Sanchez: BM'nin acil reforma ihtiyacı var

Sanchez, Latin Amerika ülkelerinin ağırlıklı katılımıyla Barselona kentinde gerçekleşen "4. Demokrasiyi Savunma Toplantısı"nın açılışında konuştu.

"Aşırıcılığa karşı mücadele" ana temasının belirlendiği toplantıda, Sanchez, isim vermeden ABD Başkanı Donald Trump'ı eleştirdi.

"Demokrasiyi garanti olarak göremeyiz. Çok taraflı sisteme yönelik saldırılara ve tehlikeli şekilde güç kullanımının normalleşmesine tanık oluyoruz" uyarısında bulunan İspanya Başbakanı, Orta Doğu'da devam eden çatışma ortamında çok taraflılığı ve uluslararası hukuku savundu.

Sanchez, "Demokrasiyi hafife alamayız. Bugün, tehlikeli şekilde güç kullanımının normalleştiğini görüyoruz. Toplumlarımızda eşitsizlik ve dezenformasyon artıyor. Risk, demokrasinin içten içe yıpranmasıdır. Direnmek yeterli değil. Demokrasiyi güçlendirebileceğimizi önermeli, öncülük etmeli ve göstermeliyiz." ifadelerini kullandı.

BM'nin yapısının yenilenmesi, acil reformdan geçmesi gerektiğini vurgulayan Sanchez, "Kurallara dayalı bir uluslararası düzene inanıyoruz. Ancak çok taraflı sistemin yenilenmeye ihtiyacı var. BM, ancak gerçekliği yansıtırsa varlığını sürdürebilir. Daha demokratik, daha temsili bir BM'ye ihtiyacımız var. BM'nin yenilenmesinin ve bir kadın tarafından yönetilmesinin zamanı geldi." diye konuştu.

Lula da Silva'dan Trump'a eleştiri: "Her gün bir başkanın tweetini bekleyerek uyuyamayız"

Sanchez ile Demokrasiyi Savunma Toplantıları organizasyonunun kurucusu olan Brezilya Devlet Başkanı Luiz İnacio Lula da Silva da konuşmasında, ABD Başkanı Trump'ı kastederek, şu ifadeleri kullandı:

"Her gün bir başkanın tweetini bekleyerek uyuyamayız. Dünyanın sahibi olduklarını sanan imparatorların geri dönüşünden rahatsızım. Hiçbir ülkenin başkanının, başkalarına kurallar dayatma hakkı yoktur. Demokrasi içinde yaşamalıyız. İnsanlar, liderlerini seçme özgürlüğünü hak ediyor. Örneğin; Küba'daki durumdan da endişeliyim, ancak bu, Trump'ın değil Küba halkının çözmesi gereken bir sorun. Kübalıların hayatlarını yaşamalarına izin verin."

Meksika Devlet Başkanı'ndan "halkların kendi kaderini tayin hakkına saygı" vurgusu

Toplantıdaki diğer konuşmacılardan Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum da ABD'nin tehdidi altında olan Küba'da yaşananlardan rahatsız olduğuna işaret etti.

Sheinbaum, "halkların kendi kaderini tayin hakkına saygı, dış müdahale etmeme, anlaşmazlıkların barışçıl çözümü, güç kullanımının reddi, devletlerin hukuki eşitliği" vurgularını yaparak, "Dış çıkarlara boyun eğen veya ulusları modern sömürgelere dönüştüren özgürlükler sorgulanmalıdır. 'Özgürlük' kelimesine sosyal adalet, egemenlik ve halkların onuru eşlik etmediği takdirde bu, boş bir kelimedir." değerlendirmesinde bulundu.

Kabe'nin örtüsü, her yıl hac mevsiminde yapılan uygulama kapsamında 3 metre yukarı kaldırıldı

Suudi Arabistan Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, konuya ilişkin bilgi verildi.

Açıklamada, hac sezonu hazırlıkları kapsamında Kabe'nin örtüsünün alt kısmının 3 metre yukarı kaldırıldığı belirtildi.

