Dünyadan Haberler

Yeni Zelanda'da sel ve toprak kaymaları meydana geldi

Kuzey Adası'na bağlı Bay of Plenty bölgesindeki Maunganui Dağı'nın eteklerinde bir kamp alanında yerel saatle 09.30 civarı toprak kayması meydana geldi.

Polis yetkilisi Tim Anderson, toprak kaymasında kaybolan kişilerin sayısının "tek haneli rakamlarda" olduğunu söylerken, doğal afetten kaç kişinin etkilendiğine ilişkin bilgi paylaşmadı.

Fotoğraf: AFP

Papamoa bölgesinde de heyelan meydana geldiğini bildiren Anderson, afette kaybolan iki kişi için kurtarma çalışmalarının devam ettiğini kaydetti.

Yeni Zelanda İtfaiye ve Acil Durum yetkilisi William Pike da heyelandan üç saat sonra hayatta kalan kimseye ulaşılamadığını aktarırken, ölü veya kayıp kişi sayısına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Çevre halkın toprak kayması sonrası enkazın içinden ses geldiğini söylediğini belirten Pike, olay yerine ulaşan ilk itfaiye ekibinin de sesler duyduğunu ancak o zamandan beri hiçbir yaşam belirtisi tespit edilemediğini ifade etti.

Kuzey Adası'nın büyük bölümünü etkileyen şiddetli yağışlar sırasında Ada'nın kuzeyinde bulunan Warkworth kasabası yakınlarında bir kişi sele kapılarak kayboldu.

Ada'nın çeşitli bölgelerinde meydana gelen diğer sel ve toprak kaymaları sebebiyle birçok yol kapanırken, yolların açılması için çalışmalar sürüyor.

Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, hükümetin afetlerden etkilenenlere destek olmak için çalışmaları sürdürdüğünü bildirdi.

ABD'nin, Danimarka'nın Grönland'daki egemenliğini benimsediği iddiası

Axios sitesinin haberinde, Trump'ın dün Grönland konusunda NATO ile vardığını duyurduğu "çerçeve anlaşma" ele alındı.

Anlaşmanın içeriği hakkında bilgi sahibi iki kaynak, maddeler arasında Danimarka'nın Grönland üzerindeki egemenliğine saygı ilkesinin yer aldığını belirtti.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, anlaşmanın maddelerinde Grönland'ın egemenliğinin ABD'ye devredilmesinin öngörülmediğini söyledi.

Kaynaklar, anlaşmanın, ABD'nin Danimarka ile 1951'de imzalayarak Grönland'da askeri üsler kurma izni aldığı "Grönland Savunma Anlaşması"nın güncellenmesini içerdiğini kaydetti.

Anlaşma kapsamındaki diğer maddeler hakkında da bilgi veren kaynaklar, bunlar arasında Grönland'ın güvenliğinin ve NATO'nun Arktik'teki faaliyetlerinin artırılması, ham maddeler konusunda ek çalışmalar gibi başlıkların yer aldığını aktardı.

Kaynaklar, anlaşmada ABD'nin inşa ettiği hava savunma sistemi "Altın Kubbe"nin Grönland'a yerleştirilmesi ve Rusya ile Çin'in "kötü niyetli dış etkisine" karşı çıkılmasıyla ilgili maddelere de yer verildiğini anlattı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de Axios'a yaptığı açıklamada, tarafların anlaşmanın detayları üzerinde çalıştığını ve zamanı geldiğinde kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.

NATO Sözcüsü Allison Hart ise AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Genel Sekreter Mark Rutte'nin Trump ile görüşmede Grönland'ın egemenliği konusunda herhangi bir taviz teklif etmediğini belirtmişti.

ABD ile NATO'nun Grönland'a ilişkin "çerçeve anlaşması"

ABD Başkanı Trump, Davos'taki temasları kapsamında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda bir "anlaşma çerçevesi" oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta 8 Avrupa ülkesine uygulanması planlanan gümrük tarifelerini durdurduğunu açıklamıştı.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, Rutte ile görüşmesine ilişkin, "Bu görüşme sonucunda, Grönland ve tüm Arktik Bölgesi ile ilgili gelecekte yapılacak bir anlaşmanın çerçevesini oluşturduk. Bu çözüm hayata geçerse, ABD ve tüm NATO ülkeleri için harika bir çözüm olacaktır." değerlendirmesini yapmıştı.

