Dünyadan Haberler

BM: Basra Körfezi bölgesindeki askeri yığılmadan dolayı gerçekten çok endişeliyiz

BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, günlük basın toplantısında soruları cevapladı.

ABD’ye ait USS Abraham Lincoln uçak gemisinin Orta Doğu'ya konuşlanmasıyla ilgili bir soruya Dujarric, “Genel Sekreter, Basra Körfezi bölgesindeki bildirilen askeri yığılmadan gerçekten çok endişeli.” cevabını verdi.

Dujarric, Genel Sekreter'in azami itidal çağrısında bulunduğunu belirterek, "Tüm aktörleri, gerilimi daha da artıracak veya daha geniş bölgedeki çatışmayı ateşleyecek herhangi bir eylemden kaçınmaya teşvik ediyor.” ifadelerini kullandı.

Genel Sekreter'in, İran'la ilgili tüm endişelerin en iyi şekilde diyalog, diplomasi ve müzakereler yoluyla ele alınacağına inanmaya devam ettiğini kaydeden Dujarric, bu bağlamda, bölgesel gerilimi azaltmayı amaçlayan tüm çabaları memnuniyetle karşıladığını ve tüm aktörleri bölgesel güveni güçlendirmek için somut adımlar atmaya çağırdığını aktardı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), dün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinin Orta Doğu'ya "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek amacıyla" konuşlandığını duyurmuştu.

CENTCOM'un paylaşımı, ABD'nin İran'a yönelik yeni bir saldırı hazırlığı yaptığına dair haberlerin uluslararası medyada yer aldığı dönemde yapılmıştı.

İran'daki gösteriler

İran'da 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.

Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi internet erişimini engellemişti. Gösterilerin sona ermesinin ardından son günlerde internet erişimi kısmen ve sınırlı şekilde yeniden sağlanmıştı.

İran Şehit ve Gaziler Vakfı, Adli Tıp Kurumuna dayandırdığı 21 Ocak'taki açıklamasında gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmuştu.

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) ise gösterilerde çıkan olaylarda 6 bin 126 kişinin hayatını kaybettiğini, 41 bin 880 kişinin gözaltına alındığını bildirmişti.

Avusturya, 14 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeyi planlıyor

Avusturya Dijitalleşmeden Sorumlu Devlet Sekreteri Alexander Pröll, konu hakkında kamu yayın kuruluşu ORF'ye açıklamalarda bulundu.

Pröll, sosyal medya konusunda Avustralya'nın örnek alınabileceğini dile getirerek, 14 yaş altındakilere sosyal medya yasağı getirilmesini planladıklarını ifade etti.

İlk adım olarak uzman ve ilgili tarafların bir araya gelerek düzenlemenin detaylarını çalışacağını aktaran Pröll, yasağın gelecek eğitim yılında başlayabileceğine dikkati çekti.

Koalisyon hükümetinin ortaklarından liberal Yeni Avusturya Partisi (NEOS) ise bu plana karşı çıkıyor.

NEOS Basın Sözcüsü Henrike Brandstötter, yaptığı açıklamada, Avustralya modelini kesinlikle reddettiklerini belirtti.

Brandstötter, "ABD'de teknoloji oligarkları veri topladığında ve politikacılar bu verileri vatandaşlara karşı bir silah olarak kullandığında neler yaşandığını görüyoruz." dedi.

Avustralya'da sosyal medya kullanımına yaş sınırı

Avustralya'da, 16 yaş altı gençlerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan yasal düzenleme, 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girmişti.

Düzenleme kapsamında X, Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, Snapchat gibi ağların yanı sıra Reddit, Twitch, Threads ve Kick de dahil 10 mecra, yaş kısıtlamasına tabi tutuluyor.

Avustralya hükümeti, yasayla algoritmaların ve zararlı içeriklerin gençler üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi azaltmayı hedefliyor.

Şirketlerin, 16 yaş altındaki çocukların hesaplarının kaldırılması için makul adımları atmaması halinde 49,5 milyon Avustralya doları (yaklaşık 32,9 milyon ABD doları) para cezası ödemesi öngörülüyor.