Başkanlığın açıklamasında, çalışmaların örtünün alt bölümlerinin sökülmesi, köşe kısımlarının ayrılması ve ardından 3 metre yüksekliğe kaldırılarak sabitlenmesini kapsadığı kaydedildi.

Beyaz koruyucu kumaşın yerleştirildiği ve kandillerin yeniden yerlerine monte edildiği ifade edilen açıklamada, yaklaşık iki saat süren işlemin, 34 uzman tarafından titizlikle yapıldığı dile getirildi.

Açıklamada, söz konusu uygulamanın, özellikle hac döneminde yoğunlaşan tavaf sırasında örtünün zarar görmesini ve temas edilmesini önlemek amacıyla her yıl yapıldığına işaret edildi.

Kaldırılan bölümün, tüm yönlerden yaklaşık 2 metre genişliğinde beyaz pamuklu kumaşla kaplandığı, bunun da hacı adaylarının ibadetlerini daha rahat yerine getirebilmeleri için alınan yıllık tedbirler arasında yer aldığı belirtildi.

Bir dizi petrol ve LPG tankeri Hürmüz Boğazı'nı geçti, 4 LNG tankeri Boğaz yönünde

Hürmüz Boğazı'na yönelik belirsizlikler devam ederken, dünden itibaren artan sayıda ticari gemi Boğaz'dan geçişi test ediyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, dün yaptığı açıklamada, Lübnan'daki ateşkes doğrultusunda, ateşkes süresinin sonuna kadar Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını bildirdi.

Bu açıklamanın ardından çoğu kargo gemisi olmak üzere bazı gemiler Körfez'den çıkış yönünde Hürmüz Boğazı'na doğru ilerledi ancak gemilerin büyük kısmı rotasını değiştirerek geri döndü. Bunlar arasında Fransız CMA CGM şirketine ait konteyner gemileri de bulunuyor.

Daha sonra İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD'nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı.

Veri analiz şirketi Kpler verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan 17 Nisan'da ham petrol, petrol ürünü ve LPG olmak üzere toplam 10 ticari gemi geçiş yaptı.

Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic verilerinden derlenilen bilgilere göre, bugün 2,1 milyon varil Suudi Arabistan ham petrolü taşıyan Fpmc C Lord, 182 bin varil İran'a ait petrol ürünü yüklü Torin, yaklaşık 272 bin Bahreyn petrol ürünü yüklü Akti A ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) 516 bin varil petrol ürünüyle hareket eden Navig8 Macallister isimli tankerler Hürmüz Boğazı'ndan geçerek Umman Körfezi'ne girdi.

Navig8 Macallister'in varış noktasının Güney Kore ve Akti A'nın ise Mozambik olduğu görülüyor.

Yaklaşık 33 bin varil kirli petrol ürünü taşıyan Panama Bayraklı Serenity IX ve Madhuri isimli petrol tankeri Irak petrolü yüklemek üzere Hürmüz Boğazı'nı geçti.

İran'dan hareket eden Black Maya asfalt/bitümen tankeri ise Hürmüz Boğazı'nı geçerek BAE yönünde ilerliyor.

Varış noktasını Çin olarak bildiren Nv Aquamarine ve Raine ile Angola bayraklı Gardian da Hürmüz Boğazı'nı geçerek Umman Körfezi'ne giren LPG tankerleri arasında bulunuyor.

Öte yandan Katar'a ait 4 LNG tankeri yüklü halde Hürmüz Boğazı'na doğru ilerliyor.

Bu tankerlerden Al Ghashamiya Hindistan'ı ve Lebrethah Pakistan'ı varış noktası olarak bildirirken, Fuwairit ve Rasheeda isimli tankerlerin sistemlerinde varış noktası görünmüyor.

CENTCOM: ABD, İran limanları ile sahil kesimlerindeki ablukayı güçlendiriyor

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformunda, Umman Denizi'nde devriye gezen "USS Canberra" gemisinin fotoğrafı paylaşıldı.

