Dünyadan Haberler

Meta, yeni yapay zeka aracını tanıttı: Muse Spark

Meta tarafından "amaca yönelik" olarak tanımlanan Muse Spark, özellikle hafif, kullanımı kolay ve tüketici merkezli bir yapıya odaklanıyor.

Şirket, model ölçeklendirmede bilimsel bir yaklaşım izleyerek, ilk sürümde küçük ve hızlı bir tasarımı önceliklendirdiğini açıkladı.

Facebook ve Instagram gibi platformlarda geniş çapta erişime açılacak olan model, kullanıcı tercihlerine göre "Düşünme" (Thinking) ve "Anlık" (Instant) modları arasında geçiş yapabiliyor.

Çoklu ajan ve gelişmiş multimodal yetenekler

Muse Spark'ın en dikkat çekici özelliklerinden birini, aynı anda birden fazla ajanı kullanabilme kabiliyeti oluşturuyor.

Meta'nın verdiği örneklere göre, alt ajanlar kullanıcının farklı ihtiyaçlarını karşılamak için paralel olarak çalışabiliyor.

Ayrıca modelin multimodal (çok modlu) yetenekleri de geliştirildi. Buna göre sistem, sadece yazılanları okumakla kalmıyor, aynı zamanda kullanıcının baktığı görsel unsurları da görüp anlayabiliyor.

Akıllı gözlüklere entegrasyon

Meta, Muse Spark modelinin yakında Ray-Ban ve Oakley gibi markalarla iş birliği içinde geliştirilen yapay zeka destekli akıllı gözlüklerde de kullanılabilir olacağını bildirdi.

Bu entegrasyon sayesinde gözlükler, kullanıcıların çevrelerindeki dünyayı anlamlandırmalarına yardımcı olacak.

Superintelligence Labs tarafından geliştirilen bu yeni teknoloji, Meta'nın makine öğrenimi ve yapay zeka alanındaki stratejik dönüşümünün ilk halkası olarak görülüyor.

İşgalci İsrail, hayati önem taşıyan tıbbi malzemelerin Gazze'ye ulaşmasını engelliyor

Gazze'deki sağlık kuruluşlarında yaşanan malzeme sıkıntısı kritik boyutlara ulaştı. MAP'ın raporuna göre, temel ilaçların yarısından fazlası tamamen tükenmiş durumda.

Özellikle kanser hastaları için hayati önem taşıyan ilaçların yüzde 64'üne erişim sağlanamıyor.

Hastanelerin yaklaşık yarısının hala hizmet dışı olduğu, faaliyet gösteren tesislerin ise tam kapasiteyle çalışamadığı bildirildi.

Enerji krizi hastaneleri vuruyor

Sağlık altyapısının en büyük sorunlarından biri de enerji arzında yaşanıyor.

Yedek parça ve yağ tedarikine yönelik engellemeler nedeniyle Gazze genelinde 90 hastane jeneratörünün devre dışı kaldığı açıklandı.

Bu durum, yoğun bakım üniteleri ve ameliyathaneler gibi kesintisiz enerjiye ihtiyaç duyan birimlerdeki operasyonları durma noktasına getiriyor.

Binlerce hasta tahliye bekliyor

Bölgedeki insani krizin bir diğer boyutu ise acil tıbbi tahliye ihtiyacı olan siviller oluşturuyor. MAP verilerine göre, aralarında yaklaşık 4.000 çocuğun da bulunduğu 18.500'den fazla kritik durumdaki hastanın acil olarak bölge dışına tahliye edilmesi gerekiyor.

Ancak bu tahliye işlemlerine yönelik kısıtlamaların devam etmesi, binlerce hastanın hayatını riske atıyor.

ABD'de yapay zeka çalışanların yüzde 20'sinin görevlerini devraldı

Mart ayı başında 2.000 yetişkinle yapılan anket, yapay zekanın hem otomasyon (işin yerine geçme) hem de artırma (işi geliştirme) etkilerini eş zamanlı olarak yarattığını kanıtlıyor.

Her 5 çalışandan biri yapay zekanın mevcut görevlerini üstlendiğini belirtirken, yüzde 15'lik bir kesim yapay zeka olmasaydı yapamayacakları yeni işler üretmeye başladı.

Yapay zeka kullananların yaklaşık yarısı haftada iki ila beş gün bu teknolojiden faydalanıyor. Ancak kullanıcıların yüzde 62,5'i teknolojiyi sadece birkaç hızlı görev için kullanırken, %6'lık bir kesim yoğun kullanım sergiliyor.