Trump ayrıca, Grönland ile ilgili olarak "Altın Kubbe" savunma sistemi konusunda ek görüşmeler yapılacağını ve tüm sürecin Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilcisi Steve Witkoff uhdesinde yürütüleceğini ifade etmişti.

Başkan Trump, 17 Ocak'ta, ABD'nin Grönland'ı almasına karşı çıktıkları gerekçesiyle Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya'dan ithal edilen mallara 1 Şubat'tan itibaren yüzde 10 tarife getirileceğini, 1 Haziran'da bu oranın yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

NATO: Genel Sekreter Rutte, Trump'a Grönland'ın egemenliği konusunda taviz vermedi

Hart tarafından yapılan yazılı açıklamada, NATO Genel Sekreteri Rutte ile ABD Başkanı Trump arasında Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu marjında bir görüşme yapıldığı belirtildi.

Bu görüşmede, ABD de dahil olmak üzere tüm müttefikler için Arktik bölgesindeki güvenliğin kritik öneminin ele alındığını bildiren Hart, "Başkanın bahsettiği çerçeveye ilişkin NATO müttefikleri arasındaki görüşmeler, özellikle yedi Arktik müttefiki olmak üzere, müttefiklerin ortak çabalarıyla Arktik güvenliğinin sağlanmasına odaklanacaktır." ifadelerini kullandı.

Müzakerelerin çerçevesine ilişkin Hart, "Danimarka, Grönland ve ABD arasındaki müzakereler, Rusya ve Çin'in Grönland'da ekonomik veya askeri olarak hiçbir zaman yer edinmemesini sağlamayı amaçlayarak ilerleyecektir." değerlendirmesini yaptı.

Hart, ayrıca "Genel Sekreter, Davos'ta Başkan Trump ile görüşmesinde egemenlik konusunda herhangi bir taviz teklif etmedi." bilgisini paylaştı.

ABD Başkanı Trump, dün gece NATO Genel Sekreteri Rutte ile Grönland konusunda bir "anlaşma çerçevesi" oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta uygulanması planlanan gümrük tarifelerini durdurduğunu duyurmuştu.

Güney Kore, yapay zekanın güvenli kullanımını düzenleyen yasayı hayata geçirdi

Yonhap'ın haberine göre Güney Kore Bilim ve Bilgi İletişim Teknolojileri Bakanlığı, "Yapay Zekanın Geliştirilmesi ve Güvenilirliğin Tesisi Temel Yasası" isimli düzenleme hakkında açıklama yaptı.

Açıklamada, bugün itibarıyla yürürlüğe giren yasa kapsamında yapay zekanın yanlış bilgi, deepfake içerikler ve diğer zararlı etkilerine karşı kapsamlı bir düzenleyici çerçeve oluşturulduğu belirtildi.

Yasanın, şirketler ve geliştiricilere yapay zeka kaynaklı risklere karşı daha fazla sorumluluk yüklediğine işaret edilen açıklamada, yapay zeka tarafından üretilen yanıltıcı içerikler ve deepfakelerle mücadele kapsamında hükümete para cezası uygulama ve soruşturma başlatma yetkisi verildiği ifade edildi.

Açıklamada, kullanıcıların günlük yaşamı ve güvenliğini önemli ölçüde etkileyebilecek alanlarda kullanılan sistemlerin "yüksek riskli yapay zeka" olarak tanımlanacağı, insanların yapay zeka ürünlerini anlaması için filigran kullanılmasının şart koşulduğu, belirli standartları karşılayan şirketlerin de ülkede temsilci bulundurması gerekeceği kaydedildi.

Yasanın, dünyada yapay zekanın kullanımına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenleme olma özelliği taşıdığı vurgulandı.

ABD ordusunun, Minneapolis'e olası konuşlanma için ilave asker hazırladığı iddia edildi

İsmi açıklanmayan bir savunma yetkilisi, konuya dair Associated Press'e konuştu.

