Suriye Cumhurbaşkanı Şara'dan Türkiye-Suriye ortaklığına vurgu
Şara, 5. Antalya Diplomasi Forumu'na (ADF) katılmak üzere geldiği Antalya'da soruları yanıtladı.
Suriye-Türkiye ilişkilerinin seyri ve stratejik iş birliği fırsatları, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarının bölgesel ve küresel etkileri, Suriye'nin stratejik önemi, ülkenin kuzeydoğusunun entegrasyonu konusundaki son durum, İsrail'in Suriye topraklarına saldırıları ve işgali, Şam-Tel Aviv arasındaki temaslar ve Suriye-Ukrayna ilişkileri konularında değerlendirmelerde bulundu.
Röportajın ayrıntıları şöyle:
Soru: Antalya Diplomasi Forumu'na ikinci kez katılıyorsunuz. Suriye-Türkiye ilişkileri, stratejik iş birliği imkanlarının değenlendirilmesi noktasında nasıl seyrediyor ?
Ahmed Şara: Suriye ile Türkiye arasında eski tarihi ve coğrafi bağlar bulunmaktadır. Eski rejimin döneminde Suriye, bölgeden ve uluslararası toplumdan izole edilmişti. Suriye'nin eski rejimden kurtarılması, Suriye için bölgesel ve uluslararası ilişkilerini yeniden kurmak için bir fırsat oluşturdu. Özellikle Türkiye ile ilişkilerde bu durum daha belirgindi. Çünkü Türkiye devrimin destekçisiydi ve 14 yıl boyunca Suriye devrimini desteklemeye devam etti. Suriye, krizden fırsat ortamına dönüştü ve biz de Türkiye'ye ve diğer ülkelere yaptığımız ziyaretlerde bu fırsatlara işaret ettik.
Enerji krizi ve "Dört Deniz" projesi
Soru: ABD/İsrail-İran savaşı, küresel bir enerji krizine yol açtı. Bu alanda Suriye'nin önündeki fırsatlar ve zorluklar nelerdir?
Ahmed Şara: Suriye'nin stratejik konumunun yeniden değerlendirilmesine, geçen yıl Şam'a geldiğimizden beri değindiğimizi düşünüyorum. Ancak İran'da patlak veren savaşın ardından, özellikle de enerji tedarik sektörünün dünya çapında zarar görmesiyle, insanlar bu (stratejik) konuma daha fazla ihtiyaç duyduklarını hissettiler. Suriye, enerji tedariki ve tedarik zincirleri için kesinlikle güvenli bir koridor ve alternatif bir yol oluşturuyor. Özellikle de Suriye ve Ürdün üzerinden Arap Körfezi ile Türkiye arasında kurulan bağlantı ve aynı zamanda Suriye'nin Akdeniz'e kıyısının olması suretiyle. Suriye, Doğu ile Batı arasındaki tedarik zincirleri ve enerji tedariki arasında mükemmel ve güvenli bir bağlantı konumunda. Son olarak Irak ve Suriye arasında bir anlaşma yapıldı ve Suriye'deki limanlar üzerinden Irak petrolü ihraç edildi.
Dört Deniz projesi, bu zincirin bir parçası; bölgesel entegrasyon ve yolların yeniden bağlanmasıdır. Şu anda dünyanın en önemli arayışı, tedarik zincirleri ve enerji kaynakları için güvenliktir. Bu nedenle, Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ne, Suriye'nin ve Türkiye'nin Akdeniz'e, Arap Körfezi'nin ise hem Kızıldeniz'e hem de Arap Körfezi'ne kıyısı olmasıyla bu entegrasyonun da önemli olduğunu düşünüyorum. Suriye artık bir "kriz" döneminden "fırsat" dönemine geçiyor. Türkiye ve diğer ülkelere yaptığımız ziyaretlerde bu fırsatlara vurgu yaptık. Doğu ile Batı arasında bir köprü olan Türkiye ile Suriye arasında bölgesel bağlantısallık açısından büyük fırsatlar mevcut.
Şu anda İdlib'de endüstriyel iş birliğini kolaylaştırmak için Suriye ile Türkiye arasında bir serbest ticaret bölgesi üzerinde çalışıyoruz.
Bu bölge; İdlib, Lazkiye, Halep ve Şam'ı birbirine bağlayan ana yollar üzerinde stratejik bir konuma sahip.
