Dünyadan Haberler

Gazze'deki Filistin hükümeti: İsrail, ateşkesin ilk aşamasında 1244 ihlal yaptı

Gazze'deki hükümetin Medya Ofisinden yapılan açıklamada, ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un Hamas ve İsrail arasındaki ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasına geçildiğini duyurmasının ardından, ilk aşamaya ilişkin veriler paylaşıldı.

Açıklamada, İsrail ordusunun ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025 tarihinden, ikinci aşamaya geçildiği 15 Ocak 2026 gününe kadar uluslararası hukuka yönelik "ciddi ve sistematik ihlaller yaptığı" ifade edildi.

Gazze'deki Filistin hükümetine bağlı yetkililerin, ateşkesin ilk aşamasının sürdüğü 95 gün süresince 1244 ihlal tespit ettiği belirtilen açıklamada, 402 kez doğrudan sivillere ateş açıldığı, 66 kez yerleşim yerlerine İsrail ordusunun askeri araçlarla girdiği, 581 defa sivil konutlara ve vatandaşlara yönelik bombalı saldırı düzenlendiği, 195 ev ve kamu binasının havaya uçurularak yıkıldığı aktarıldı.

İsrail'in ateşkes süresince yaptığı saldırılarda 449 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 1246 kişinin yaralandığı ve 50 kişinin gözaltına alındığı bilgisi verildi.

İnsani yardımlar engellendi

Ateşkesin insani yardımların bölgeye ulaştırılması konusunda da İsrail'in "uzlaşılan asgari yardım miktarlarına uymadığı" vurgulanan açıklamada, ilk aşamada girmesi planlanan 57 bin tır yerine sadece 24 bin 611 tırın Gazze'ye girdiği ifade edildi.

Açıklamada, günlük ortalama 600 tırın Gazze'ye ulaşması gerektiği hatırlatılırken, bunun yerine günde ortalama sadece 259 tırın giriş yapabildiği ve ateşkese yüzde 43 oranında bağlı kalındığı aktarıldı.

Gazze'ye yardımların ulaşmaması sebebiyle gıda, ilaç, su ve yakıtta ciddi eksikliğe yol açtığı ifade edilen açıklamada, girişine izin verilen gıda maddelerinin çoğunun "besin değerinin düşük olduğu" ve temel gıda maddelerinin "sistematik aç bırakma politikası" ile engellendiği aktarıldı.

Yakıt sevkiyatında ise anlaşmada öngörülen 4 bin 750 tır yerine sadece 601 tırın Gazze'ye giriş yapabildiği, günlük 50 tır yerine 6 tır ortalamasıyla ateşkes anlaşmasına bağlılık oranının yüzde 12'de kaldığı kaydedildi. Bu eksiklik sebebiyle hastaneler, fırınlar ve su arıtma tesislerinin çalışamaz hale geldiği ifade edildi.

Kış şartlarında barınma krizi

Gazze'nin kış şartlarında maruz kaldığı barınma krizine yer verilen açıklamada, ateşkese rağmen sınır kapılarındaki kısıtlama sebebiyle prefabrik yapılar ve barınma malzemelerinin girişinin engellenerek insani krizin derinleştiği ifade edildi.

Soğuk hava dalgalarıyla Gazze'de hasarlı durumdaki 50'den fazla bina ve evin çöktüğü, çadırlarda soğuktan ölümlerin yaşandığı bildirildi.

Açıklamada, Gazze'de 127 binden fazla çadırın kullanılamaz hale geldiği ve 1 milyon 500 binden fazla yerinden edilmiş kişi için asgari şartlarda barınmanın dahi sağlanamadığı vurgulandı.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, İsrail'in Gazze Şeridi'ne Ekim 2023'te başladığı soykırımdan bu yana hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısını 71 bin 441'e, yaralıların sayısını ise 171 bin 329 olarak açıkladı.

THY uçağı acil iniş yaptı

THY'den yapılan açıklamada, TK1853 sefer sayılı İstanbul-Barselona uçuşunun Barselona'ya yaklaşması sırasında bir yolcunun uçak içi internet erişim noktası oluşturarak ağ adını bomba tehdidi içerecek şekilde düzenlediğinin tespit edildiğini belirtti.

Bunun üzerine uçuş emniyeti kapsamında gerekli prosedürlerin derhal başlatıldığını aktaran açıklamada, "Uçağın emniyetli inişinin ardından kontroller ilgili ülkenin yetkili otoriteleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Süreç, uluslararası havacılık güvenliği kuralları çerçevesinde yürütülmektedir." ifadeleri kullanıldı.

"Yolcunun tespiti ve hukuki sürecin yürütülmesi amacıyla çalışmalar başlatılmıştır"

THY uçağında güvenlik prosedürleri kapsamında yapılan güvenlik kontrolleri tamamlandı.

THY'den yapılan diğer paylaşımda ise şunlar kaydedildi:

"TK1853 sefer sayılı İstanbul-Barselona uçuşumuzda yaşanan durumun ardından ilgili ülkenin yetkili otoriteleri tarafından gerekli güvenlik aramaları gerçekleştirilmiş, herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamıştır. Söz konusu yolcunun tespiti ve hukuki sürecin yürütülmesi amacıyla çalışmalar başlatılmıştır. Uçağımızın dönüş seferi, yolcu alımının tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecektir."