ABD'li yetkili, North Carolina'daki Fort Bragg üssünde konuşlu onlarca aktif görevdeki askere, Minneapolis'e "Konuşlanmaya hazır ol" emri verildiğini söyledi.

Yetkili, birliklerin görevlendirilmesi halinde Minneapolis'te sivil otoritelere destek sağlayacağını belirterek, bu tür hazırlık emirlerinin rutin olduğunu ve askerlerin mutlaka sahaya gönderileceği anlamına gelmediğini vurguladı.

Hazırlık emrinin, Trump yönetiminin göçmenlik uygulamalarına karşı Minneapolis'te artan protestoların ardından geldiği kaydediliyor.

Minnesota'daki olay

ABD'nin Minnesota eyaletindeki Minneapolis kentinde, 7 Ocak'ta Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Bürosu (ICE) polisleri, göçmenlere yönelik operasyonları sırasında ABD vatandaşı bir kadını aracında silahla öldürmüştü.

İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, söz konusu kişinin, ICE memurlarını "ezmeye çalıştığı ve aracıyla onlara çarptığını" öne sürmüştü.

ICE polislerinin operasyonlarını cep telefonlarıyla kayıt altına almaya çalışan civardaki vatandaşların çektiği, sosyal medyada paylaşılan bir videoda ise kadın sürücünün yolun ortasında, aracının içinde olayları izlerken bir polis tarafından zorla aracın kapısının açılmaya çalışıldığı görülmüştü.

Bunun üzerine direksiyonu kırarak kaçmaya çalışan kadın sürücüye, aracın önüne yaklaşan diğer bir ICE polisinin silahını çekerek yakın mesafeden 3 el ateş ettiği dikkati çekmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, açıklamasında, Minneapolis'te kadını vurulmasını "trajedi" olarak nitelendirerek, "(ICE yetkilileri) Bazen hata yapacaklar. Zaman zaman bu olabilir. Bazen bu korkunç şekilde olabilir." demişti.

James Webb uzaya sızan kavurucu bir ötegezegeni ortaya çıkardı

Cenevre ve Montreal üniversitelerinden gök bilimcilerin yaptığı bu keşif, bir gezegenin yörüngesi boyunca kesintisiz olarak izlenen en kapsamlı atmosfer kaybı çalışması olarak kayıtlara geçti.

Uzayda 600 bin kilometrelik helyum izi

WASP-121b, yıldızına o kadar yakın ki bir yörüngesini sadece 30 saatte tamamlıyor. Yıldızından gelen yoğun radyasyon, gezegenin atmosferini binlerce dereceye kadar ısıtıyor. Bu aşırı ısı nedeniyle hidrojen ve helyum gibi hafif elementler gezegenin kütleçekiminden kurtularak uzaya saçılıyor.

James Webb'in hassas enstrümanları sayesinde, bu sızan gazın gezegenin etrafında sadece bir kuyruk değil, yörüngesinin yarısından fazlasını (%60) kaplayan iki devasa akıntı oluşturduğu görüldü.

Çift kuyruklu yapı bilim insanlarını şaşırttı

Araştırmacılar, gezegenin çevresinde iki ayrı helyum akışı saptadı:

Geriye doğru uzanan kuyruk: Yıldız rüzgarları ve radyasyon basıncıyla gezegenin arkasına doğru itiliyor.

Öne doğru kavislenen kuyruk: Yıldızın güçlü kütleçekimi tarafından gezegenin önüne doğru çekiliyor.

Bu yapılar toplamda gezegenin çapının 100 katından fazla bir mesafeye yayılıyor.

Araştırmanın başyazarı Romain Allart, "Helyum sızıntısının bu kadar uzun sürdüğünü görmek bizi inanılmaz şaşırttı" diyerek keşfin karmaşıklığına dikkat çekti.

Mevcut modellerin yetersizliği

Cenevre Üniversitesi'nde geliştirilen sayısal modeller, basit kuyruklu yapıları açıklayabilse de WASP-121b etrafındaki bu karmaşık çift kuyruklu yapıyı tam olarak simüle edemiyor.