Paylaşımda, "Ablukanın başlamasından bu yana 23 gemi, ABD'nin direktifleri doğrultusunda geri döndürüldü. Amerikan kuvvetleri, İran limanlarına ve kıyılarına giren ve çıkan gemilere yönelik deniz ablukası uyguluyor." ifadelerine yer verildi.

Dün, ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın açıldığını duyurmuştu.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, bugün ABD'nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün önceki haline döndüğünü açıklamıştı.

NATO Genel Sekreter Yardımcısı: Türkiye, 75 yıldır İttifak'taki herkes için çok önemli

Shekerinska, Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026'ya katılmak üzere geldiği Antalya'da soruları yanıtladı.

NATO Genel Sekreter Yardımcısı Shekerinska, geçen yıl Hollanda'nın Lahey kentinde yapılan NATO zirvesinin daha çok savunma harcamalarına, yatırıma ve Ukrayna'ya desteğe odaklandığını dile getirerek, "Ankara'daki zirvede de verilen bu taahhütlerin sonuçlarına odaklanacağız." dedi.

Shekerinska, özellikle Almanya ve Türkiye başta olmak üzere birçok NATO müttefikinin savunma yatırımları konusunda adım attığını belirterek, "Ankara’da şunu görmek istiyoruz: Tüm müttefiklerin bu gidişatın net bir şekilde değiştiğini ortaya koyması. Daha güçlü Avrupa müttefikleri ve savunmaya yönelik artan Avrupa yatırımları, NATO’yu da kesinlikle daha güçlü hale getirecektir." diye konuştu.

Ankara'daki zirvede ayrıca Ukrayna'ya destek için güçlü sinyal gönderilmesini beklediklerini vurgulayan Shekerinska, "Çünkü Ukrayna'da ne olursa bu, Avrupa güvenliğini ve İttifak'ın gelecek yıllarını etkiler." görüşünü paylaştı.

"Daha çok yatırım yapacağız, daha çok üreteceğiz"

Shekerinska, ABD’nin Avrupalı müttefiklerin daha fazla savunma yatırımı yapmaları için yıllardır çağrıda bulunduğunu belirterek, “ABD’nin taahhüdü her zaman güçlüydü. Onların beklentisi ise buna karşılık bizim de taahhütte bulunmamız. Bizim yapmamız gereken, yükü paylaşmak. Daha çok yatırım yapacağız, daha çok üreteceğiz ve Ukrayna'yı desteklemeye devam edeceğiz." dedi.

ABD'nin istediği yük paylaşımı konusunda Shekerinska, şu ifadeleri kullandı:

"Tüm Avrupalı müttefiklerin ve Kanada'nın, ABD'den yükü tek başına üstlenmesini beklediği zamanlar artık yok. Tüm müttefiklerimiz, güçlü milletler, bu yük paylaşımı ve yük değişimini üstlenmeye muktedir ve isteklidirler. Bunu yaparak kolektif güvenliğe, 5. maddeye bağlılığımızı da güçlendiriyoruz. NATO'nun iyi olduğu nokta da bu: Daha zor, daha tehlikeli hale gelen bir dünyaya kendini uyarlamak. Geçmişteki komisyon gelirleri artık yok, bu yüzden hepimiz üzerimize düşeni yapmalıyız."

"Avrupalı müttefikler ve Kanada sorumluluk üstlenecek"

Shekerinska, İngiltere ve Fransa'nın düzenlediği de dahil olmak üzere Hürmüz Boğazı'nın açılması ve uluslararası ticaretin serbestçe devam etmesine ilişkin toplantıların olumlu olduğunu söyledi.

ABD'nin Avrupa'daki etkisinin azalması halinde NATO’nun aynı seviyede işlevini sürdürüp sürdüremeyeceğine ilişkin soru üzerine Shekerinska, Avrupalı müttefikleri ve Kanada’yı güçlendirerek İttifak'ı daha kuvvetli hale getirmenin, bu zorluklarla başa çıkmada doğru bir yaklaşım olduğu yorumunda bulundu.