Birçok AB ülkesi vatandaşlarına İran'ı terk etmeleri için çağrı yaptı

Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz ve Polonya gibi çok sayıda ülke, dışişleri bakanlıkları aracılığıyla yaptıkları açıklamalarda, ekonomik sorunlar nedeniyle başkent Tahran'da 8 Ocak'tan itibaren şiddetlenen protestolardan dolayı vatandaşlarını İran'ı terk etmeye çağırdı.

İspanya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, "bölgedeki son derece istikrarsız durum nedeniyle İran'da bulunan İspanyol vatandaşlarına mevcut tüm imkanları kullanarak ülkeyi terk etmeleri" ve "İran'a yapılacak tüm seyahatlerden de şiddetle kaçınılması" önerildi.

Açıklamada, Tahran'daki faaliyetlerine devam eden İspanya Büyükelçiliğinin, İspanyol vatandaşlarının İran'dan ayrılmasına izin verme yetkisinin bulunmadığı, bunun tamamen İran makamlarına ve yasalarına bağlı olduğu vurgulandı.

"Tek taraflı bir dış müdahale, İran'a istikrar veya barış getirmeyecektir"

İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares de Meclis'te gazetecilere yaptığı açıklamada İran'daki mevcut durumu "çok karmaşık" olarak nitelendirdi.

Albares, "Şu anda tek taraflı bir dış müdahale, İran'a istikrar veya barış getirmeyecektir. Oysa İran'ın şu anda buna ihtiyacı var. Hepimiz, İran'ın özgürlüklerle dolu, demokratik bir geleceğe doğru ilerlemesini istiyoruz ancak bunu barışçıl bir şekilde ve her şeyden önce kaostan kaçınarak yapmasını istiyoruz." ifadelerini kullandı.

Portekiz Dışişleri Bakanlığı da Tahran'daki büyükelçiliğini kapattığını, İran'da temas kurulan tüm Portekiz vatandaşlarının büyük çoğunluğunun ülke topraklarını terk ettiğini ya da ayrılma sürecinde olduğunu duyurdu.

Polonya Dışişleri Bakanlığı da durumun istikrarsız olması nedeniyle vatandaşlarına İran’dan derhal ayrılmaları çağrısında bulunarak, bu ülkeye yönelik tüm seyahatlerden kaçınılmasını tavsiye etti.

Ayrıca dün İtalya Dışişleri Bakanlığı, "İran’daki İtalyan vatandaşlarına ülkeyi terk etmeleri yönündeki çağrısını teyit etmekte ve güçlü biçimde yinelemektedir." duyurusunu yapmış, seyahat önerilerini güncelleyen Almanya da İran'daki Alman vatandaşlarından ülkeyi terk etmelerini istemişti.

Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Pascal Confavreux da "Fransa, özellikle keyfi tutuklama riski nedeniyle çifte vatandaşlığı olanlar da dahil olmak üzere vatandaşlarına İran’a hiçbir seyahati, kesinlikle tavsiye etmiyor. Buna Fransız gazeteciler de dahil." açıklamasında bulunmuştu.

İran'daki olaylar

İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.

Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.

İranlı yetkililerden olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şu ana kadar açıklama yapılmazken ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 2 bin 615 kişinin hayatını kaybettiğini, 18 bin 470 kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.

Roma'da sürücüler için şehir merkezindeki azami hız 30 kilometreyle sınırlandırıldı

Roma Belediyesinin dün resmen açıkladığı karara göre kent merkezindeki sınırlı trafik bölgesi (ZTL) kapsamındaki bölgelerde ve 1000 caddede yol güvenliğini artırmak amacıyla sürücüler için saatte azami 30 kilometrelik hız sınırı getirildi.

Bu doğrultuda trafikten sorumlu Roma yerel şehir polisinin hız sınırı getirilen bölgelerdeki devriye ve denetimleri arttırıldı.

Roma Belediyesinin Ulaşımdan Sorumlu Belediye Encümeni Üyesi Eugenio Patane, yaptığı açıklamada, trafik kazaları ve yarattığı mağduriyetleri azaltma sorumluluklarının bulunduğunu, uygulamayı bu nedenle devreye aldıklarını belirtti.

Patane, uygulamanın denetimi için şehrin büyük caddelerinden Kristof Kolomb Caddesi'ne yeni hız ölçen kameraların yerleştirileceğini, ayrıca şehir genelinde 175 yeni yükseltilmiş yaya geçidi yapılacağı bilgisini paylaştı.

Kuzeydeki Bologna kenti, aynı hız sınırını merkezi hükümetin aksi görüşüne rağmen iki sene önce uygulamaya başlamıştı.

ABD'nin Venezuela petrolünün satışına resmi olarak başladığı iddiası

CNN'in konu hakkında bilgi sahibi bir hükümet yetkilisine dayandırdığı haberinde, ABD'nin 500 milyon dolar değerindeki Venezuela petrolünün ilk satışını tamamladığı ve gelecek günlerde petrol satışlarının devam edeceği ileri sürüldü.

Öte yandan, Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelen enerji sektörü yetkililerinin, hükümetin Venezuela petrolüyle ilgili planlarını şüpheyle karşıladığı öne sürüldü.