Bilim insanları, kütleçekimi ve yıldız rüzgarlarının etkileşimini tam olarak anlamak için yeni nesil üç boyutlu simülasyonlara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Bu keşif, ötegezegenlerin zaman içinde nasıl şekillendiğini ve atmosferlerini kaybederek nasıl dönüştüklerini anlamak adına dev bir adım olarak nitelendiriliyor.

Zona aşısı biyolojik yaşlanmayı yavaşlatıyor olabilir

2026 yılı Ocak ayında yayımlanan çalışma, aşıların enfeksiyon önlemenin ötesinde, sağlıklı yaşlanma stratejilerinin bir parçası olabileceğine dair güçlü kanıtlar sunuyor.

İltihaplanma ve moleküler yaşlanma üzerinde etkili

Araştırmacılar, 70 yaş ve üzerindeki 3 bin 800'den fazla katılımcının verilerini inceleyerek yedi farklı biyolojik yaşlanma alanını analiz etti. Bulgular, zona aşısı yaptıran bireylerin yaptırmayanlara kıyasla daha "genç" biyolojik profillere sahip olduğunu gösterdi.

Aşılanan katılımcıların "inflammaging" (yaşa bağlı kronik iltihaplanma) seviyelerinin anlamlı derecede düşük olduğu saptandı.

DNA üzerindeki moleküler işaretlerin ve gen ifadesi süreçlerinin, aşılanan kişilerde daha yavaş yaşlandığı gözlemlendi.

Bu olumlu etkilerin aşıdan sonraki ilk üç yıl içinde en belirgin seviyede olduğu, ancak etkilerin dört yıl ve sonrasında da devam ettiği bildirildi.

Mekanizma: Uyuyan virüsü baskılamak mı?

Araştırmanın yazarlarından gerontolog Jung Ki Kim, bu etkinin altında yatan nedenin, aşının suçiçeği virüsünün (varicella-zoster) sinir sistemindeki periyodik aktivasyonunu engellemesi olabileceğini belirtiyor.

Virüsün her uyanma çabası vücutta bir stres ve iltihap tepkisi tetikliyor; aşı bu süreci baskılayarak biyolojik stres yükünü azaltıyor olabilir.

Önceki çalışmalarla uyumlu

Bu çalışma, zona aşısının demans riskini yaklaşık yüzde 20 oranında azalttığını gösteren 2025 tarihli araştırmaları da destekler nitelikte.

Bilim insanları, aşının bağışıklık sistemini "eğiterek" sadece virüsle değil, yaşlanmaya bağlı diğer hücresel hasarlarla da savaşmasına yardımcı olduğunu düşünüyor.

Jeff Bezos, uzaya binlerce uyduluk ağ kuracak

TeraWave, dünya genelindeki veri trafiğini uzaya taşımayı hedefleyen, ultra yüksek hızlı bir iletişim ağı.

Bu ağın en dikkat çekici özelliği, günümüz tüketici standartlarının çok ötesinde olan 6 Tbps (Saniyede 6 Terabit) hıza ulaşabilmesi.

Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) ve Orta Dünya Yörüngesi'nde (MEO) toplam 5.408 uydu kurulacak.

LEO uyduları 144 Gbps'e kadar hız sunarken, MEO uyduları optik bağlantılarla 6 Tbps hıza çıkabilecek.

Bireysel kullanıcılardan ziyade veri merkezleri, bulut sağlayıcıları ve savunma sanayii gibi "endüstriyel ölçekte" internet ihtiyacı duyan yaklaşık 100.000 özel müşteri hedefleniyor.

Yükleme (upload) ve indirme (download) hızları eşit olacak, bu da büyük veri setlerinin işlenmesinde büyük avantaj sağlayacak.

Optik iletişim: Işık hızında veri transferi

TeraWave ağının kalbinde, uyduların birbirleriyle ve yeryüzüyle lazer (optik) teknolojisi üzerinden haberleşmesi yatıyor.

Geleneksel radyo frekanslarının aksine, optik iletişim veriyi ışık sinyalleriyle taşıyarak hem çok daha yüksek kapasite sunuyor hem de dinlenmesi çok daha zor olduğu için yüksek güvenlik sağlıyor.