Shekerinska, ABD’nin dünya genelinde taahhütlerinin bulunduğunu ve farklı bölgelerde faaliyet gösterebilmesi ve güvenliği sağlayabilmesi için Avrupalı müttefikler ve Kanada'nın özellikle konvansiyonel caydırıcılık açısından sorumluluk üstleneceği konusunda mutabık kaldıklarını anlattı.

"İttifak'taki en güçlü ikinci orduya sahipsiniz"

Herkesin payına düşen işi yaptığını ve şu anda Antalya'da bulunduklarını dile getiren Shekerinska, “Türkiye, neredeyse 75 yıldır hepimiz için çok önemli bir müttefik olmuştur. İttifak'taki en güçlü ikinci orduya sahipsiniz. Birçok operasyon ve misyonumuza katıldınız ve liderlik ettiniz. Savunma sanayisine bağlılığınız çok güçlü.” diye konuştu.

Türkiye'nin bu yılki NATO tatbikatına da katıldığını belirten Shekerinska, “Dolayısıyla farklı müttefiklerin bu tür katkıları (NATO’yu) İttifak'ı daha güçlendiriyor.” değerlendirmesini yaptı.

Shekerinska, “Bu yılın ikinci yarısında Türk uçakları, hava devriyesine katılmak üzere Estonya’ya gidecek. Bu, dayanışmadır. Bu, İttifak içinde birlik sağlayan güçtür ve Ankara Zirvesi'nde de odaklanacağımız konu budur.” ifadelerini kullandı.

İran'dan ateşlenerek Türk hava sahasına giren balistik mühimmata ilişkin Shekerinska, NATO'nun kabiliyetlerinin, bu tehditle çok kısa sürede etkili biçimde ilgilendiğini belirtti.

Shekerinska, tüm müttefiklerin paylarına düşeni yapacağına güvendiklerini dile getirerek, “Türkiye'nin de kesinlikle bunlardan biri olacağından eminim.” dedi.

AA'nın, Gazze'deki gazetecilerden, iletişimcilerden, sağlık görevlilerinden ve mağdurlardan oluşan tanıklıklara yer verilen "Tanık" kitabı da Shekerinska'ya hediye edildi.

İran lideri Hamaney: İran donanması düşmanlarına yeni yenilgilerin acısını tattırmaya hazır

Hamaney, Ordu Günü vesilesiyle yazılı açıklama yayımladı.

Açıklamasında, ABD-İsrail'in saldırılarında hayatını kaybeden üst düzey ordu komutanlarını ve askerleri anan Hamaney, İran ordusunun "hem ABD'nin, hem Şah tiranlığından hayatta kalanların hem de İran'ı parçalamak isteyen ayrılıkçıların hain planlarına karşı durduğunu" ve ülkenin topraklarını ve karasularını cesaretle savunduğunu ifade etti.

ABD-İsrail'in İran'a açtığı savaşa işaret eden Hamaney, "İran ordusu, Silahlı Kuvvetlerdeki yoldaşlarıyla omuz omuza durarak, küfür ve kibrin önde gelen iki ordusuyla savaşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Hamaney, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"İnsansız hava araçları Amerikan ve Siyonist suçluları yıldırım hızıyla vururken İran'ın cesur donanması da düşmanlarına yeni yenilgilerin acısını tattırmaya hazırdır."

Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye ateş açıldı

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tekrar kapatmasının ardından Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye ateş açıldığı bildirildi.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ajansı, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı "iki silahlı botun" tankere ateş açtığına dair bir rapor aldığını bildirdi.

UKMTO'nun uyarı notunda, tanker kaptanının silahlı botların telsizle uyarı vermeden ateş açtığını söylediği kaydedildi. Geminin ve mürettebatının güvende olduğunun bildirildiği belirtildi.

Pakistan: ABD ve İran heyetleri ikinci tur için "büyük olasılıkla pazartesi" İslamabad'da

İslamabad hükümeti yetkilileri, AA'ya yaptığı açıklamada, Pakistan'ın ABD ve İran heyetleri arasında ikinci tur müzakereler için hazırlık yaptığını belirtti.