En çok tercih edilen yapay zeka servisi yüzde 31 ile ChatGPT olurken, onu yüzde 21 ile Google’ın Gemini ve yüzde 10,5 ile Microsoft’un Copilot hizmeti takip ediyor.

"Gölge AI" ve kişisel abonelikler

Anketin en dikkat çekici sonuçlarından biri, iş yerindeki yapay zeka kullanımının finansmanıyla ilgili. Çalışanların yaklaşık yarısı, iş görevlerini yerine getirirken kurumun sağladığı kurumsal abonelikler yerine kendi kişisel aboneliklerini veya ücretsiz sürümleri kullanıyor.

Bu durum, şirketlerin resmi politikalarından bağımsız olarak çalışanların kendi inisiyatifleriyle teknolojiye adapte olduğunu gösteriyor.

Yeni trend: Yapay zeka ajanları

Henüz çok yeni bir teknoloji olmasına rağmen, "yapay zeka ajanları" (kullanıcı adına bağımsız görevler yürütebilen sistemler) kullanım oranları şaşırtıcı bir hıza ulaştı.

Her 12 Amerikalıdan biri (yaklaşık yüzde 8), geçtiğimiz hafta içinde bir yapay zeka ajanıyla etkileşime geçtiğini bildirdi.

Uzmanlar, iki yıl önce mevcut olmayan bu teknolojinin bu denli hızlı yayılmasının çarpıcı olduğunu vurguluyor.

Ekonomi ve politika uyarıları

Küresel Yapay Zeka Ortaklığı (GPAI) uzmanı Nicholas Miailhe, bu sonuçların politika yapıcılar için bir uyarı niteliğinde olduğunu belirterek, iş gücü piyasasının gerçek zamanlı olarak yeniden yapılandığını ifade etti.

Goldman Sachs tarafından yayımlanan güncel veriler de bu değişimi destekliyor. Bankanın ekonomistlerine göre yapay zeka, otomasyon ve iş geliştirme etkileri birleştiğinde ayda yaklaşık 16.000 işin ortadan kalkmasına neden oluyor.

Daha önceki tahminler, yapay zekanın toplam çalışma saatlerinin yüzde 25'ini otomatik hale getirebileceğini öngörüyordu.

ABD'de otomatik askerlik kaydı aralık ayında başlıyor

Mevcut yasalara göre, 18-26 yaş arasındaki erkeklerin "Seçici Hizmet" (Selective Service) sistemine kayıt olması zaten zorunluluk arz ediyor. Ancak yeni düzenleme, bu süreci bireylerin başvurusuna bırakmak yerine ülke genelinde otomatik hale getiriyor.

Otomatik kayıt; ABD vatandaşı erkeklerin yanı sıra yeşil kart sahiplerini, mültecileri, sığınmacıları ve ülkede bulunan belgesiz göçmenleri kapsıyor. Geçici göçmen vizesine sahip olanlar ise bu muafiyetten yararlanabiliyor.

Halihazırda 46 eyalet ve bölgede uygulanan sistem, sürücü belgesi veya devlet kimliği başvuruları sırasında elde edilen verileri kullanarak kaydı otomatik gerçekleştirecek.

Kayıt yaptırmamak ağır bir suç kabul ediliyor ve öğrenci kredileri ile federal iş imkanlarından mahrum kalmanın yanı sıra, 250 bin dolara kadar para veya 5 yıla kadar hapis cezasına yol açabiliyor.

Mevcut savaş ve siyasi arka plan

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi, İran ile devam eden savaş nedeniyle kamuoyunda büyük ilgi uyandırsa da, yasa tasarısı mevcut çatışmalardan aylar önce her iki partinin de desteğiyle kabul edildi.

Beyaz Saray yönetimi İran'a kara harekatı olasılığını dışlamazken, yetkililer bu adımın temel amacının verimliliği artırmak ve gençlerin farkında olmadan cezai duruma düşmesini engellemek olduğunu belirtiyor.

Askere çağırma süreci nasıl işliyor?

ABD'de en son 1973 yılında Vietnam Savaşı sırasında uygulanan zorunlu askerliğin (draft) tekrar hayata geçmesi için Kongre onayı gerekiyor.