Birçok yöneticinin, çatışmaların sürdüğü ülkede iş yapma konusunda isteksiz olduklarını dile getirdiği ve ülkeye "milyarlarca dolarlık yatırım yapma" konusunda herhangi bir taahhütte bulunmadan toplantıdan ayrıldığı ifade edildi.

ExxonMobil Üst Yöneticisi (CEO) Darren Woods'un yetkililere, "Yatırım, yapılabilir değil. Yatırımdan ne tür bir getiri elde edeceğimizi anlamak için bile bir dizi yasal ve ticari çerçeve oluşturulması gerekiyor." dediği öne sürüldü.

Beyaz Saray yetkililerinden Taylor Rogers ise konuya ilişkin açıklamasında, "Başkan Trump'ın ekibi, Venezuela'nın petrol altyapısını yeniden inşa etmek için benzeri görülmemiş yatırımlar yapmaya hazır ve istekli olan petrol şirketleriyle olumlu ve sürekli görüşmeler yürütüyor." dedi.

ABD'nin Venezuela'ya yönelik askeri müdahalesinin ardından 9 Ocak'ta Beyaz Saray'da ABD'li petrol şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle bir araya gelen Trump, Venezuela'nın petrol endüstrisinin yeniden inşası ve üretiminin artırılmasını ele alacaklarını duyurmuştu.

Romanya, 110 yıl önce Rusya'ya gönderdiği altınları geri almak istiyor

Birinci Dünya Savaşı'na 1916'da dahil olan Romanya, başkent Bükreş dahil topraklarının bir kısmını kaybedince Ulusal Banka dahil önemli birçok kurumunu Laşi (Yaş) kentine taşıdı.

Romanya, altın rezervlerini Rusya'ya gönderdi

Romanya, o dönem bütün topraklarını kaybetme riskine karşı Ulusal Banka'da bulunan altın rezervi ve diğer değerli eşyalarını Rusya'ya gönderme kararı aldı.

Ulusal Banka'da bulunan 91,5 ton altın ve bazı mücevher ile kültürel eşyalar Aralık 1916 ve Ekim 1917'de gemiyle Moskova'ya götürüldü.

Romanya, Birinci Dünya Savaşı'nın ardından altınlarını geri alabilmek için girişimde bulundu ancak mesele günümüze kadar taşındı.

Romanya Dışişleri Bakanlığı, ülkenin 1916-1917'de dönemin güvenlik endişeleri nedeniyle Rusya'ya gönderdiği 91,5 ton altın rezervi ve bazı mücevherler ile kültürel eşyaların geri verilmesine ilişkin devam eden meseleye yönelik AA'ya yazılı açıklamada bulundu.

Avrupa Parlamentosu'nun (AP), Romanya'nın gönderdiği altın ve diğer değerli eşyaları Rusya'nın iade etmesi gerektiğini belirten 4 Mart 2024 tarihli kararının anımsatıldığı açıklamada, ülkenin ulusal hazinesine Rusya'nın yasa dışı olarak "el koyduğu" savunuldu.

Açıklamada, durumun Rusya ile çözüme kavuşması gereken bir mesele olduğuna işaret edilerek, şu ifadelere yer verildi:

"O dönem Rusya’ya teslim edilenler, Romanya Ulusal Bankası’nın elinde bulundurduğu altın rezervlerinin yanı sıra maddi ve kültürel değere sahip eşyaları da içeriyor. Bunların sadece bir kısmı iade edildi. Dolayısıyla bu meselenin çözümü Romanya için son derece önemli. Mesele, Romanya ile Rusya arasındaki siyasi gündemin en önemli konulardan birisi olmaya devam etmektedir."

"Romanya-Rusya Ortak Komisyonu çalışmalarına yeniden başlasın"

Romanya'nın iddialarını o dönem hazinenin Rus temsilcileri tarafından teslim alındığı ve Moskova'ya vardığına dair imzalanan protokollere dayandırdığına vurgu yapılan açıklamada, bu protokolde Rusya'nın teslim aldığı hazineyi Romanya'ya iade etme taahhüdü verdiği ifade edildi.

Açıklamada, protokolün uluslararası antlaşma niteliğinde olduğu ve buna Rusya'nın da itiraz etmediği belirtildi.

Romanya'nın Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusya'ya gönderdiği altın rezervlerine ilişkin meselenin kurulan Romanya-Rusya Ortak Komisyonu'nca analiz edildiği kaydedilen açıklamada, komisyonda iki taraftan tarih, arşiv, finans, bankacılık ve sanat tarihi gibi alanlarda uzmanların bulunduğu aktarıldı.

Açıklamada, 2003'te oluşturulan komisyonun birkaç kez bir araya geldiği, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının başlamasıyla çalışmalara ara verildiği belirtilerek, siyasi şartlar izin verdiğinde ortak komisyonun yeniden çalışmalarına başlaması talebinde bulunuldu.

Gazze’de ikinci aşama ne anlatıyor?

Gazze’de 7 Ekim 2023’ten bu yana yaşananlar, askeri bir çatışma ya da sınırlı bir savaş başlığıyla açıklanamayacak bir noktaya ulaştı. Katil İsrail’in sivilleri, çocukları, hastaneleri ve mülteci kamplarını hedef alan saldırıları, açlığı bir silah olarak kullanması ve insani yardımı sistematik biçimde engellemesi, Gazze’yi modern çağın en ağır soykırım sahnelerinden birine dönüştürdü. Uluslararası hukuk ise bu tablo karşısında büyük ölçüde işlevsiz kaldı.