Yetkililer, iki ülkenin teknik düzeyli heyetlerinin, ikinci tur görüşmeler için "büyük olasılıkla pazartesi günü" başkent İslamabad'da bir araya gelebileceğini kaydetti.

Bir başka yetkili de teknik heyetlerin yanı sıra ikinci tur görüşmeleri takip edecek medya mensuplarına yönelik lojistik düzenlemelerin başlatıldığını söyledi.

Söz konusu kaynak, taslak mutabakat sonrası ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın imza töreni için İslamabad'a gelebileceğini savundu.

ABD Başkanı Trump, açıklamasında, İran ile anlaşmaya varılırsa imza için İslamabad'a gidebileceğini belirterek "Pakistan harika bir ülke. Anlaşma İslamabad'da imzalanırsa gidebilirim." demişti.

​​​​​​​Pakistan'daki ABD-İran müzakerelerinde anlaşmaya varılamamıştı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran'la yapılan doğrudan müzakerelerin "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

İran yönetimi ise müzakerelerde ortak çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğunu duyurmuştu.

Bulgaristan'da vatandaşlar son 5 yılda 8'inci kez sandık başına gidecek

Yaklaşık 6,5 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede, son 5 yılda 8'incisi düzenlenen seçime 14 siyasi parti ve 10 ittifak katılıyor.

Meclisteki 240 sandalyenin yeni sahiplerinin belirlenmesi için gerçekleştirilecek oylamada seçmenler, saat 07.00'den itibaren oy kullanabilecek.

Oy verme işlemi saat 20.00'de sona erecek, ancak sandık başında bekleyen seçmenlerin bulunması halinde bu süre en geç 21.00'e kadar uzatılabilecek.

Yurt dışındaki sandıklarda da oy verme işlemi yerel saatle 07.00-20.00 arasında yapılacak ve gerektiğinde 21.00'e kadar devam edebilecek.

Merkez Seçim Kurulu (MSK), yurt dışında 55 ülkede toplam 493 sandık kurulacağını açıkladı.

Yurt dışında en çok Bulgaristan vatandaşının yaşadığı Türkiye'de diplomatik ve konsolosluk temsilcilikler dışında 20, Ankara, İstanbul, Edirne ve Bursa'daki diplomatik misyonlarda ise toplam 7 sandık kurulacağını bildirildi.

Bulgar diasporasının kalabalık olduğu Birleşik Krallık'ta ise Londra dışında 12, Londra'da 8 sandık kurulacağı belirtildi.

Öte yandan MSK, güvenlik gerekçesiyle Orta Doğu'daki bazı ülkelerde sandık kurulmayacağı aktardı.

Son kamuoyu yoklamaları, yüzde 4 olan seçim barajını en az 5 siyasi oluşumun aşabileceğine işaret ediyor.

Anketlere göre, eski Cumhurbaşkanı Rumen Radev'in kurduğu İlerici Bulgaristan Koalisyonu ilk sırada yer alıyor.

Parlamentoya girmesi beklenen diğer siyasi oluşumlar arasında Avrupalı Gelişimi İçin Yurttaşlar (GERB) Partisi, Değişime Devam-Demokratik Bulgaristan İttifakı (PP-DB), Hak ve Özgürlükler Hareketi, Vızrajdane (Diriliş) Partisi ve Bulgaristan Sosyalist Partisi bulunuyor.

Bulgaristan'da 27 Ekim 2024'te yapılan son erken genel seçimlerde katılım oranı yüzde 38'de kalmıştı. Son anketler, bu kez seçimlere katılımın yüzde 50-60 aralığında olabileceğini gösteriyor.

240 sandalyeli parlamentoda hükümetin güvenoyu alabilmesi için en az 121 milletvekilinin desteği gerekiyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Hatipzade: Savaş çıkarsa çok sert karşılık vereceğiz

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Hatipzade, Antalya Diplomasi Forumu'nda konuştu.