Kayıtlı olan her erkeğin askere alınması söz konusu olmayıp, olası bir durumda şu adımlar izleniyor:

Doğum günleri ve numaraların rastgele seçildiği bir kura sistemi uygulanıyor.

Askere çağrılacak ilk grup, o yıl 20. yaş gününü kutlayanlar oluyor. Ardından sırasıyla 21, 22, 23, 24, 25 ve son olarak 19 yaşındakiler ile 18 yaşını doldurmuş olanlar listeye alınıyor.

Seçilen kişiler muafiyet veya erteleme talebinde bulunabiliyor. Kalan adaylar ise fiziksel, zihinsel ve ahlaki değerlendirmelerden geçtikten sonra uygun görülenler göreve seçiliyor.

Ay'dan dönen Artemis'in en riskli yolculuğu başlıyor

Dünya atmosferine giriş sırasında uzay aracı, havadaki molekülleri şiddetli bir şekilde sıkıştırarak ses hızının 30 katı üzerine çıkacak.

Bu süreçte kapsülün dış yüzeyindeki sıcaklığın 2 bin 760 santigrat dereceye kadar yükselmesi bekleniyor.

Mürettebattan Victor Glover, göreve atandıkları günden beri bu anı düşündüğünü belirterek, tüm önemli verilerin ve hikayelerin eve dönüş yolculuğunda gizli olduğunu ifade etti.

Isı kalkanındaki teknik sorun

Görevin en kritik noktası, 2022 yılındaki insansız Artemis I uçuşunda tespit edilen ısı kalkanı sorunu olarak öne çıkıyor.

O dönemde Orion kapsülünün "Avcoat" adlı koruyucu malzemesinde beklenmedik çatlaklar ve bozulmalar gözlemlenmişti.

Artemis II kapsülünün ısı kalkanı, Artemis I ile neredeyse aynı yapıya sahip olduğundan, NASA mühendisleri bu riskin farkında olduklarını kabul ediyor.

Isı kalkanının görevini yerine getirememesi durumunda astronotların kurtulma şansı bulunmuyor.

NASA’nın yeni stratejisi ve güvenlik tartışmaları

NASA, bu riski minimize etmek amacıyla Artemis II için farklı bir atmosfere giriş rotası belirledi. Artemis I’de uygulanan "zıplama" yöntemi yerine, ısı yükünü daha elverişli koşullarda tutması hedeflenen "yükseltilmiş" (loft) bir yörünge izlenecek.

NASA yetkilileri, bir yılı aşkın süredir yapılan testlerin ardından mürettebatın güvenle döneceğine inandıklarını belirtiyor.

Öte yandan, eski NASA çalışanları ve ısı kalkanı uzmanlarından bazıları bu kararı eleştiriyor. Eski astronot ve ısı kalkanı uzmanı Dr. Charlie Camarda, bilinen bir kusurla insanlı uçuş yapmanın sorumsuzca olduğunu savundu.

Camarda, NASA'nın çatlakların uçuş sırasında nasıl büyüyeceğine dair analitik bir çözüm geliştirmeden bu riski aldığını öne sürdü.

NASA ise güvenliğin öncelikli olduğunu ve gelecek görevlerde kullanılacak ısı kalkanlarının daha geçirgen ve dayanıklı malzemelerle güncellendiğini bildirdi.

Şempanzelerde ilk "iç savaş": 24 saldırıda 17 yavru öldü

Araştırmacılar, 1995'ten 2015'e kadar sosyal olarak birleşik olan Ngogo şempanzelerinin zamanla iki gruba ayrıldığını tespit etti.

Batı ve Merkez olarak adlandırılan bu iki grup arasındaki gerginlik, 2018 yılı itibarıyla kalıcı bir kopuşa dönüştü.

Batı grubu, yedi yıl içinde merkez grubuna yönelik 24 organize ve koordineli saldırı düzenledi. Bu çatışmalarda en az 7 yetişkin erkek ve 17 yavru şempanze hayatını kaybetti.

Benzer bir durumun 1970'lerde Jane Goodall tarafından Tanzanya'daki Gombe grubunda gözlemlenmiş olabileceği ancak o dönemdeki bilimsel sınırlamalar nedeniyle bunun tam olarak bir iç savaş olarak tanımlanamadığı belirtiliyor.

Bölünmenin nedenleri: Liderlik ve kayıplar

Primatolog Aaron Sandel, grubun parçalanmasını tetikleyen birkaç temel faktör üzerinde duruyor.