Bu süreçte devreye giren ateşkes girişimleri, sahadaki yıkımı durdurmak bir yana, çoğu zaman vahşi İsrail’in saldırılarını farklı biçimlerde sürdürmesine zemin hazırladı. Ateşkese rağmen devam eden bombardımanlar, yardım geçişlerindeki keyfi kısıtlamalar ve Gazze’nin güneyine sıkıştırılan yüz binlerce Filistinlinin güvenliğinin sağlanamaması, ilk aşamanın neden kısa sürede tıkandığını ortaya koydu. Ateşkes, Filistinliler için bir nefes alanı değil, belirsizliğin başka bir biçimi haline geldi.

Bugün Gazze'de yüz binlerce insan çadırlarda yaşamaya çalışıyor. Isınma imkanı yok. Temiz suya erişim sınırlı. Çocuklar bu kez bombalardan değil, soğuktan ve hastalıktan hayatını kaybediyor. Kronik hastalar ilaç bulamıyor, yaralılar yeterli tedaviye ulaşamıyor.

Gazze'de kış şartlarının ağırlaşması, çadırlarda yaşayan Filistinlilerin hayatlarını daha da zorlaştırdı. Fotoğraf: AA

Bu tablo, ateşkesin Gazze’de insani bir rahatlama sağlamadığını ortaya koydu. Kuşatma devam ederken, insani yardım temel bir pazarlık aracına dönüştü. Gazze’de yaşam, saldırıdan ateşkese geçişle normalleşmedi, yalnızca ölümün biçimi değişti.

ABD öncülüğünde dile getirilen “ikinci aşama” söylemi ise bu kırılgan zeminde yeni bir umut olarak sunulsa da, içeriği itibarıyla ciddi soru işaretleri barındırıyor. Açıklamalarda “istikrar”, “geçiş süreci” ve “düzenin sağlanması” gibi kavramlar öne çıkarken, katil İsrail’in saldırılarının siyasi sonuçlarına, işgalin sona erdirilmesine ve Filistin halkının iradesine dair net bir çerçeve sunulmuyor.

Özellikle Gazze için gündeme getirilen geçici yönetim modelleri ve yeniden inşa planları, siyasi çözüm perspektifinden koparıldığında, yıkımı yönetmeye dönük teknik projeler olarak kalma riski taşıyor. İlk aşamanın başarısızlığı da tam olarak burada yatıyor: Güvenlik merkezli, dışarıdan kurgulanan ve Filistin halkını sürecin öznesi olmaktan çıkaran yaklaşımlar, sahada karşılık bulmuyor.

İkinci aşamanın gerçekten yeni bir başlangıç mı, yoksa ertelenmiş bir kriz mi olduğu sorusu bu noktada daha da önem kazanıyor. Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Levent Ersin Orallı’ya göre, bu sorunun yanıtı ABD’nin sunduğu çerçevenin ötesinde, Filistin halkının iradesinin sürece nasıl dahil edileceğinde yatıyor.

ABD’nin “İkinci Aşama” tanımı: Düzen var, siyaset yok

ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un açıklamalarında ikinci aşama; güvenliğin tesis edildiği, geçici idari mekanizmaların kurulduğu ve Gazze’nin “istikrara kavuşturulmasını” hedefleyen bir süreç olarak tarif ediliyor. Bu aşamada kalıcı statü, temsil ve egemenlik gibi başlıkların bilinçli biçimde geri plana itildiği görülüyor. Washington’un yaklaşımı, sahadaki krizi kontrol altına almayı önceleyen bir geçiş mantığına dayanıyor.

Öte yadan yeni aşama Gazze’de yaşanan gerçeklikten kopuk başlıklar içeriyor. Şehir hâlâ kuşatma altında, altyapı çökmüş durumda, sağlık sistemi ayakta kalma mücadelesi veriyor. Bu koşullarda gündeme gelen askerden arındırma ve geçici yönetim başlıkları, Filistinliler açısından güvenli bir gelecekten çok yeni bir belirsizlik anlamı taşıyor.

{ilgili-metin-[{title}“İkinci aşama söylemi, Filistin meselesini çözmekten çok yönetmeye odaklanıyor; bu da kalıcı barış değil, kontrollü belirsizlik üretiyor.”{title}{source}Doç. Dr. Levent Ersin Orallı{source}{theme}grey{theme}]}

Doç. Dr. Levent Ersin Orallı’ya göre ise bu yaklaşım, ilk aşamanın neden başarısız olduğunu da açıkça ortaya koyuyor. Orallı, güvenliği merkeze alan ancak siyaseti erteleyen planların, Filistin halkı açısından kalıcı bir düzen üretmesinin mümkün olmadığını vurguluyor.

Geçici Yönetim tartışmaları ve teknokratik model

İkinci aşamanın merkezine yerleştirilen Gazze Ulusal Yönetim Komitesi fikri, sahada en çok tartışılan başlıklardan biri oldu. Bu yapının, siyasetten arındırılmış bir teknokratik yönetim olarak temel hizmetleri yürütmesi öngörülüyor.