Bu teknoloji, özellikle yerdeki yapay zeka veri merkezlerinin uzaydaki işlem kapasitesine duyduğu ihtiyacı karşılamak için kritik görülüyor.

Blue Origin, TeraWave uydularının fırlatılmasına 2027 yılının dördüncü çeyreğinde başlamayı planlıyor.

Fırlatmalarda şirketin kendi geliştirdiği ve Kasım 2025'te başarılı deneme uçuşları gerçekleştiren devasa New Glenn roketinin kullanılması bekleniyor.

Sosyalleşmek için yapay zeka kullanımı depresyon ve kaygı ile ilişkilendiriliyor

Mass General Brigham'dan araştırmacılar, ABD'de 20 binden fazla katılımcıyla yaptıkları ankette yapay zeka kullanım alışkanlıklarını ve ruh sağlığı semptomlarını inceledi.

Araştırmanın öne çıkan verileri şöyle:

Katılımcıların yüzde 10,3'ü yapay zekayı "en az günde bir kez", yüzde 5'i ise "günde birden fazla kez" kullandığını belirtti.

Günlük kullanıcıların yüzde 87,1'i yapay zekayı öneri, tavsiye veya duygusal destek gibi kişisel nedenlerle kullandığını bildirdi.

Kişisel amaçlarla günlük sohbet botu kullananların, kullanmayanlara kıyasla en az orta düzeyde depresyon, kaygı ve sinirlilik belirtileri gösterme olasılığının daha yüksek olduğu görüldü.

"Doz-tepki" ilişkisi ve riskli gruplar

Çalışmanın başyazarı Dr. Roy Perlis, yapay zeka kullanım sıklığı arttıkça semptomların da şiddetlendiği bir "doz-tepki" ilişkisi gözlemlediklerini belirtti.

Özellikle 45-64 yaş arası kullanıcıların, yapay zeka kullanımıyla birlikte depresif belirtiler bildirme oranının daha yüksek olduğu kaydedildi.

İş veya okul projeleri için yapay zeka kullanımı ile depresyon belirtileri arasında ise herhangi bir ilişki saptanmadı.

Terapi yerine geçmemeli

Amerikan Psikoloji Derneği (APA), yapay zekanın profesyonel terapi ve psikolojik tedavinin yerini tutamayacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Dr. Perlis, genel amaçlı sohbet botlarının sosyal veya ruhsal destek sağlamak üzere tasarlanmadığını, bu amaçla kullanıldıklarında risk oluşturabileceğini vurguladı.

Araştırmacılar, bu durumun "kısır bir döngü" olabileceğine de dikkat çekiyor:

"Depresif hisseden kişilerin arkadaşlık veya destek arayışıyla yapay zekaya yönelmesi oldukça makul bir ihtimaldir. Ancak bu etkileşim, bazı kişilerde ruh halinin daha da kötüleşmesine neden olabilir."

Araştırmanın kısıtlamaları

Anket verileri yapay zeka ile ruh sağlığı sorunları arasında bir ilişki olduğunu gösterse de, bir sebep-sonuç ilişkisi kanıtlamıyor.

Yani yapay zekanın mı depresyona yol açtığı, yoksa depresif kişilerin mi yapay zekaya yöneldiği henüz netlik kazanmış değil.

Uzmanlar, kullanıcıların sohbet botlarıyla etkileşime girdikten sonra kendilerini nasıl hissettikleri konusunda dikkatli olmalarını öneriyor.

ABD'den şüphe eden Avrupa kendi nükleer cephaneliğini güçlendirmeyi planlıyor

Üst düzey Avrupalı yetkililere göre, Başkan Donald Trump'ın müttefiklerine yönelik artan eleştirileri ve Grönland konusundaki agresif tutumu, nükleer caydırıcılık tartışmalarına yeni bir aciliyet kazandırdı.

ABD şemsiyesine alternatif arayışı

Avrupa liderleri, güvenlikleri için ABD'ye güvenmek yerine nükleer güce sahip Fransa ve İngiltere'ye daha fazla dayanmayı, hatta kendi atom silahlarını geliştirmeyi tartışıyor. Özellikle Başkan Trump'ın Davos'ta müttefiklerini hedef alan açıklamaları, bu arayışları hızlandırdı.