2015 yılında grubun alfa erkeğinin statü kaybetmesi ve yerine yeni bir liderin geçmesi, topluluk içindeki kutuplaşmayı hızlandırdı.

Ayrıca topluluk içindeki farklı mahalleleri birbirine bağlayan yaşlı ve etkili şempanzelerin ölümü, sosyal bağları zayıflattı.

2017 yılında yaşanan bir hastalık salgını ise grubu fiziksel ve sosyal olarak daha da kırılgan hale getirerek bölünmeyi kaçınılmaz kıldı.

Beyaz Saray'dan personeline "içeriden bilgiyle bahis oynamayın" uyarısı

Geçtiğimiz ay personelin e-posta kutularına düşen bu uyarı, üst düzey yetkililerin kamuya açıklanmamış bilgiler üzerinden finansal kazanç sağladığına dair endişelerin artması üzerine geldi.

Uyarı zamanlaması ve içeriği

Söz konusu uyarı e-postası, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın enerji altyapısına yönelik saldırı tehdidini beş gün süreyle askıya aldığını duyurmasından bir gün sonra, 24 Mart tarihinde gönderildi.

Beyaz Saray yönetimi, personelin Kalshi veya Polymarket gibi platformlarda "içeriden bilgi" kullanarak işlem yapmasının etik kurallara aykırı olduğunu hatırlattı.

Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, yönetim yetkililerinin bu tür faaliyetlerde bulunduğuna dair kanıtsız iddiaların "temelsiz ve sorumsuzca" olduğunu savundu.

Ingle, tüm federal çalışanların hükümet etik kurallarına tabi olduğunu ve kişisel kazanç için içeriden bilgi kullanımının kesinlikle yasak olduğunu vurguladı.

Tahmin piyasalarına yönelik denetim baskısı artıyor

Tahmin piyasaları, son bir yılda 44 milyar dolarlık bir işlem hacmine ulaşarak popülerlik kazandı. Ancak bu platformlar, özellikle askeri operasyonlar ve siyasi krizler üzerindeki spekülatif işlemler nedeniyle mercek altında.

Ocak ayında Polymarket üzerinde bir kullanıcının, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun yakalanacağını resmi açıklamadan hemen önce tahmin ederek yarım milyon dolar kazanması, ABD askeri operasyonlarına dair bilgilerin sızdırıldığı şüphelerini artırdı.

Demokrat Parti liderleri, savaş veya askeri operasyonlar üzerine bahis oynanmasını tamamen yasaklayacak bir yasa tasarısı sundu.

Senatör Andy Kim, bu piyasalardaki boşlukların yolsuzluk ve istismara zemin hazırladığını belirtti.

Kongre üyesi Ritchie Torres, Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu'na (CFTC) mektup yazarak bu platformlardaki "şüpheli" işlemlerin soruşturulmasını talep etti.

Düzenleyici kurumlar, spor müsabakalarından merkez bankası faiz kararlarına kadar pek çok alanda bahis imkanı sunan bu piyasaların, özellikle uluslararası çatışmalar söz konusu olduğunda nasıl denetleneceği konusundaki tartışmaları sürdürüyor.

Rusya ve Ukrayna'dan Ortodoks Paskalyası için ateşkes kararı

Moskova'dan yapılan açıklamaya göre, ateşkes 11 Nisan Cumartesi günü yerel saatle 16:00'da başlayacak ve Paskalya Pazarı boyunca devam edecek.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Ukrayna'nın "simetrik adımlar atmaya hazır" olduğunu belirterek, halkın tehditlerden uzak bir bayrama ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Zelenski ayrıca, bu adımın kalıcı bir barışa giden yolda bir başlangıç olabileceğini ifade ederek, Rusya'nın bayramdan sonra saldırılara dönmeme şansı olduğunu belirtti.

Cephe hattında ve sivil yerleşimlerde durum

Hafta başından bu yana yoğun saldırıların hedefi olan her iki ülke için de bu ara kritik bir nefes alma imkanı sunacak

Doğu Ukrayna'daki uzun cephe hattında insansız hava araçlarının baskısı altında olan askerler için kısa süreli bir dinlenme imkanı doğacak.

Son günlerde Nikopol'de bir otobüsün dron ile hedef alınması sonucu siviller hayatını kaybetmiş, Jitomir'de ise bir kadın evinin yakınına düşen füze nedeniyle yaşamını yitirmişti.