Akdeniz'de Harry Kasırgası sırasında yüzlerce göçmen ölmüş olabilir

Akdeniz'in İtalya, Malta, Libya ve Tunus arasında kalan orta kesiminde, 18-25 Ocak haftasında etkili olan Harry Kasırgası'nın, özellikle İtalya ve Malta kıyılarında yol açtığı hasar dışında denizi geçmeye çalışan düzensiz göçmenleri de vurduğuna ilişkin detaylar ortaya çıkmaya başladı.

Orta Akdeniz'de geçen hafta bir kuru yük gemisi tarafından kurtarılan ve ilk yardım için Malta’ya götürülen bir göçmenin ifadesine göre 23 Ocak'ta 50 göçmenin hayatını kaybettiğinin ortaya çıkmasının ardından, düzensiz göçmenlerden gelen yardım çağrılarını sosyal medya platformlarından duyuran "Alarm Phone" isimli sivil toplum kuruluşunun paylaştığı, Tunus'tan başka yola çıkan göçmenlerin de olduğu ve bu kişilerden haber alınamadığı bilgisi, yetkili makamlarca da kısmen doğrulandı.

İtalyan basınında, İtalya Sahil Güvenlik ekiplerine dayandırılan haberlerde, geçen hafta Harry Kasırgası'nın etkili olduğu sırada Akdeniz'i geçmeye çalışan en az 380 kişinin kaybolduğu belirtildi.

Bu kişilerin son 10 günde Tunus’tan hareket eden 8 teknede oldukları ifade edildi.

BM de son günlerde yüzlerce kişinin kaybolduğu endişesini paylaşıyor

Birleşmiş Milletler (BM) Uluslararası Göç Örgütü (IOM) de dün yaptığı yazılı açıklamada, "Son 10 günde birkaç teknenin ölümcül kazalara karıştığı düşünülüyor. Elde edilen ön bilgiler, yüzlerce kişinin denizde kayıp veya ölü olabileceği yönünde. Şiddetli hava koşulları arama ve kurtarma operasyonlarını önemli ölçüde engelledi." ifadelerine yer vermişti.

IOM'un açıklamasında şunlar kaydedilmişti:

"Sadece 2026 yılının ilk haftalarında, halihazırda kayıp olan tekneler için devam eden aramaların sonucu beklenirken, yüzlerce kişinin kayıp olduğundan endişe ediliyor. Nihai bilanço önemli ölçüde daha yüksek olabilir. Bu da bu rotanın dünyanın en ölümcül göç koridoru olmaya devam ettiğinin çarpıcı bir hatırlatıcısıdır. Sadece 2025 yılında Orta Akdeniz'de en az 1340 kişi hayatını kaybetti."

Orta Akdeniz'deki düzensiz göç sorunu

Avrupa'ya yönelik düzensiz göç akınında İtalya, Malta, Libya ve Tunus arasında kalan Orta Akdeniz güzergahı, son yıllarda yoğun hareketlilik gözlenen rotalardan biri olarak öne çıkıyor.

Kendi imkanlarıyla Akdeniz'i geçebilen ya da kurtarılan göçmenlerin, Avrupa'da ilk ayak bastıkları yer ise çoğunlukla İtalya'nın Kuzey Afrika'ya en yakın kara parçası Lampedusa Adası oluyor.

Öte yandan, teknelerin alabora olması ya da kapasitelerinin çok üzerinde dolu olması dolayısıyla yaşanan susuzluk, havasızlık ve egzoz gazı zehirlenmesi gibi nedenlerle her yıl çok sayıda düzensiz göçmen, Akdeniz'i geçmeye çalışırken hayatını kaybediyor.

Gazze'de 12 günlük bebek soğuktan öldü

Gazze Şeridi'ndeki Sağlık Bakanlığı konuya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, "12 günlük Heysem Ebu Kas, aşırı soğuk nedeniyle Rantisi Hastanesi'nde hayatını kaybetti." ifadesi kullanıldı.

Kış ayından bu yana Gazze'de soğuk havadan korunamadığı için hayatını kaybeden çocukların sayısının 11'e yükseldiği belirtildi.

Ateşkese rağmen insani krizin derinleştiği Gazze'de soğuk hava can almaya devam ediyor

İsrail'in ateşkese rağmen yardım girişini kısıtladığı Gazze Şeridi'nde, yüz binlerce kişi derme çatma çadırlarda yaşam mücadelesi veriyor.