Fransa'nın rolü

Avrupa Birliği içinde nükleer silaha sahip tek üye olan Fransa'nın Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, önümüzdeki haftalarda ülkesinin nükleer politikasına dair tarihi bir konuşma yapması bekleniyor.

Bir Avrupalı yetkili, "Avrupa'yı ABD olsun ya da olmasın nükleer bir caydırıcı ile nasıl koruyacağımızı tartışıyoruz" diyerek görüşmelerin "yoğun ve üretken" geçtiğini belirtti.

Tartışılan seçenekler ve nükleer yayılma riski

Avrupalı müttefiklerin masadaki seçenekleri şunları içeriyor:

Fransa'nın kapasitesini artırmak: Fransız nükleer silahlarının geliştirilmesi ve nükleer kapasiteli bombardıman uçaklarının Fransa dışına konuşlandırılması.

Konvansiyonel takviye: NATO'nun doğu kanadındaki Fransız ve diğer Avrupalı konvansiyonel güçlerin artırılması.

Teknik altyapı: Nükleer silahı olmayan Avrupa ülkelerinin, ihtiyaç halinde nükleer silah üretebilecek teknik kapasiteye sahip hale getirilmesi.

Mevcut nükleer denge ve şüpheler

ABD yaklaşık 3.700 nükleer savaş başlığına sahipken; Fransa'nın yaklaşık 290, İngiltere'nin ise tahminen 225 başlığı bulunuyor.

Bazı uzmanlar ve eski ABD'li yetkililer, Fransa ve İngiltere'nin Rusya'yı tek başına caydırmak için gereken ateş gücünden yoksun olduğunu savunuyor.

Ayrıca, Fransa'da 2027 seçimlerini Marine Le Pen gibi aşırı sağcı bir ismin kazanması durumunda, Fransız nükleer şemsiyesinin sadece Fransa'yı korumakla sınırlı kalabileceği endişesi taşınıyor.

Üye ülkelerden gelen sinyaller

Almanya ve Polonya: Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Polonya Başbakanı Donald Tusk, Fransa'nın nükleer koruması altına girme fikrine açık olduklarını belirttiler.

Finlandiya ve Hollanda: Bu ülkeler önceliğin hala NATO olduğunu vurgulasa da dünyadaki jeopolitik rekabet nedeniyle Avrupa'nın nükleer caydırıcılıkta daha fazla sorumluluk alması gerektiğini savunuyor.

Beyaz Saray sözcüsü Anna Kelly ise yaptığı açıklamada, Trump'ın müttefikleri savunma harcamalarını artırmaya zorlayarak aslında "Avrupa'nın kendi savunması için daha fazla sorumluluk almasına yardımcı olduğunu" iddia etti.

Trump'ın tehditleri ABD müttefiklerini küresel bir kopuşla yüzleşmeye zorluyor

Başkan Donald Trump, ikinci döneminin ilk yılını doldururken İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'na katıldı.

Trump, müttefiklerini endişelendiren Grönland konusundaki söylemlerinde geri adım atarak, bölgeyi almak için askeri güç kullanmayacağını ifade etti. Ancak Trump'ın konuşması sırasında Grönland'dan defalarca farklı bir ülke olan "İzlanda" olarak bahsetmesi dikkat çekti.

Trump, dünya liderlerine ve bankacılara hitaben şunları söyledi:

"Güç kullanmayacağım. Burayı, tarihimiz boyunca edindiğimiz diğer pek çok bölge gibi, tıpkı Avrupalı ulusların yaptığı gibi almak istiyorum."

"Dünya artık ham güçle tanımlanıyor"

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Trump’ın konuşmasından saatler önce yaptığı açıklamada, uluslararası düzendeki değişimin kalıcı ve sarsıcı olduğunu vurguladı.

Von der Leyen, "Artık ekonomik, askeri, teknolojik veya jeopolitik olsun, ham gücün tanımladığı bir dünyada yaşıyoruz. Birçoğumuzun hoşuna gitmese de dünyayı olduğu gibi kabul etmeliyiz," ifadelerini kullandı.