ABD tarafı bu modeli, hizmetlerin yeniden işler hale getirilmesi ve idari boşluğun doldurulması açısından “pragmatik” bir çözüm olarak sunuyor. Ancak bu yapıların nasıl bir meşruiyet zemini üzerine oturacağı netlik kazanmıyor.

{ilgili-metin-[{title}“Gazze’de kurulması planlanan her geçici yapı, Filistin halkının siyasi iradesini merkeze almadığı sürece sahada karşılık bulamaz.”{title}{source}Doç. Dr. Levent Ersin Orallı{source}{theme}grey{theme}]}

Orallı’ya göre, seçilmemiş ve dış destekli teknokratik yapılar, Filistin siyasi dengeleri açısından ciddi riskler barındırıyor. Gazze halkı için asıl meselenin teknik kapasite değil, temsil olduğunu belirten Orallı, özgür iradeye dayanmayan hiçbir yapının sahada kalıcı olamayacağını ifade ediyor.

Hamas elinde tuttuğu esirleri teslim etti ancak İsrail hala yardım girişlerini engelliyor. Fotoğraf: AA

Askerden arındırma hedefi: Güvenlik mi, tıkanma mı?

İkinci aşamanın en sert iddiası, Gazze’nin tamamen askerden arındırılması. Metinde bu hedef, “yetkisiz tüm personelin silahsızlandırılması” gibi bir ifadeyle öne çıkıyor. Ancak Gazze’de bu başlık, teknik bir güvenlik planı değil, varoluşsal bir tartışma.

Witkoff’un açıklamaları, güvenliğin sağlanmasını sürecin merkezine koyarken, bunun sahadaki siyasi ve tarihsel bağlamla nasıl örtüşeceğine dair net bir yanıt sunmuyor.

Orallı’nın yaklaşımı burada net: Kuşatma ve siyasal hak yoksunluğu sürerken “silahsızlanma” bir ön şart olarak dayatılırsa süreç tıkanır; çünkü sahada bu, “savunmasızlaştırma” olarak algılanır. Bu durumda ikinci aşama, birinci aşamadaki kırılganlığı başka bir biçimde yeniden üretir.

Yeniden inşa söylemi: Beton mu, siyasi dönüşüm mü?

Witkoff’un açıklamalarında Gazze’nin yeniden inşası, ikinci aşamanın önemli başlıklarından biri olarak sunuluyor. Ancak bu söylem, büyük ölçüde fiziki yıkımın onarılmasına odaklanıyor. Temsil, hareket özgürlüğü ve siyasal haklar gibi başlıklar ise arka planda kalıyor.

Orallı’ya göre bu yaklaşım, Gazze’deki asıl yıkımı göz ardı ediyor. Yeniden inşanın ancak Filistin halkının özgür iradesine dayanan bir siyasi dönüşümle anlam kazanabileceğini belirten Orallı, aksi halde yapılan yatırımların geçici olacağını vurguluyor.

Türkiye-Mısır-Katar vurgusu ne söylüyor?

Witkoff’un açıklamasında Türkiye, Mısır ve Katar’a özel teşekkürün yer alması, ikinci aşamada bu ülkelerin rolünün devam edeceğine işaret ediyor. Birinci aşama ve ikinci aşama arasındaki geçişte sınır kapıları, rehine meselesi, askeri çekilmeler ve yönetim komitesi gibi dosyaların masadaydı.

Orallı’ya göre burada kritik ölçüt, ara buluculuğun “kriz yönetimi” ile sınırlı kalmaması. Eğer rol yalnızca iletişim kanalı olmakla sınırlanırsa, yapısal sorunlar yine çözümsüz kalır. Türkiye ve Katar’ın Filistin iradesine vurgu yapan söylemleri, sürecin daha kapsayıcı hale gelmesi için bir imkan sunabilir. Mısır ise coğrafi ve güvenlik boyutlarıyla belirleyici olmaya devam eder.

{ilgili-metin-[{title} “Hangi ülke rol alırsa alsın, temel ölçüt Filistinlilerin özne olup olmadığıdır.”{title}{source}Doç. Dr. Levent Ersin Orallı{source}{theme}grey{theme}]}

Bugün “ikinci aşama” denilen şey, Gazze için bir takvimden çok bir eşiğe işaret ediyor. Birinci aşama, ateşkesi kalıcı bir güvenlik ve yaşam zeminine çeviremedi. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) verileri, “sükûnet” denilen dönemde bile çocukların öldüğünü gösteriyor. İkinci aşama ise silahsızlanma, teknokratik yönetim ve yeniden inşa gibi büyük başlıkları aynı sepete koyuyor. Fakat bu başlıkların her biri, Filistinlilerin iradesi ve egemenlik sorusu çözülmeden sahada karşılık bulmakta zorlanabilir.

Tam da bu yüzden konunun ana amurgasında şu tartışma yer alıyor: Bu dönem, Filistinlilerin özne olup olmayacağı, kuşatmanın sürüp sürmeyeceği, yeniden inşanın bir “beton projesi” mi yoksa bir “siyasi ufuk” mu taşıyacağı belirsizlikleriyle mi son bulacak? Orallı’nın uyarısı da burada toparlanıyor: Birinci aşamadaki mantık tekrar ederse, ikinci aşama da bir kriz yönetimi döngüsünün başka bir adı olarak kalır.