Bölgede etkili olan şiddetli yağış ve fırtına, çadırları kullanılamaz hale getirirken özellikle küçük bedenler soğuğa dayanamıyor.

Ateşkes anlaşması 10 Ekim'de yürürlüğe girmiş olsa da Gazze'deki insani durumda gözle görülür bir iyileşme yaşanmadı.

İsrail'in anlaşmada yer alan yükümlülükleri yerine getirmemesi, gıda, ilaç, tıbbi malzeme, yakıt ve barınma ekipmanlarının girişini kısıtlaması, krizin kalıcı hale gelmesine yol açıyor.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı: 20 bin hasta tedavi için bölge dışına çıkmayı bekliyor

Sağlık Bakanlığı yaptığı yazılı açıklamada bölge dışında tedavi olması gereken hastaların durumuna ilişkin güncel verileri paylaştı.

Açıklamada, "Bölge dışında tedavi edilmek üzere seyahat izni verilmesini bekleyen 20 bin hasta var. Bunlardan kayıtlı 440 kişinin hayati tehlikesi bulunuyor." ifadesi kullanıldı.

Sevk belgesi bekleyenler arasında 4 bin 500'ünün çocuk olduğu aktarıldı.

İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah Sınır Kapısı'nı hasta ve yaralıların geçişine kapatmaya devam etmesinin, hastaların sağlık durumlarını hayati tehlike arz edecek derecede kötüleştirdiği belirtildi.

Ayrıca bölgede ilaç ve tıbbi malzemelerin kısıtlı olması, uzmanlık gerektiren sağlık hizmetlerinin büyük bölümünün devre dışı kalması ve hastanelerin altyapısının tahrip edilmesinin yurt dışında tedavi için bekleyenlerin listesini uzattığı kaydedildi.

1268 hasta, seyahat izni beklerken hayatını kaybetti

Açıklamada, bölge dışında tedavi için seyahat izni bekleyenlerden 1268 hastanın hayatını kaybettiğine dikkat çekildi.

Bekleme listesinde yer alan ve en çok mağdur olan grubun kanser hastaları olduğu, bu gruptan yaklaşık 4 bin kişinin yurt dışına çıkmayı beklediği bilgisi verildi.

Refah Sınır Kapısı'nın Mayıs 2024'te kapatılmasından bu yana yalnızca 3 bin 100 hastanın Gazze'den ayrılabildiği kaydedildi.

Açıklamada ayrıca sınır kapısının açılması, hasta ve yaralıların naklinin kolaylaştırılması, gerekli tıbbi malzemelerin kesintisiz şekilde tedarik edilmesinin bölgedeki hastalar için başvurulabilecek son çare olduğu aktarıldı.

İsrail, dün Refah Sınır Kapısı’nın açılmasına onay verdiğini duyurmuştu ancak sınır kapısı henüz açılmadı.

UNICEF: Gazze'de okulların yüzde 90'ından fazlası yıkılmış veya hasar görmüş durumda

Elder, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısına çevrim içi katılarak değerlendirmelerde bulundu.

Gazze'deki okullara yönelik yaklaşık iki buçuk yıllık saldırıların bütün bir nesli risk altında bıraktığını belirten Elder, "Gazze'de okul çağındaki çocukların yüzde 60'ı halihazırda yüz yüze eğitime erişemiyor. Okulların yüzde 90'ından fazlası hasar görmüş veya yıkılmış durumda. 335 binden fazla 5 yaş altı çocuk, erken çocukluk hizmetlerinin çökmesi nedeniyle ciddi gelişimsel gecikme riskiyle karşı karşıya." ifadelerini kullandı.

Gazze'deki Filistinlilerin Ekim 2023'ten önce dünyanın en yüksek okuryazarlık oranlarından birine sahip olduklarını dile getiren Elder, bu mirasın şu anda saldırı altında olduğuna işaret etti.

"Gazze'de yıllarca süren ilerleme silindi"

Elder, "(Gazze'de) Okullar, üniversiteler ve kütüphaneler yıkıldı ve yıllarca süren ilerleme silindi. Bu sadece fiziksel yıkım değil, geleceğin kendisine yönelik bir saldırı. Bu acımasız savaşın ardından Gazze'nin okullarının, eğitim tesislerinin ve üniversitelerinin yeniden inşası Gazze'nin iyileşme gündeminin en üst sıralarında yer almalı." değerlendirmesinde bulundu.