Hatipzade, "İran, şu an müzakere çerçevesini tamamlamaya odaklı, henüz kesin anlaşma yok.

İran Diplomasi istiyor ama ABD’nin baskı ve maksimalist taleplerini reddediyor.

ABD’nin söylemleri tutarsız. Savaş çıkarsa çok sert karşılık vereceğiz.

Uluslararası hukuka bağlıyız ama haklarımızdan vazgeçmeyiz." açıklamalarında bulundu.

Ayrıntılar geliyor...

Katil İsrail'in Gazze'ye saldırılarında can kaybı 72 bin 549'a yükseldi

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'te başlayan saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Açıklamada, son 48 saatte biri enkaz altından çıkarılan 8 Filistinlinin naaşı ile 24 yaralının hastanelere getirildiği belirtildi.

Buna göre Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 773 kişinin yaşamını yitirdiği, 2 bin 171 kişinin yaralandığı, 761 kişinin cenazesinin enkaz altından çıkarıldığı ifade edildi.

Sağlık Bakanlığının açıklamasında ayrıca, Adli Tıp Kurumu'nun nisan ayının başından bu yana kayıp dosyaları ve ihbarları değerlendirerek tamamladığı ve onayladığı verilerin ardından toplam can kaybına 196 kişinin daha eklendiği bilgisine yer verildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten beri Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 72 bin 549'a, yaralı sayısının da 172 bin 274’e yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hâlen binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

İran medyası: ABD ile müzakerelerin bir sonraki turuna henüz onay verilmedi

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansının ilgili kurumlardan aldığı bilgilere dayandırdığı haberinde, Trump'ın İran'a "deniz ablukası" ilan etmesi ve Amerikalıların müzakerelerdeki "aşırı talepleri" nedeniyle İran'ın henüz bir sonraki müzakere turuna katılma kararı almadığı belirtildi.

Görüşmelerin ABD'nin aşırı taleplerinden vazgeçmesine bağlı olduğu ve İran'ın "yıpratıcı ve faydasız" görüşmelere girmeyeceği ve bunun da Pakistan üzerinden ABD'li yetkililere iletildiği ifade edildi.

ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkesin ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan'da Pakistan'da kalıcı ateşkes için görüşmeler yapmıştı. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.

İranlı yetkililer, müzakerelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin "aşırı talepleri" olduğunu belirtmişti.

Diğer yandan İran, dün Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari gemilerin geçişine açmış ancak ABD İran'a "deniz ablukası" uygulamaya devam edeceğini duyurmuştu. İran, bunun üzerinden Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı.

Antarktika'nın simge türleri yok olma eşiğinde

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), Antarktika'nın simge türlerinden imparator penguen ile Antarktika kürklü fokunun koruma statüsünü "nesli tehlikede" olarak güncelledi.

IUCN verilerine göre, imparator penguenin koruma statüsü "neredeyse tehlike altında" kategorisinden "nesli tehlikede" kategorisine, Antarktika kürklü fokunun statüsü ise "en az endişe duyulan" kategorisinden "nesli tehlikede" kategorisine yükseltildi. Ayrıca listede yer alan bir diğer tür olan güney deniz fil foku koruma statüsü de "neredeyse tehlike altında" kategorisinden "hassas" kategorisine çıkarıldı.

İmparator penguenlerin yaşamını sürdürmesi için kritik öneme sahip deniz buzunun erken erimesi, türün üreme ve gelişim süreçlerini doğrudan etkiliyor. Penguenler, yavrularını büyütmek ve tüy değişimi dönemlerini geçirmek için kıyıya bağlı sabit deniz buzuna ihtiyaç duyuyor. Ancak buzların erken çözülmesi, henüz suya dayanıklı tüyleri gelişmemiş yavruların denize düşerek yaşamını yitirmesine yol açıyor.

Öte yandan, imparator penguen popülasyonu 2009-2018 yıllarında yaklaşık yüzde 10 azaldı. Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde türün sayısının 2080'lere kadar yarı yarıya düşebileceği öngörülüyor.