Rusya, İngiliz diplomatı istihbarat çalışanı olduğu gerekçesiyle sınır dışı etme kararı aldı

Bakanlıktan yapılan açıklamada, İngiliz diplomatın İngiltere istihbaratı için çalıştığının tespit edildiği belirtildi.

Bu sebeple İngiltere'nin Moskova Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Danae Dholakia'nın Bakanlığa çağrıldığı kaydedilen açıklamada, "Maslahatgüzara bir diplomatın İngiliz istihbaratıyla bağlantılı olduğu yönünde elde edilen bilgiler nedeniyle protesto notası verildi. Dholakia'ya bu diplomatın akreditasyonunun iptal edildiği bildirildi. Diplomatın iki hafta içinde Rusya'yı terk etmesi gerekiyor." ifadelerine yer verildi.

İngiliz istihbaratının Rus topraklarında gizli şekilde faaliyet göstermesine izin verilmeyeceği vurgulanan açıklamada, Rusya'nın ulusal güvenlik çıkarları doğrultusunda hareket etmeyi sürdüreceği bildirildi.

Açıklamada, Londra'nın durumu gerginleştirmesi halinde buna karşılık verileceği ifade edildi.

Rusya Federal Güvenlik Servisinden (FSB) yapılan açıklamada da 1980 doğumlu Büyükelçilik personeli Gareth Samuel Davies'in İngiliz istihbaratı çalışanı olduğunun belirlendiği ve bunun Rus tarafına bildirilmediği kaydedildi.

ABD'de ICE'ın işe alımlarda kullandığı yapay zekanın hatası nedeniyle memurların uygun eğitim almadığı iddiası

NBC News'a konuşan kolluk kuvvetleri yetkilileri, ICE'ın işe alım sürecinde faydalandığı yapay zeka programı hakkında iddialarda bulundu.

ICE'ın yaklaşık 10 bin yeni çalışanın istihdam edilmesi konusunda yapay zekadan yardım aldığını belirten yetkililer, yapay zekanın iş başvurularının işlenmesinde hata yaptığını öne sürdü.

Buna göre, halihazırda kolluk kuvveti deneyimi olan yeni çalışanların 4 haftalık çevrim içi eğitime, deneyimi olmayan kişilerin ise akademide 8 haftalık yüz yüze eğitime tabi tutulması gerektiğini kaydeden yetkililer, yapay zekanın deneyimsiz kişileri de yanlışlıkla ilk kategoriye yerleştirdiğini iddia etti.

Yetkililer, adayların öz geçmişlerini kategorize etmede kullanılan yapay zekanın çevrim içi eğitim programına yerleştirdiği çoğu memurun, kolluk kuvveti deneyimi olmadan saha ofislerine gönderildiğini dile getirdi.

ICE'ın söz konusu hatayı geçen yıl işe alım sürecinin başlamasından yaklaşık bir ay sonra fark ettiğini aktaran yetkililer, bu hatanın düzeltilebilmesi için yeni çalışanların öz geçmişlerinin manuel olarak kontrol edilmesi yöntemine geçildiğini ifade etti.

Yetkililer ayrıca yeni çalışanların saha ofislerinde edindiği deneyimin, akademide ya da çevrim içi programlarda aldıkları eğitimden daha kapsamlı olduğuna dikkati çekti.

Fransa, müşterek tatbikatlara katılmak için Grönland'a asker gönderdi

Macron, ABD merkezli X şirketine ait sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, "Danimarka'nın talebi üzerine, Fransa'nın Danimarka tarafından Grönland'da organize edilen müşterek tatbikatlara, Arktik Dayanıklılık Harekatı'na katılmasına karar verdim." ifadesini kullandı.

Emmanuel Macron, ilk Fransız askeri unsurlarının söz konusu bölgeye doğru yolda olduğunu, başka askerlerin de peşinden gideceğini kaydetti.

Fransa Genelkurmay Başkanı Fabien Mandon da aynı platformdan yaptığı açıklamada, "Fransız askerleri, Danimarka'nın ortaklarımızla birlikte organize ettiği tatbikatlara katılmak üzere Grönland'a doğru gidiyor." ifadesine yer verdi.

Fransız BFMTV kanalının haberine göre, Paris hükümeti Grönland'a yaklaşık 15 asker gönderdi.

Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin'in yakın çevresinden edinilen bilgilere göre, söz konusu askerler 17 Ocak'a kadar devam edecek ortak göreve katılacak.

Öte yandan, başkent Paris'teki Elysee Sarayı'nda bugün Grönland ve İran'daki durumla ilgili Savunma Konseyi düzenlenecek.

Bilim insanları hayati tehlike arz eden yaraları anında kapatan sprey toz geliştirdi

Ciddi kan kaybı, çatışma yaralanmalarında temel ölüm nedeni olmaya devam ediyor. Bu zorluğun üstesinden gelmek için aralarında bir binbaşının da bulunduğu KAIST araştırma ekibi, kanamayı durdurmanın daha hızlı ve güvenilir bir yolunu bulmak üzere yola çıktı.

Çalışmalar sonucunda, yaraya doğrudan püskürtüldüğünde kanamayı bir saniye içinde durdurabilen ve savaş alanında hayat kurtarmak için potansiyel bir dönüm noktası sunan yeni nesil toz tipi hemostatik ajan geliştirildi.