Filistin yönetimi ve diğer ortaklarıyla Gazze'deki tüm çocukların en kısa zamanda eğitim yuvalarına dönmesi için çalıştıklarını aktaran Elder, UNICEF'in şu anda Gazze'de 100'den fazla öğrenme alanını desteklediğini belirtti.

Elder, Gazze'deki her planın merkezinde çocukların olması gerektiğini vurgulayarak, "Gazze nüfusunun neredeyse yarısı 18 yaşın altında. Bir çocuğu UNICEF Öğrenme Merkezine yerleştirmenin yıllık maliyeti, ruh sağlığı desteği de dahil yaklaşık 280 dolar. Bu yılın geri kalanında 336 bin okul çağındaki çocuğa ulaşmak için UNICEF'in acilen 86 milyon dolara ihtiyacı var." dedi.

Geçen hafta yeniden açılacağı belirtilen Refah Sınır Kapısı'ndaki son durumla ilgili de konuşan Elder, bu kapıların umutsuzca açılmasını bekleyen Filistinlilerle diyalog halinde olduklarını ancak bu anlamda büyük bir umutsuzluk bulunduğunu dile getirdi.

Elder, "(Refah Sınır Kapısı'nın açılması) Şu an için en basit cevap, hayır, henüz açılmadı. Ancak ateşkesin ikinci aşaması, Refah Sınır Kapısı'nın açılmaması için kesinlikle hiçbir bahanenin kalmaması anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.

Avustralya, İslam karşıtı kampanya yürüten Yahudi içerik üreticisinin vizesini iptal etti

Avustralya Yayın Kuruluşunun (ABC) haberine göre hükümet, büyük kentlerde İslam karşıtı konuşmalar yapmak üzere ülkeye seyahat planlayan Yahood'a karşı önlem aldı.

Yahood, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Avustralya'ya uçağının kalkmasına üç saat kala vizesinin iptal edildiğini belirtti.

Konuşmalarıyla Yahudi ve Hristiyan topluluklarına güç kazandırdığını iddia eden Yahood, vize iptal kararının kendisini "susturamayacağını" savundu.

Avustralya İçişleri Bakanı Tony Burke, yaptığı açıklamada, nefret söylemi yayan kişilerin Avustralya'da yeri olmadığını vurguladı.

Burke, "Avustralya'ya gelmek isteyen biri, doğru vizeye başvurmalı ve doğru nedenlerle gelmelidir. Nefret yaymak, buraya gelmek için geçerli bir sebep değil." ifadelerini kullandı.

Yahood'un daha önce İslam'ı "cani" ve "iğrenç bir ideoloji" olarak nitelendirdiği ve "yasaklanması" yönünde söylemlerde bulunduğu biliniyor.

Avustralya'da sıcak hava dalgası nedeniyle termometreler rekor seviyelere ulaştı

Avustralya Yayın Kuruluşunun (ABC) haberine göre, Avustralya'da şiddetli yaz sıcaklıkları etkisini göstermeye devam ediyor.

Victoria eyaletinde hava sıcaklığının 48,9 dereceye ulaşmasıyla eyaletin sıcaklık rekoru kırıldı.

New South Wales ve South Australia eyaletlerinde ise sıcaklıklar 49 santigrat dereceye çıktı.

South Australia eyaletinin Renmark bölgesinde sıcaklığın 49,6 dereceye ulaşmasıyla yeni bir sıcaklık rekoru kayıtlara geçti.

Victoria eyaletinin Otways bölgesinde, aşırı sıcaklar nedeniyle çıkan yangında çok sayıda konutun zarar görmüş olabileceğinden endişe ediliyor. İtfaiye ekiplerinin zorlu koşullarda müdahale ettiği yangının henüz kontrol altına alınamadığı belirtiliyor.

Ayrıca Victoria genelinde 63 bin 300'den fazla hanede elektrik kesintisi bildirildi.

İlerleyen günlere ilişkin tahminler ise birçok eyalette sıcaklıkların zirve noktalara ulaşacağı, termometrelerin 50 dereceye yakın seviyeleri göstereceği, yangın tehlikesinin artacağı yönünde.