Ayrıca altyapı projeleri, havalimanlarının genişletilmesi ve liman yatırımları üzerinde çalışıyoruz. Türk şirketleri Suriye'nin altyapısının yeniden inşasında yer alıyor.
İsrail ile güvenlik diplomasisi ve Lübnan
Soru: ABD'nin ara bulucu olduğu İsrail'le güvenlik müzakereleri ne aşamada? Binyamin Netanyahu'nun son açıklamalarında Lübnan'daki işgali Suriye'deki Dürzi bölgelerine genişletmekten söz etmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ahmed Şara: Suriye'nin izlediği politika imar ve kalkınma odaklı. Suriye'nin istikrara ihtiyacı var. İsrail ise Suriye'ye çok vahşice saldırılar başlattı, Suriye'de birçok bölgeyi hedef aldıktan sonra Suriye topraklarının bir kısmını işgal etti. Golan Tepeleri de işgal altında.
Bizler de buna karşı diplomasiyi ve uluslararası toplumu ikna etmeyi tercih ettik ki işler karşılıklı bir çatışmaya dönüşmesin. Özellikle de Suriye halkının 14 yıl boyunca kan kaybetmesinin ardından.
Dolayısıyla bizler, güvenlik anlaşmasını sağlama konusunda ciddiyiz. Suriye artık uluslararası arenada, krizden istikrara kavuştuğu yönünde imaja sahip.
Şu ana kadar İsrail'le müzakerelerin çıkmaz yola girdiği kanaatinde değilim ancak İsrail'in Suriye topraklarındaki varlığını ısrarla sürdürmesi sebebiyle zorluk söz konusu.
Lübnan'a yönelik sürdürülen savaşla ilgili de ülkedeki altyapı ve yerleşim yerlerinin doğrudan hedef alınması yerine birçok çözüm mümkün. Lübnan da bu büyüklükteki bir çekişmeyi kaldıramıyor.
Bu ayrıca (İsrail'in Lübnan'daki işgali), Suriye'nin güneyiyle bağlantı kurma meselesinin de ötesinde tüm bölge için bir tehdit oluşturmaktadır.
Soru: Suriye'de devam eden ulusal entegrasyon sürecinin başarıya ulaşması için yol halen uzun mu, hangi aşamadasınız?
Ahmed Şara: Yönetime gelmemizle birlikte geçen yıl bu konuda büyük bir başarı elde ettiğimizi düşünüyorum. Daha önce dağınık olan devrim grupları birleşti. Şu anda da SDG güçleri entegre edildi ve işler yolunda ilerliyor. Bugün de Suriye'nin kuzeydoğusunda bulunan son yabancı askeri üs unsurları da ülkeden ayrıldı. Suriye devleti ile SDG arasındaki entegrasyon çalışmaları da sürüyor.
Yani şu ana kadar bu alanda elde ettiğimiz başarı Suriye'nin çıkarı ve istikrarı açısında oldukça önemli.
Soru: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin Şam'a ziyaretinden sonra Suriye ile Ukrayna arasında ne tür bir iş birliği alanı gelişecek?
Ahmed Şara: Ukrayna ve Suriye arasında gıda ve enerji alanlarında tarihsel geçmişe sahip bir ortaklık var. Ukrayna, zirai ürünler ve zirai ilaç üretimi alanında büyük tecrübesi olan ülkelerden biri. Suriye de tarımsal alanda üretim yapan ülkelerden biri ve bu konuda ortaklıklara ve deneyimlere ihtiyacı var. Ukrayna ile Suriye arasındaki ana girişi, temel ürün ve gıda maddelerinin ihracatı için Suriye limanları üzerinden bir zemin oluşturmak.
Soru: Antalya Diplomasi Forumu aracılığıyla dünyaya hangi mesajları vermek istersiniz?
Ahmed Şara: Türkiye, bu tür etkinliklerle hem bölge hem de dünya istikrarına katkı sunuyor. Türkiye artık bölgede ve dünyada gerçekten büyük bir role sahip. Suriye-Türkiye ortaklığı, bölge ve tüm dünya güvenliğinin geleceği için, üzerine pek çok şey inşa edilebilecek bir temel. Dünyaya mesajım; krizden çıkan Suriye artık imar, istikrar ve yeni geleceğine yönelerek, büyük bir tarihi fırsata dönüşmüş durumda.