Saniyeler içinde çözüm sunan sprey

KAIST tarafından yapılan açıklamada, yara üzerine uygulandığında hızla güçlü bir hidrojel bariyer oluşturan toz bazlı bir materyalin geliştirildiği duyuruldu. Malzeme, yaralı bölgeye temas ettiği anda yaklaşık bir saniye içinde dönüşerek yarayı neredeyse anında mühürlüyor.

Gerçek muharebe koşulları düşünülerek tasarlanan bu teknoloji, savaş alanları ve afet bölgeleri gibi zorlu ortamlarda bile anında sertleşiyor. Depolama sırasındaki stabilitesi sayesinde acil müdahale için hızlıca konuşlandırılabiliyor.

Mevcut yöntemlerin eksiklikleri gideriliyor

Tıpta yaygın olarak kullanılan geleneksel yama tipi hemostatik ürünler, düz şekilleri nedeniyle derin veya düzensiz yaraları tedavi etmekte zorluk çıkarıyor.

Ayrıca bu malzemeler ısı ve neme karşı hassas oldukları için zorlu şartlarda saklanmaları kısıtlanıyor. KAIST ekibi, derin veya engebeli olanlar da dahil olmak üzere pek çok şekil ve boyuttaki yaraya uygulanabilen toz formundaki bu ajanı geliştirerek bu sınırlamaların önüne geçiyor.

Eski tip toz hemostatikler, sadece kanı fiziksel olarak emerek bir bariyer oluşturdukları için kısıtlı bir kapasiteye sahipti. Araştırma ekibi bu sorunu çözmek için kandaki iyonik reaksiyonlara odaklandı.

Geliştirilen "AGCL tozu", kalsiyum ile reaksiyona girerek ultra hızlı jelleşme sağlayan doğal malzemeler ile kan bileşenlerine bağlanan kitosanın birleşiminden oluşuyor. Kandaki kalsiyum gibi katyonlarla reaksiyona girerek bir saniyede jel haline geliyor ve yarayı anında kapatıyor.

Güç, güvenlik ve doku onarımı

AGCL tozu, kendi ağırlığının 7 katından fazlasını (yüzde 725) emebilen üç boyutlu bir yapıya sahip olmasıyla öne çıkıyor. Bu sayede, yüksek basınçlı ve aşırı kanamalı durumlarda bile kan akışını hızla engelliyor. Elle güçlü bir şekilde bastırılmaya dayanabilecek düzeyde, ticari ürünlerden daha üstün bir yapışma gücü sergiliyor.

Tamamen doğal kaynaklı malzemelerden oluşan toz, yüzde 99'un üzerinde hücre canlılık oranı ve yüzde 99,9 antibakteriyel etki gösteriyor. Hayvan deneylerinde, hızlı yara iyileşmesi ve kan damarı ile kolajen rejenerasyonunun teşviki gibi mükemmel doku onarım etkileri doğrulanıyor.

Savunma sanayinden sivil tıbba

Sürdürülen cerrahi karaciğer yaralanması deneylerinde, kanama miktarı ve durma süresinin ticari ajanlara göre önemli ölçüde azaldığı, karaciğer fonksiyonlarının ameliyattan iki hafta sonra normal seviyelere döndüğü gözlemleniyor.

Ayrıca bu ajan, oda sıcaklığında ve yüksek nemli ortamlarda iki yıl boyunca performansını koruyabiliyor.

Ulusal savunma amaçlarıyla geliştirilen bu ileri malzeme teknolojisi; afet sahaları, gelişmekte olan ülkeler ve tıbbi hizmetlerin yetersiz olduğu bölgeler dahil olmak üzere tüm acil tıp alanlarında uygulanma potansiyeli taşıyor.

Bilim dünyası şekere alternatif bir keşif yaptı

"Tagatose" adı verilen bu tatlandırıcı; düşük kalorili olması, kan şekerini minimum düzeyde etkilemesi ve ağız ile bağırsak sağlığına olası faydalarıyla şeker arayışında dönüm noktası olabilir.

Tagatose nedir ve nerede bulunur?

Tagatose; süt ürünlerinde (ısıtma veya enzim işlemi sırasında), elma, ananas ve portakal gibi meyvelerde doğal olarak bulunan ancak doğada çok nadir rastlanan bir şeker tür.

Meyvelerdeki toplam şeker oranının sadece yüzde 0,2'sini oluşturduğu için doğrudan özütlenmesi oldukça zordur. Şimdiye kadar üretimi hem verimsiz hem de çok maliyetli olan bu madde için Tufts Üniversitesi araştırmacıları biyosentetik bir çözüm geliştirdi.

Bakteriler şeker fabrikasına dönüşüyor

Cell Reports Physical Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, Escherichia coli bakterilerini genetik olarak mühendislik işleminden geçirerek adeta minik birer fabrikaya dönüştürdü.

Cıvık mantardan elde edilen ve "Gal1P" adı verilen özel bir enzim, bakterilere aktarıldı.

Bu yöntemle bakteriler, bol miktarda bulunan glikozu yüzde 95 verimlilikle tagatose'a dönüştürmeyi başardı. Geleneksel yöntemlerde bu oran yüzde 40 ile yüzde 77 arasında kalıyordu.