Sıcak hava dalgasının hafta sonuna kadar etkisini koruyacağı düşünülüyor.

Japonya'da korsan yayın ve sahte ürünlerin ekonomik zararı 67 milyar doları buldu

Jiji ajansının haberine göre, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, telif ihlallerinin Japon içerik endüstrisi için giderek büyüyen bir sorun haline geldiği belirtildi.

Açıklamada, zararın 36,7 milyar dolar ile 2022'nin neredeyse üç katına yükseldiği, bu tutarın 16,8 milyar dolar basılı yayımlara, 14,8 milyar dolar video içeriklerine, 3,2 milyar dolar oyunlara ve 1,9 milyar dolar müzik içeriklerine ait olduğu aktarıldı.

Lisanslı ürünlere yönelik araştırma kapsamında da sahte figür ya da koleksiyon kartları gibi ürünlerin yol açtığı kaybın 30,3 milyar dolar olarak hesaplandığı belirtilen açıklamada, özellikle "Demon Slayer" gibi popüler animelerin yurt dışında yoğun şekilde yasa dışı olarak paylaşılmasının, telif haklarının korunmasını daha önemli mesele haline getirdiği ifade edildi.

Açıklamada, yurt dışı içerik satışlarının 2033'e kadar 129 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiği belirtilerek, yasa dışı ticaretle daha sıkı mücadele edilmesinin bu hedefe ulaşmada kritik rol oynayacağı değerlendirmesinde bulunuldu.

İran: Savaşa tam hazırlık içerisindeyiz

İran basınında yer alan haberlere göre Muhacerani, başkent Tahran’da basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Dış basında İran’a yönelik bir savaş algısı oluşturulduğunu ve bu şekilde İran halkının endişeye sevk edildiğini söyleyen Muhacerani, şunları kaydetti:

"Savaş tehdidi koşullarında savaş davullarının sesini dış basında duyabiliyoruz. Elbette bu tehditle ilk kez karşılaşmıyoruz. Daha önce de çok aşamalı bir savaşın içinde olduğumuzun farkındaydık.

Önceliğimiz sorunları diplomasi yoluyla çözmektir. Ancak diğer seçenekler de gündemimizde yer alıyor. (Savaşa) Tam hazırlık içerisindeyiz."

İran’daki protestolarda hayatını kaybedenlere dair ise Muhacerani, “Cumhurbaşkanı’nın da söylediği gibi hayatını kaybeden herkes için yas tutuyoruz. 3 binden fazla can kaybı az bir sayı değil. Söz konusu olan bir insanın hayatıdır. Emniyet güçlerimizin vahşice öldürüldüğünü unutmuyoruz. Bu zor günlerin yabancısı değiliz.” diye konuştu.

Muhacerani, ülkesinin bu zor günlerini halk ile iletişim kurarak aşacağına inandığını belirterek “Bu süreçten halk ile diyalog kurup meşru itirazlarını tanıyarak çıkmamız gerektiğini düşünüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Hükümet olarak protestolara farklı bir yaklaşım sergilediklerini ve barışçıl gösterilerin liderleri ile görüşmeler yaptıklarını vurgulayan Muhacerani, bazı üniversitelerde öğrencilere karşı sert tavır takınan yöneticilerin görevden alındığını belirtti.

Muhacerani ayrıca, protestolar ve şiddet eylemleri ile ilgili incelemelerin devam ettiğini ve konuya ilişkin raporların gelecek günlerde yayımlanacağını kaydetti.

"İş insanları ve tüccarlar internete sınırlı olarak erişebiliyor"

İran’daki internet kesintisiyle ilgili de değerlendirmelerde bulunan Muhacerani, güvenliğin tehlikede olduğu dönemlerde kararların Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından alındığına dikkati çekti.

İranlı Sözcü, “Güvenliğimiz tehlikede olduğu anlarda kurumların değerlendirmesine bağlı olarak çeşitli tedbirler alınmakta ve olası zararları da hesap edilmektedir." ifadelerini kullandı.

