Dünyadan Haberler

Güney Kore: Kuzey Kore lideri Kim, kızını "halefi" ilan etme aşamasına girdi

Yonhap ajansının haberine göre, Güney Kore Ulusal Meclisinin istihbarat komitesinden iki milletvekili, Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisinin (NIS) Kuzey Kore'ye ilişkin son değerlendirmelerini gazetecilerle paylaştı.

Buna göre, etkinliklerde sık sık babasının yanında yer almasıyla dikkati çeken Ju-ae'nin son dönemde bazı devlet politikaları hakkında görüşlerini dile getirdiğine dair işaretler tespit edildi.

İncelemeler sonucunda, Ju-ae'nin artık Kuzey Kore lideri Kim'in "halefi" olarak atanma aşamasında bulunduğuna kanaat getirildiği ifade edildi.

Ju-ae'nin, Kore İşçi Partisinin bu ay sonunda düzenlemesi beklenen ve 5 yıllık kalkınma planının belirleneceği 9'uncu Kongresi'ne katılıp katılmayacağının da yakından takip edileceği belirtildi.

NIS'nin ayrıca Kuzey Kore'nin son dönemde ABD Başkanı Donald Trump'ı "kışkırtmamak" için kıtalararası balistik füze denemelerinden kaçındığı ve Rusya'nın Kursk bölgesinde Ukrayna birliklerine karşı 11 bin civarı Kuzey Koreli askeri konuşlu bulundurduğu sonucuna vardığı aktarıldı.

Kuzey Kore liderinin kızı ve "varis" tartışmaları

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un kızı Kim Ju-ae, 2022'de devlet medyasında ilk kez görünmesinden bu yana askeri geçit törenleri ve füze denemeleri dahil birçok etkinlikte babasına eşlik etmesiyle dikkati çekiyor.

NIS, Ocak 2024'teki değerlendirmesinde, 2013 doğumlu olduğu düşünülen Ju-ae'yi Kuzey Kore'nin "en muhtemel halefi" şeklinde nitelendirmişti.

Kim Jong-un'un da sembolik öneme sahip aile anıtını 1 Ocak'ta kızıyla ziyaret etmesi, onu "varisi olarak gördüğüne" yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirmişti.

Dünyada çocuklarcasusluk ve istismar dahil ağır ihlallerle karşı karşıya

Silahlı çatışmalarda çocukların kullanılması yalnızca bireysel mağduriyetlerle sınırlı kalmazken bu durum, toplumların kalıcı barış ve istikrarını tehdit eden bir sorun olarak öne çıkıyor.

Uluslararası insancıl hukuk ve Çocuk Hakları Sözleşmesi, çocukların çatışma ortamlarında istismar edilmesini açıkça yasaklarken sahadaki uygulamalar, bu hukuki çerçeve ile fiili durum arasındaki derin uçurumu gözler önüne seriyor.

12 Şubat Çocuk Askerlerin Kullanılmasına Karşı Uluslararası Gün kapsamında, çocukların silahlı çatışmalarda farklı biçimlerde kullanılmasına ilişkin Birleşmiş Milletler (BM) verilerini derledi.

Ayrım gözetmeyen saldırılar, ateşkes ve barış anlaşmalarının hiçe sayılması ile derinleşen insani krizler, silahlı çatışmalarda en ağır yükü çocukların taşımasına yol açıyor.

Çocuklara yönelik ihlaller yüzde 25 arttı

BM Genel Sekreterliğinin Silahlı Çatışmalarda Çocuklar Özel Temsilciliği tarafından hazırlanan ve 23 Aralık 2025’te yayımlanan rapora göre, küresel ölçekte çocuklara yönelik ağır ihlaller 2024’te bir önceki yıla kıyasla yüzde 25 artarak rekor seviyeye ulaştı.

BM’ye göre, silahlı bir güç veya grupla ilişkilendirilen çocuk tanımı, 18 yaşın altındaki bireylerin yalnızca doğrudan çatışmalara katılımını değil, silahlı yapılar tarafından herhangi bir kapasitede kullanılmasını da kapsıyor.

