güden yapay zeka şirketi xAI'ı kurmasının ardından ortaya attığını savundu.

"Amaç kar elde etmek olsaydı bu işe kaynak ayırmazdım"

Musk da buradaki konuşmasında, yapay zekanın geleceğine, insanlık nezdindeki yerine ve teşkil ettiği risklere ilişkin öngörülerini paylaştı.

Yapay zekanın insanlığı daha müreffeh kılabileceğini dile getiren Musk, "Ancak hepimizi öldürebilir de." değerlendirmesinde bulundu.

Musk, yapay zekayı eğitme sürecini, çocuk yetiştirmeye benzetirken, "Bu durum, sanki çok zeki bir çocuğunuz varmış gibi... Günün sonunda, o çocuk büyüyüp yetişkin olduğunda, onu tam anlamıyla kontrol edemezsiniz, ancak ona doğru değerleri aşılamaya gayret edebilirsiniz. Dürüstlük, erdem, insanlığa değer verme... Esasen, 'iyi' olmak." diye konuştu.

Ayrıca Musk, "Tahminim o ki, yapay zeka önümüzdeki yıl itibarıyla, muhtemelen herhangi bir insan kadar zeki olacak." dedi.

Davaya ilişkin de konuşan Musk, OpenAI'ın kuruluşunda kilit bir rol oynadığını belirterek, şirketin kurucularının amacının "kar elde etmek" olsaydı, kaynaklarını bu işe tahsis etmeyeceğini söyledi.

Musk, "Bunu kar amacı güden bir girişim olarak da başlatabilirdim ancak öyle yapmamayı tercih ettim. Bunun, tüm insanlığın yararına hizmet eden bir yapı olmasını seçtim." ifadelerini kullandı.

Yaklaşık üç hafta sürmesi planlanan duruşmada, Musk'ın konuşmasına çarşamba günü devam etmesi bekleniyor.

"İnsanlığa fayda sağlama misyonuna ihanet" suçlaması

Elon Musk, 2024 Ağustos'ta açtığı davada Altman ve "suç ortakları" tarafından ihanete uğradığını belirterek, OpenAI'ı "kar peşinde koşmakla" suçlamıştı.

Dava dilekçesinde Musk, Altman ve ortaklarını şirketin "insanlığa fayda sağlama misyonuna ihanet" ile itham etmişti.