Muhacerani, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın internet erişimindeki kısıtlamaların kaldırılmasından yana olduğunu ancak mevcut koşullardan dolayı kesintilerle ilgili kararları güvenlik kurullarının yönetmesi gerektiğini dile getirerek "İş insanları ve tüccarlar internete sınırlı olarak erişebiliyor. Ancak toplum henüz bu imkana sahip değil." hatırlatmasında bulundu.

ABD’deki soğuk havalar nedeniyle Bitcoin madenciliğinde işlemci gücü düştü

Kripto para istatistik sitesi Bitinfocharts’ta yer alan verilere göre, ABD’deki soğuk hava dalgası, elektrik talebinin yoğun olduğu Bitcoin madenciliğini de etkiliyor.

Buna göre Bitcoin ağındaki işlemci gücü, 25 Ocak’ta 23 Ocak’a kıyasla yüzde 37 düşüş kaydetti.

Uzmanlar, Bitcoin madencilerinin, soğuk hava koşulları nedeniyle zorlanan elektrik şebekelerindeki yükü azaltmak amacıyla işlemcilerini geçici olarak kapattığını belirtiyor.

Kripto para ağlarında madencilik faaliyetlerini mümkün kılan toplam hesaplama kapasitesi, işlemci gücü (hashrate) olarak tanımlanıyor.

ABD’de soğuk hava koşulları etkili oluyor

ABD'de “tarihi” olarak nitelenen kar yağışı ve aşırı soğuklar etkisini sürdürüyor.

Bazı bölgelerde kar kalınlığı 30 santimetreyi aşarken, yoğun kar ve buzlanma nedeniyle ulaşım durma noktasına geldi, çok sayıda okul tatil edildi.

ABD Ulusal Hava Durumu Servisi, ülkede 200 milyonu aşkın kişinin güney eyaletlerinde tehlikeli buzlanma, kuzeydoğu eyaletlerinde ise kar fırtınasının etkisi altında bulunduğunu açıklamıştı.

Trump'ın Paris Anlaşması'ndan çekilme kararı resmen yürürlüğe girdi

ABD Başkanı Donald Trump ikinci görev dönemine başladığı 20 Ocak 2025'te ABD'yi Paris İklim Anlaşması'ndan çektiğini duyurdu. Bundan bir hafta sonra Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yapılan açıklamada ayrılma kararının bir mektupla 27 Ocak 2025'te BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e iletildiği belirtildi.

Anlaşmadan çekilme kararının BM'ye bildirilmesinin ardından çekilmenin yürürlüğe girmesi için gereken 1 yıllık süre doldu ve ABD 27 Ocak 2026 itibarıyla Paris İklim Anlaşması'ndan resmen çekilmiş oldu.

Kararın yürürlüğe girmesinin doğuracağı sonuçlara ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Stockholm Çevre Enstitüsü Kıdemli Araştırma Görevlisi Richard J. T. Klein, Paris Anlaşması'nı iklim hedeflerine ulaşmak için önemli bir yapı olarak nitelendirdi.

ABD'nin bundan sonraki süreçte son bir yıldır sürdürdüğü duruşuna devam edeceğini belirten Klein, "Pratikte ABD'nin Paris Anlaşması’ndan resmen çekilmesi, işlerin geçtiğimiz yıl olduğu gibi devam edeceği anlamına geliyor. Örneğin, ABD, Belem'deki müzakerelere dahil olmadı. Ayrıca, Bonn İklim Zirvesi'ndeki toplantılarda da çok düşük profille yer aldı. Ancak şimdi bu durum resmileştiriliyor." diye konuştu.

ABD'nin geçen bir yıllık çekilme sürecinde kağıt üzerinde de olsa sorumlulukları olduğunu hatırlatan Klein, bununla birlikte Paris Anlaşması kapsamındaki sorumlulukların yerine getirilmediği durumlarda büyük bir yaptırımın söz konusu olmadığına dikkati çekti.

Klein, Paris Anlaşması'nın taahhütlerine bağlı olmayan bir ABD yönetiminin, iklim eylemlerine dair rapor ve plan güncellemelerini sunma zorunluluğunun bulunmayacağını bildirdi.