Kanada'dan "yeni bir dünya düzeni" vurgusu

Kanada Başbakanı Mark Carney de Davos'ta tarihi bir konuşma yaparak jeopolitik manzaradaki durumu bir "geçiş" değil, "kopuş" (rupture) olarak nitelendirdi.

Carney, büyük güçlerin ekonomik entegrasyonu silah, gümrük vergilerini koz ve tedarik zincirlerini ise istismar edilecek zayıflıklar olarak kullanmaya başladığını belirtti.

Atlantik ötesi bağlar tehlikede

ABD ve Avrupa, 1,9 trilyon dolarlık ikili ticaret hacmiyle dünyanın en sıkı ekonomik ve askeri bağına sahip.

Ancak Trump'ın Grönland üzerindeki baskısı ve müttefiklerine yönelik gümrük vergisi tehditleri bu bağı temelinden sarsıyor.

Bazı uzmanlara göre, ABD'nin Danimarka'yı Grönland'dan çıkarmak için askeri güç kullanması, NATO'nun bir konsept olarak sona ermesi anlamına gelecek.

Belçika Başbakanı Bart De Wever, "Şimdiye kadar yeni başkanı yatıştırmaya çalıştık. Ancak o kadar çok kırmızı çizgi aşıldı ki öz saygınızı seçmek zorundasınız. Mutlu bir vasal olmak bir şeydir, mutsuz bir köle olmak bambaşka bir şey" diyerek Avrupa'nın sabrının tükendiği mesajını verdi.

ABD mahkemesinden polis şiddetine onay

Sekizinci ABD Temyiz Mahkemesi, Adalet Bakanlığının talebi üzerine, Yargıç Katherine Menendez tarafından geçen cuma günü yayınlanan ihtiyati tedbir kararını idari olarak durdurdu.

Menendez'in kararı; ICE ajanlarının barışçıl protestoculara misilleme yapmasını, onları gözaltına almasını, biber gazı veya benzeri ölümcül olmayan mühimmat kullanmasını ve sürücüleri makul bir sebep olmaksızın durdurmasını yasaklıyordu.

Yargıç Menendez, kısıtlamaları getirdiğinde federal göçmenlik bürosu ajanlarının eylemlerinin, protestocuların anayasal hakları üzerinde "caydırıcı bir etkisi" olduğuna hükmetmişti.

İç Güvenlik Bakanlığından müdahale savunması

Karar öncesinde İç Güvenlik Bakanlığı sözcüsü Tricia McLaughlin, ICE'ın taktiklerini savunarak şu açıklamayı yapmıştı:

"Bakanlığımız, hukukun üstünlüğünü korumak, memurlarımızı ve kamuoyunu tehlikeli isyancılardan muhafaza etmek için anayasal ve uygun önlemler almaktadır."

JD Vance’in ziyareti ve artan gerilim

Mahkemenin bu hamlesi, Başkan Yardımcısı JD Vance'in Perşembe günü Minneapolis'i ziyaretiyle aynı zamana denk geldi. Beyaz Saray, Vance'in yerel liderlerle bir araya geleceğini ve Minneapolis'te "huzur ve düzenin yeniden tesisi" üzerine odaklanan bir konuşma yapacağını bildirdi.

Minnesota'daki ICE faaliyetleri, 37 yaşındaki üç çocuk annesi Renee Good'un bir federal ajan tarafından öldürülmesinin ardından şiddetli eleştirilere maruz kalmıştı.

Good'un ölümü eyalet genelinde ve ülke çapında kitlesel protestolara yol açarken, eyalet yetkilileri federal ajanların varlığını "federal istila" olarak tanımlayarak anayasaya aykırı bulduklarını açıklamıştı.

Adalet Bakanlığı ise bu süreçte, ICE operasyonlarını engellemekle suçladığı Minnesota Valisi Tim Walz ve Minneapolis Belediye Başkanı Jacob Frey dahil olmak üzere bazı önde gelen Demokrat isimler hakkında mahkeme celbi çıkardı.

Kanada, 100 yıl sonra ABD ile savaşa hazırlık yapıyor

Yetkililer bu çalışmanın tamamen teorik ve ihtiyati bir önlem olduğunu vurgulasa da, iki ülke arasındaki ilişkilerin geldiği noktayı göstermesi açısından kritik önem taşıyor.