Antarktika kürklü fokunda da benzer bir gerileme dikkati çekiyor. Türün popülasyonu 1999'da 2 milyondan fazlayken, yüzde 50'den fazla düşerek 2025'te yaklaşık 944 bine geriledi.

Bu düşüşte, okyanus sıcaklıklarının artması ve deniz buzunun azalmasıyla fokların temel besin kaynağı olan krillerin soğuk su arayışıyla daha derin sulara çekilmesi etkili oluyor. Bu durum, besine erişimi zorlaştırarak türün hayatta kalma oranını azaltıyor.

Bu kapsamda Güney Georgia'daki kril kıtlığı, yavruların ilk yılındaki hayatta kalma oranını önemli ölçüde düşürerek ve üreme popülasyonunun yaşlanmasına yol açıyor.

"Bunun temel nedeni büyük ölçüde iklim değişikliği"

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sözen, AA muhabirine, yapılan son değerlendirmelerin aslında uzun süredir biriken bilimsel verilerin sonucu olduğunu söyledi.

Son güncellemede görülen üç türün statü değişiminin teme nedeninin iklim değişikliği olduğunu belirten Sözen, "Hem geçmiş üç jenerasyonda yaşanan kayıplar hem de gelecek dönemlere ilişkin öngörüler, bu türlerin popülasyonlarının ciddi biçimde azaldığını ve azalmaya devam edeceğini açıkça ortaya koyuyor." değerlendirmesinde bulundu.

İmparator penguenin yaşam döngüsünün doğrudan deniz buzuna bağlı olduğuna, kıyıya bağlı sabit buzlar üzerinde ürediklerine dikkati çeken Sözen, "Buzlar, imparator penguenin yavruları henüz suya dayanıklı tüylerini geliştiremeden erirse, tüm koloni denize düşerek yok olabilir." dedi.

Antarktika kürklü fokunda da benzer bir tablo görüldüğünü aktaran Sözen, bu türdeki düşüşte besin zincirindeki kırılmaların önemli rol oynadığını ifade etti.

Sözen, "Küresel ısınma nedeniyle okyanus yüzey suları ısındıkça kriller daha derin ve soğuk sulara çekiliyor. Bu da fokların besine ulaşmasını zorlaştırıyor. Özellikle yavrular, yeterli besine erişemediği için hayatta kalamıyor. Bu durum zamanla popülasyonun yaşlanmasına ve üreme oranlarının düşmesine yol açıyor." ifadelerini kullandı.

Güney deniz fili hastalıklar hızlı yayılabiliyor

Güney deniz filinde ise farklı bir risk unsurunun öne çıktığına işaret eden Sözen, şunları kaydetti:

"Bu türdeki gerilemede kuş gribi gibi salgın hastalıkların etkisi dikkati çekiyor. Koloni halinde, çok sıkı temasla yaşayan bu hayvanlarda hastalıklar çok hızlı yayılabiliyor ve kitlesel ölümlere neden olabiliyor. Bilim camiasında küresel ısınma ile birlikte özellikle de hayvanların daha önce patojenlere fazla maruz kalmamış olduğu kutup bölgelerindeki deniz memelilerinde hastalık kaynaklı ölümlerinin artacağına dair endişeler artıyor." diye konuştu.

Antarktika’da her tür vazgeçilmez bir halka

Antarktika ekosisteminin düşük tür çeşitliliğine sahip olduğuna dikkati çeken Sözen, bu nedenle her bir türün ekosistem açısından kritik rol üstlendiğini dile getirdi.

Sözen, besin zincirinin işleyişine ilişkin şu bilgileri verdi:

"Fitoplanktonlar güneş enerjisini kullanarak üretimi başlatır. Zooplanktonlar onları tüketir, kriller zooplanktonlarla beslenir. Penguenler ve foklar krilleri tüketir, daha üstte ise penguen ve fok gibi hayvanları tüketen katil balinalar gibi tepe yırtıcılar yer alır. Bu zincirdeki her halka, besinin bir üst basamağa aktarılması için gereklidir. Herhangi bir halkayı çektiğinizde zincir kopar ve sistem çökmeye başlar."