Ukrayna son dönemde Rusya'nın enerji ihracat tesislerine yönelik dron saldırılarını artırırken, Rusya bu saldırıların sivil konutları da vurduğunu iddia etti.

Güven sorunu ve geçmiş tecrübeler

Ukrayna tarafı, ateşkesin kalıcılığı ve uygulanabilirliği konusunda ciddi çekinceler taşıyor.

Kiev yönetimi, geçmişte Rusya'nın ilan ettiği "enerji ateşkesi" veya "Zafer Günü ateşkesi" gibi uygulamaların kısa sürdüğünü veya yüzlerce kez ihlal edildiğini hatırlatıyor.

Ukrayna'nın öncelikli talebi, işgalin sona ermesi için müzakerelere başlamadan önce tam ve istikrarlı bir ateşkesin sağlanması yönünde.

Ancak Moskova, önce barış anlaşmasının şartlarının kabul edilmesinde ısrar ediyor. ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen müzakere süreci ise Donald Trump'ın odağını Orta Doğu'daki krizlere kaydırması nedeniyle bir süredir beklemede kalmıştı.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde son durum

Gemi takip verilerine göre, Salı günü ilan edilen ateşkesten bu yana boğazdan sadece az sayıda gemi geçiş yapabildi.

Kpler verilerine göre, Çarşamba günü sadece 5 gemi boğazı geçerken, Perşembe günü bu sayı 7'de kaldı.

Savaş öncesinde günlük 120 ile 140 arasında olan gemi trafiği, mevcut durumda sembolik seviyelere geriledi.

Lloyd’s List Intelligence verileri, 325'i tanker olmak üzere 600'den fazla geminin halen Basra Körfezi'nde mahsur kaldığını ortaya koyuyor.

Pazar analizleri, ateşkes sürse dahi güvenli geçiş kapasitesinin günde en fazla 10-15 gemiyle sınırlı kalacağını öngörüyor.

{ilgili-haber-940982}

Karşılıklı suçlamalar ve diplomatik kriz

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran'ın anlaşmanın "güvenli geçiş" maddesine uymadığını savundu.

Trump, İran'ın petrol geçişine izin verme konusunda "onur kırıcı" bir performans sergilediğini belirterek, durumun anlaşmaya aykırı olduğunu ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ABD'yi suçlayarak, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarına dikkat çekti. Arakçi, ABD'nin bir seçim yapması gerektiğini; ya gerçek bir ateşkesi destekleyeceğini ya da müttefiki aracılığıyla savaşı sürdüreceğini söyledi.

Lübnan'daki katliamların dünyanın gözü önünde gerçekleştiğini belirten Arakçi, sorumluluğun ABD tarafında olduğunu vurguladı.

{ilgili-haber-941110}

Enerji piyasaları ve ekonomik yansımalar

Ateşkes ilanıyla gerileyen petrol fiyatları, trafiğin fiilen kapalı kalması üzerine yeniden yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı, Cuma günü erken saatlerde 96 doların üzerinde seyrediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet petrol şirketi ADNOC'un CEO'su Sultan Ahmed Al Jaber, Hürmüz Boğazı'nın açık olmadığını, geçişlerin İran'ın iznine ve siyasi dayatmalarına bağlandığını ifade etti.

Petrol piyasasındaki belirsizliğe rağmen, Asya borsaları haftanın son işlem gününe yükselişle başladı. Japonya, Güney Kore ve Hong Kong piyasalarında, savaşın diplomatik yollarla çözülmesine dair umutların etkisiyle yüzde 1 ile 2 arasında değer artışları gözlendi.

UNICEF: İsrail saldırıları 'çocuklar üzerinde insanlık dışı bir yıkıma' yol açtı

UNICEF tarafından yapılan açıklamada, son saldırıların yarattığı tahribata dair çarpıcı veriler paylaşıldı.

Bölgesel ateşkes haberlerinin beklendiği sırada düzenlenen İsrail hava saldırılarında, sadece bir günde 33 çocuk hayatını kaybetti ve 153 çocuk yaralandı.

2 Mart'tan bu yana Lübnan genelinde öldürülen veya yaralanan çocuk sayısı ise 600'e ulaştı.

Enkaz altından çıkarılan çocukların yanı sıra, hala kayıp olan veya ailelerinden ayrı düşen çocuklara dair raporlar gelmeye devam ediyor.