Galaktoz gibi pahalı ham maddeler yerine glikozun kullanılması, üretimi ekonomik olarak çok daha uygulanabilir hale getirdi.

Sofra şekerinin tatlılık oranının yüzde 92'sine sahip. Yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların aksine pişirme ve fırınlama sırasında şeker gibi karamelize olur ve ürünün fiziksel yapısını korur.

Sofra şekerinden yaklaşık yüzde 60 daha az kalori içeriyor.

İnce bağırsakta sadece kısmen emildiği için kan şekeri ve insülin seviyelerinde çok düşük artışlara neden oluyor. Bu özellik diyabet hastaları için büyük önem taşıyor.

Diş çürüklerine yol açan bakterileri beslemek yerine onların büyümesini yavaşlatıyor. Ayrıca bağırsaktaki yararlı bakteriler için probiyotik etkisi gösterebilir.

Gelecekte bizi ne bekliyor?

Araştırmacılar, bu yeni biyosentez stratejisinin sadece tagatose için değil, diğer nadir şekerlerin üretiminde de devrim yaratabileceğini belirtiyor.

FDA tarafından "genel olarak güvenli" (GRAS) sınıfına alınan tagatose, bu yeni üretim yöntemiyle birlikte gıda sanayisinde çok daha yaygın ve uygun maliyetli bir alternatif haline gelebilir.

Araştırma: Atlar insanların korkusunu koklayabiliyor

Bilim insanları, daha önce atların insanların duygularını yüz ifadeleri ve ses tonundan anlayabildiğini biliyordu; ancak "korku kokusunu" alabildikleri fikri, koku duyusunun incelenmesindeki zorluklar nedeniyle şimdiye kadar sadece bir teori olarak kalmıştı.

Araştırmanın yöntemi ve bulgular

Araştırmacılar, gönüllü katılımcıların korku ve neşe veren videolar izledikleri sırada koltuk altlarından ter örnekleri topladı. Bu örnekler daha sonra 43 farklı kısrağa koklatılarak tepkileri gözlemlendi.

Korku kokusuna maruz kalan atlar, aniden açılan bir şemsiye gibi beklenmedik olaylar karşısında daha şiddetli tepki vererek daha kolay irkildi.

Atlar, korku kokusu aldıklarında insanlara yaklaşmaya veya yabancı nesneleri incelemeye daha az istekli olduklarını gösterdi.

Korku kokusu, atların kalp atış hızında ve stres hormonu olan kortizol seviyelerinde belirgin değişikliklere yol açtı.

Biniciler ve eğitmenler için önemi

Araştırmanın ortak yazarı Lea Lansade, bu durumun türler arası bir "duygusal bulaşma" olduğunu ifade ediyor. Çalışma, at binen veya onlarla çalışan kişilerin kendi duygusal durumlarının farkında olmalarının önemini vurguluyor.

"İnsanlar yaydıkları duygusal kokuları kontrol edemese de, binicilerin rahatlamaya odaklanması gerekir. Siz sakin olduğunuzda atınız da bunu hissederek daha az tepki verecektir."

Araştırmacılar bir sonraki adımda, atların üzüntü ve iğrenme gibi diğer insan duygularına da benzer tepkiler verip vermediğini ve insanların da atların duygularını kokuyla hissedip hissedemediğini incelemeyi planlıyor.

Trump, madde bağımlılığı ve ruh sağlığı bütçesini kesti

Bu hamle, SAMHSA'nın toplam bütçesinin yaklaşık dörtte birine denk geliyor ve bağımlılık, ruhsal hastalıklar ile evsizlikten etkilenen topluluklara doğrudan hizmet veren programları risk altına sokuyor.

"Kurum öncelikleriyle uyumsuzluk" gerekçesi

Hibe alıcılarına gönderilen ve SAMHSA Müsteşar Vekili Christopher Carroll imzalı mektuplarda, iptallerin gerekçesi olarak bu programların artık "kurum hedefleri veya öncelikleriyle uyumlu olmaması" gösterildi.

Ancak bütçesi kesilen kurumlar, yürüttükleri çalışmaların SAMHSA’nın kamuoyuna açıkladığı önceliklerle tam olarak örtüştüğünü belirterek şaşkınlıklarını dile getirdi.

Las Vegas merkezli PACT Koalisyonu CEO'su Jamie Ross, toplam 560 bin dolar değerindeki üç hibesinin iptal edildiğini belirterek, "Hibelerimizin amacı, mektupta listelenen önceliklerle tamamen uyumludur," dedi.

Risk altındaki kritik hizmetler

Doğrudan Ruh Sağlığı Hizmetleri: Özellikle travma geçirmiş çocuklar için uzmanlaşmış bakım programları.

Opioid Tedavisi ve Aşırı Doz Önleme: Nalokson dağıtımı ve sokak düzeyinde bağımlılıkla mücadele.

Akran Desteği: İyileşme sürecindeki kişilerin cezaevlerindeki bağımlılara verdiği destek hizmetleri.

HIV/AIDS Programları: Ergenler ve genç yetişkinler için önleyici programlar.

Boston merkezli Baker Çocuk ve Aile Merkezi, 1 milyon dolar tutarındaki iki hibesinin kesilmesiyle 600 ailenin bakımının tehlikeye girdiğini ve personel çıkarmak zorunda kalacaklarını açıkladı.