Antarktika'nın tropikal ya da ılıman bölgeler gibi yüzlerce türün bir arada bulunduğu bir sistem olmadığının altını çizen Sözen, bir türün kaybının, başka bir tür tarafından kolayca telafi edilemediğini ve bunun sistemi çok daha kırılgan hale getirdiğini anlattı.

Bu ekosistemin bozulması durumunun en uç senaryolarda çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkati çeken Sözen, şöyle devam etti.

"Eğer krilleri tüketen türler ciddi şekilde azalırsa, kril popülasyonu aşırı artabilir. Ardından büyük kitleler halinde ölümler yaşanır. Bu ölümler deniz tabanında birikerek çürüme süreçlerini başlatır ve oksijenin tükenmesine yani anoksik koşullara yol açabilir. Bu da yerel ölçekte ekosistemin tamamen çökmesi anlamına gelir. Hatta bu tür birikimler, deniz yüzeyinde veya su kolonunda müsilaj benzeri tabakalaşmalar şeklinde gözle görülür hale bile gelebilir."

"Sorun küresel ısınma, çözüm ise sera gazı emisyonlarını azaltmak"

Sözen, tüm bu olumsuzlukların temelinde insan kaynaklı iklim değişikliğinin bulunduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Temel sorun küresel ısınma, çözüm ise sera gazı emisyonlarını azaltmak. Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmadan, karbon salımını düşürmeden ve böylece küresel ısınmayı tersine çevirmeden bu türleri korumamız mümkün değil. Doğrudan müdahaleyle bu canlıları kurtaramazsınız. Ekosistemin dengesini korumak zorundasınız."

İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattı

Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’na ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, İran’ın müzakerelerde varılan uzlaşma doğrultusunda iyi niyet olarak sınırlı sayıda sivil geminin kontrollü geçişine onay verdiğini ancak ABD’nin “geçmiş dönemlerde olduğu gibi” taahhütlerine bağlı kalmayarak deniz ablukasını sürdürdüğü belirtildi.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığı ve Boğaz'ın İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sıkı şekilde kontrol edileceği kaydedildi.

Ayrıca bildiride, ABD’nin, İran’a gelen ve İran’dan giden gemilerin serbest dolaşımına izin verene kadar Hürmüz Boğazı’ndaki sıkı kontrolün devam edeceği vurgulandı. 

{ilgili-haber-942119}

İran: Seyrüsefer serbestisi sağlanmazsa Hürmüz'deki sıkı denetim sürecek

İran Devrim Muhafızları ortak askeri komutanlığı, ABD'nin "sözde abluka bahanesiyle korsanlık ve deniz hırsızlığı eylemlerine devam ettiğini" belirtti.

İran televizyonu IRIB'in aktardığı açıklamada, "Bu nedenle, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü eski haline döndü ve bu stratejik su yolu artık silahlı kuvvetler tarafından sıkı bir şekilde yönetiliyor ve kontrol ediliyor" denildi.

Açıklamada ayrıca, "ABD, İran'dan varış noktalarına ve geri dönen gemiler için tam seyrüsefer özgürlüğünü geri verene kadar, Hürmüz Boğazı'nın durumu sıkı bir şekilde kontrol altında ve önceki halinde kalacaktır" ifadelerine yer verildi.

İran, hava sahasının bir bölümünü uçuşlara açtı

İran Sivil Havacılık Kurumundan yapılan açıklamada, ülke hava sahasının bazı bölümlerinin bugün yerel saatle 07.00 itibarıyla açıldığı belirtildi.​​​​​​​

Açıklamada, İran hava sahasının doğu kesiminin, uluslararası uçuşlara açık olduğu, iç uçuşların ise gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra kademeli olarak gerçekleştirileceği bilgisi yer aldı.