Çatışmalar nedeniyle yerinden edilen sivillerin sayısı bir milyonu aşarken, bu durumdan en çok çocuklar etkileniyor.

Lübnan genelinde yerinden edilen 1 milyondan fazla kişinin yaklaşık 390 binini çocuklar oluşturuyor. Aileler, bombardımanlar nedeniyle toplumsal yapının çöktüğü bölgelerden kaçmaya çalışıyor.

UNICEF, uluslararası insancıl hukukun çocukların ve sivillerin her koşulda korunması gerektiğini açıkça belirttiğini hatırlattı.

Ajans, tüm taraflara sivillerin korunması için çatışmalara derhal son verilmesi ve özellikle nüfusun yoğun olduğu bölgelerde geniş alan etkili patlayıcı silahların kullanımının durdurulması çağrısında bulundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar petrol fiyatlarını tırmandırıyor

Yatırımcıların bölgedeki gelişmelere yönelik hassasiyeti, fiyat tablolarına şu şekilde yansıdı:

Brent Petrol cuma günü GMT saatiyle 01:00 itibarıyla yüzde 0,87 değer kazanarak varil başına 96,75 dolara çıktı.

ABD Ham Petrolü (WTI) vadeli işlemler yüzde 1'in üzerinde artış gösterdi.

Hürmüz Boğazı ve diplomatik gerginlik

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin kısıtlanması, arz güvenliği endişelerini tetikledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın su yolundan geçiş yapan gemilerden ücret talep etme girişimlerine sert tepki göstererek Tahran yönetimini uyardı.

İran ve ABD arasında Pakistan arabuluculuğunda sağlanan ateşkesin, İsrail'in Lübnan'a yönelik devam eden hava saldırıları nedeniyle bozulma riski taşıması, piyasalardaki belirsizliği artıran temel unsur oldu.

Suudi Arabistan'ın üretim kapasitesi daraldı

Suudi Basın Ajansı'nın (SPA) Perşembe günü paylaştığı verilere göre, krallığın petrol altyapısına yönelik saldırılar üretim kapasitesinde ciddi aksamalara yol açtı:

Günlük petrol üretimi yaklaşık 600 bin varil azaldı.

Doğu-Batı Boru Hattı'ndaki taşıma kapasitesi günlük 700 bin varil düştü.

Uzmanlar, İslamabad'da yapılacak olan barış görüşmelerinden somut bir sonuç çıkana kadar petrol piyasalarındaki yüksek oynaklığın devam edeceğini öngörüyor.

ABD ve İran masada: Kimler katılıyor, nerede ve gündemdeki konular neler?

Pakistan'ın arabuluculuğunda sağlanan iki haftalık ateşkesin ardından gerçekleşecek görüşmeler, küresel enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik açısından kritik önem taşıyor.

Müzakerelerin takvimi ve adresi

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in davetiyle başlayacak olan müzakereler, cumartesi sabahı resmen başlayacak.

Görüşmelere ev sahipliği yapacak olan otel ve çevresindeki "Kırmızı Bölge"de güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarıldı.

İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi, görüşmelerin 15 güne kadar uzayabileceğini bildirdi. Pakistan hükümeti, zirve nedeniyle başkentte 9-10 Nisan tarihlerini resmi tatil ilan etti.

Masada kimler var?

Görüşmelere katılan heyetlerin profili, müzakerelerin ciddiyetini ortaya koyuyor:

ABD Heyeti: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki heyette, Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner yer alıyor.

İran Heyeti: İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin heyete liderlik etmesi bekleniyor.

Arabulucu: Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar müzakereleri yönetecek. Pakistan ordusunun ve Başbakan Şerif'in de süreçte aktif rol alacağı belirtiliyor.

Temel gündem maddeleri ve anlaşmazlıklar

Taraflar masaya oldukça farklı taleplerle oturuyor.

İran'ın sunduğu 10 maddelik barış planında, Hürmüz Boğazı üzerinde İran denetimi, ABD muharip güçlerinin Orta Doğu'dan çekilmesi ve müttefik gruplara yönelik operasyonların durdurulması gibi şartlar yer alıyor.

ABD tarafı ise İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini "müzakere edilemez" bir ön şart olarak görüyor.

Lübnan krizi ve güven sorunu

Müzakerelerin önündeki en büyük engel, İsrail'in Lübnan'a yönelik devam eden saldırıları ve taraflar arasındaki derin güvensizlik olarak görülüyor.