Trump'ın bir adım öteye giderek ABD'yi, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nden (UNFCCC) çekmesi sürecinin tamamlanması halinde geri dönme sürecinin de zorlaşacağına işaret eden Klein, "Eğer Trump, UNFCCC’den çekilmeyi başarırsa, bir sonraki yönetim Paris Anlaşması'na yeniden katılamaz. Öncelikle UNFCCC'ye yeniden katılmak zorunda kalacak ve bu da yeniden bir Senato kararı gerektirecek." ifadelerini kullandı.

Trump’ın ilk döneminde UNFCCC’den çekilme konusunun gündemde olmadığını anımsatan Klein, şöyle devam etti:

"Bir diğer önemli nokta ise şu: UNFCCC'nin tarafı olmak, işletme giderlerine katkı sağlama taahhüdünü de içeriyor. Yani, Almanya'nın Bonn kentinde bulunan UNFCCC Sekretaryası, dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olan ABD'den, sekretaryanın işletme maliyetlerine en büyük katkılardan birini alıyordu. Sekretarya şimdi bu kaynaksızlığı nasıl yöneteceğini bulmak zorunda kalacak."

Klein, ABD'deki bazı hukuk uzmanlarının UNFCCC'ye katılma kararının Senato tarafından alındığı ve Trump'ın tek başına sözleşmeden çekilemeyeceği yönünde görüş birliği içinde olduğunu, kendisinin de bu görüşe katıldığını vurguladı.

ABD'nin yönetim değiştikçe bu tür anlaşmalardan ayrılıp geri dönmesinin iklim kriziyle mücadele süreçlerini zorlaştırdığı tespitinde bulunan Klein, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu durum ne bekleyeceğimiz konusunda belirsizlik yaratıyor. Önümüzdeki yönetim, iklim değişikliğine daha duyarlı olacaksa Paris Anlaşması’na yeniden katılacak mı? Katılırsa, bu ne anlama geliyor? Örneğin, kaçırdığı taahhütleri telafi edecek mi? Bazı kaygılar, diğer ülkelerin ABD örneğini takip edebileceği yönünde olsa da, ilk kez bu tür bir çekilme yaşandığında bunu savunan çok fazla ülke yoktu. Örneğin, Arjantin bir toplantıdan çekilmişti, ancak bu, ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilmesinin yarattığı etkiyi oluşturmadı. Elbette, diğer ülkelerin de iklim değişikliğini uluslararası politika önceliği olarak daha az ciddiye alabileceği yönünde kaygılar var.

Dahası ABD, Çin'i iklim politikaları konusunda sorumlu tutmak ve ülkenin iddialı iklim hedefleri benimsemesini sağlamak gibi konularda güçlü bir müzakereciydi. Suudi Arabistan gibi ülkelerin sadece ihracat odaklı düşünmemesi gerektiğini ve iklim risklerine kendilerinin de maruz olduğunu savunmakta da etkiliydi. Dolayısıyla, iklim eylemleri lehine ve iklim çıkarları doğrultusunda diğer ülkelerle işbirliği yapan güçlü bir müzakere bloğunu kaybediyoruz. Bu durumun, yeni yönetimle birlikte geri gelip gelmeyeceği ise önümüzdeki dönemde görülecek."

"Fosil yakıt tüketimini azaltması ABD'nin kendi çıkarına olacak"

Paris Anlaşması kapsamında alınan önlemlerin küresel sıcaklık artışını engelleme çabalarına 1 derecelik katkı sunduğunun altını çizen Klein, sözlerini şöyle tamamladı:

"Yani anlaşmanın olmaması halinde yüzyıl sonunda küresel sıcaklık artışı yaklaşık 4 derece olacaktı, şimdi ise 3 derecenin altında bir seviyeye ilerliyoruz. Yine de bu yeterli değil, çünkü hedef 2 derecenin altına düşmek. Bu süreç, ilerlemenin periyodik olarak değerlendirilmesi ve hedeflerin artırılması açısından işe yarıyor. Elbette ABD gibi büyük bir emisyon kaynağının sürece dahil olmaması emisyonları etkiler. Ancak ABD hangi uluslararası anlaşmalara katılırsa katılsın, ekonomik sebeplerle fosil yakıt tüketimini azaltması ve yenilenebilir enerjiye yatırım yapması kendi çıkarına olacak. Bu nedenle, ABD Paris Anlaşması'na dahil olmasa bile, emisyonlarını azaltmayı sürdürecektir."