The Globe and Mail gazetesinde yer alan rapora göre, Kanada ordusu olası bir saldırıda konvansiyonel yöntemlerle ABD’yi durduramayacağının farkında. Bu nedenle hazırlanan modelde şu stratejiler öne çıkıyor:

Doğrudan cephe savaşı yerine sabotaj, pusu ve vur-kaç taktiklerine odaklanılıyor.

Bir yetkili, bu modelin 1979-1989 Sovyet-Afgan Savaşı'nda Ruslara karşı savaşanların taktiklerinden ilham aldığını belirtti. Amaç, işgalci güçlere yüksek kayıplar verdirerek işgali maliyetli hale getirmek.

Geleneksel ağır silahlardan ziyade drone sistemlerinin etkin kullanımı planlanıyor.

Trump’ın "51. Eyalet" söylemi ve Arktik gerilimi

Gerilimin temelinde, Başkan Trump’ın Kanada’yı "51. eyalet" olarak nitelendirmesi ve Arktik bölgesindeki "güvenlik zafiyetlerine" dikkat çekmesi yatıyor. Ayrıca Trump’ın Danimarka toprağı olan Grönland’ı ilhak etme konusundaki ısrarlı açıklamaları ve bölgeye asker sevk etme ihtimali, Kanada’yı savunma stratejilerini yeniden gözden geçirmeye itti.

Avrupa ve Çin ile yeni ortaklıklar

Kanada Başbakanı Mark Carney, Davos’ta yaptığı açıklamada "eski ve konforlu varsayımların artık geçerli olmadığını" belirterek şu adımları işaret etti:

Avrupa Desteği: Olası bir saldırı durumunda Kanada; Fransa, Almanya ve İngiltere gibi nükleer güce sahip müttefiklerinden destek bekliyor.

Çin ile Yakınlaşma: Başbakan Carney, son günlerde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelerek Grönland’ın egemenliği ve Arktik güvenliği konularında "görüş birliği" içinde olduklarını açıkladı.

Bu durum, Kanada’nın ABD’ye olan bağımlılığını azaltma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.

Ryanair yöneticisinden Elon Musk'a bilek güreşi daveti

İki iş insanı arasındaki söz düellosu, O’Leary’nin mühendislik karmaşası ve aerodinamik sürtünme gibi nedenlerle Boeing 737 filosuna Starlink internet hizmetini kurmayı reddetmesiyle başladı.

Son birkaç gündür birbirlerine "aptal" diyerek hakaret eden ikiliden Musk, Ryanair’i satın alabileceğini imma etmişti. O’Leary ise bu duruma, "Musk, havayolu mülkiyet kurallarını, uçak aerodinamiğinden bile daha az biliyor" sözleriyle karşılık verdi.

"Dünyayı eğlendirmenin en iyi yolu"

The Independent tarafından mülakat sırasında önerilen bilek güreşi fikrini "dahice" olarak nitelendiren O’Leary, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Bence Musk’a bir bilek güreşi maçı için meydan okumalıyız. Bunu iki aptalın yapması gerektiği gibi çözelim: İki yaşlı adamın bilek güreşi yapması veya boks maçı gibi bir şey. Bu, dünyayı eğlendirmenin en iyi yolu olabilir."

Benzer bir olay 1992 yılında Southwest Airlines'ın kurucusu Herb Kelleher tarafından bir slogan anlaşmazlığını çözmek için gerçekleştirilmişti.

X platformuna ve Musk’a eleştiri

Ryanair, bu tartışmaların ardından sadece Musk ve "X’teki diğer aptallar" için geçerli olduğu iddia edilen bir koltuk indirimi başlattı.

O’Leary, Musk’ın sosyal medya platformunu "foseptik çukuru" olarak adlandırsa da havayolunun hesabını platformdan çekmeyeceğini belirtti.

İnsanları sosyal medyada isimsiz paylaşımlar yapmak yerine seyahat etmeye ve gerçek insanlarla etkileşim kurmaya davet eden O’Leary, Musk’ın Tesla’larına karşılık favori aracının bir traktör olduğunu da sözlerine ekledi.