İran tarafı, Lübnan'daki saldırıların durmaması halinde ateşkesi bozabileceği uyarısında bulunurken; ABD tarafı ateşkes şartlarının Lübnan'ı kapsamadığını savunuyor.

Uzmanlar, İsrail'in masada olmamasının ve Lübnan'daki gerilimin süreci sabote edebileceği konusunda hemfikir.

Neden Pakistan?

Pakistan'ın her iki ülkeyle de çalışan ilişkilere sahip olması, onu kilit bir arabulucu haline getirdi. 900 kilometrelik İran sınırı ve dünyadaki en büyük ikinci Şii nüfusuna ev sahipliği yapması, İslamabad'ın Tahran nezdindeki kredisini artırıyor.

Aynı zamanda ABD'nin "NATO dışı ana müttefiki" olan Pakistan, bölgede ABD askeri üssüne sahip olmaması nedeniyle İran tarafından güvenilir bulunuyor.

İran medyası: İranlı müzakere heyetinin İslamabad'a giriş yaptığı yönündeki iddialar yalanlandı

Fars Haber Ajansı, ismini açıklamadığı İranlı kaynağın konuya ilişkin açıklamasını yayımladı.

Söz konusu kaynak, İran'ın Pakistanlı yetkililere resmi olarak bildirdiğine göre "Lübnan'da ateşkes sağlanana kadar İslamabad'da ABD tarafıyla barış görüşmelerine katılma planı bulunmadığını" söyledi.

The Wall Street Journal, bir haberde, Washington ile müzakerelere başlamak üzere bir İran heyetinin İslamabad’a ulaştığını iddia etmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşı sona erdirmek için yapılacak görüşmelerin, ABD'nin başta Lübnan olmak üzere tüm cephelerde ateşkes taahhütlerine uymasına bağlı olduğunu söylemişti.

ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından, İran’ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır; ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Ekvador, Kolombiya'ya gümrük vergisini yüzde 100'e çıkaracak

Ulusal basına göre Ekvador, Kolombiya'nın sınır güvenliği konusunda yeterli önlem almamasını gerekçe göstererek, bu ülkeye uyguladığı gümrük vergisini 1 Mayıs'tan itibaren yüzde 50'den yüzde 100'e çıkaracağını açıkladı.

Ekvador Üretim, Dış Ticaret ve Yatırım Bakanlığı, Kolombiya'nın sınır güvenliği (yasa dışı örgütlerle mücadele) konusunda yeterli önlem almaması nedeniyle yeni tedbirlerin uygulanacağını bildirdi.

Açıklamada, "Bu önlemin temeli, ulusal güvenlik kriterlerine dayanmaktadır. Amacımız, sınırdaki uyuşturucu kaçakçılığı varlığıyla mücadelede, ortaklaşa üstlenilmesi gereken bir görevde ortak sorumluluk ilkesini güçlendirmektir." ifadesine yer verildi.

Köklü ve uzun yıllara dayanan ticari ilişkilere sahip Kolombiya ile Ekvador arasındaki ticaret gerilimi, 1 Şubat'tan itibaren uygulamaya konulan yüzde 30'luk gümrük vergisiyle başlamıştı. Ekvador, söz konusu oranı 1 Mart itibarıyla yüzde 50'ye çıkarmıştı.

Kolombiya hükümeti ise kendisine gümrük vergisi uygulama kararı alan komşu ülke Ekvador'a 1 Şubat itibarıyla elektrik ihracatını durdurduğunu açıklamıştı.

Ekvador, 27 Şubat'ta bu hamleye Kolombiya devlet petrol şirketi Ecopetrol'e ait petrolün Ekvador devlet şirketi Petroecuador boru hatlarından taşınma ücretini varil başına 3 dolardan 30 dolara çıkararak karşılık vermişti.

Son yıllarda iki ülke arasındaki ticaret hacminin yaklaşık 2,8 milyar dolar seviyesinde seyrettiği, Ekvador'un bu ticarette yaklaşık 900 milyon dolarlık dış ticaret açığı verdiği belirtildi.

Liderler arasında diplomatik gerginlik

Kolombiya Cumhurbaşkanı Gustavo Petro ile Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa arasında sınır bölgelerindeki uyuşturucu örgütleriyle mücadele yöntemleri nedeniyle diplomatik gerilim yaşanıyor.

İki lider, karşılıklı sert suçlamalarda bulunuyor.