BM verilerine göre, tespit edilen ihlaller ve çocukların silahlı gruplarla ilişkilendirilmesi yalnızca cephede savaşmaya zorlanmalarıyla sınırlı kalmazken çok daha geniş bir istismar alanını kapsıyor. Çocuklar aşçılıktan mesaj taşıyıcılığa, casusluktan cinsel amaçlara kadar farklı şekillerde sistematik şekilde istismar ediliyor.

Çocuklar birden fazla ağır ihlallere maruz kalıyor

Devlet güçleri ve devlet dışı silahlı aktörler tarafından, 2024’te 7 bin 402 çocuk doğrudan silahlı çatışmalarda kullanıldı. Bu çocukların önemli bir bölümü aynı zamanda kaçırılma, yaralama ve cinsel şiddet gibi birden fazla ağır ihlale maruz kaldı.

Öte yandan Birleşmiş Milletler kayıtları, silahlı gruplarla ilişkilendirilen çocukların tanık, doğrudan mağdur ya da zorla eyleme sürüklenen bireyler olarak yoğun şiddete maruz kaldığını, bir kısmının yaşam boyu sürecek yaralanmalar ve psikolojik etkilerle karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor.

Öte yandan bu çocukların sivil yaşama yeniden kazandırılması, uzun soluklu ve çok boyutlu destek gerektiriyor.

Cinsel şiddet bilinçli ve sistematik bir savaş yöntemi

Cinsel şiddetin, silahlı çatışmalarda bilinçli ve sistematik bir savaş yöntemi olarak kullanıldığı görülürken çocuklara yönelik tecavüz ve diğer cinsel şiddet türlerinde 2024’te bir önceki yıla kıyasla yüzde 35 artış kaydedildi.

Bu yöntemin, toplumu sindirme, nüfusu yerinden etme ve kontrol sağlama amacı taşıdığına dikkat çekiliyor.

Kız çocukları, özellikle cinsel şiddete maruz kalırken damgalanma, misilleme korkusu ve hizmetlere erişim tehdidi nedeniyle bu ihlallerin büyük bölümü kayıt altına alınamıyor.

İhlallerin yoğunlaştığı bölgeler

Çocuklara yönelik en yüksek sayıda ağır ihlal, İsrail ve işgal altındaki Filistin toprakları (8 bin 554), Demokratik Kongo Cumhuriyeti (4 bin 43), Somali (2 bin 568), Nijerya (2 bin 436) ve Haiti’de (2 bin 269) tespit edildi.

İhlallerde en yüksek oransal artışın görüldüğü ülkeler arasında ise Lübnan (yüzde 545), Mozambik (yüzde 525), Haiti (yüzde 490), Etiyopya (yüzde 235) ve Ukrayna (yüzde 105) yer aldı.

Aynı dönemde çocukların öldürülmesi ve yaralanması, insani yardıma erişimin engellenmesi ile okullara ve hastanelere yönelik saldırılar da ciddi oranda artış gösterdi.

Suriye’de çocukların YPG/SDG tarafından zorla silah altına alınması uluslararası raporlarla belgeli

Suriye’de çocukların silahlı çatışmalarda kullanılması, yalnızca saha tanıklıklarıyla değil, Birleşmiş Milletler ve ABD Dışişleri Bakanlığı başta olmak üzere uluslararası kuruluşların raporlarıyla da uzun süredir belgeleniyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan 2024 İnsan Kaçakçılığı Raporu’nda, terör örgütü YPG/SDG'nin erkek ve kız çocuklarını silahlı çatışmalarda kullandığı kaydedildi.

Raporda, YPG/SDG'nin çocukların silah altına alınmasının önlenmesine ilişkin BM kararlarına uyacağı yönünde taahhütte bulunduğu hatırlatılırken bölgede faaliyet gösteren uluslararası bir kuruluşun 2022 ve 2023’te örgüte bağlı unsurların çocukları silah altına almaya devam ettiğini belgelediği aktarıldı.

Birleşmiş Milletlerin 2023 yılına ilişkin “Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar” raporunda da Suriye’de YPG/SDG ve bağlı yapılanmaların 231 çocuğu zorla silahlı kadrosuna kattığı, çocukların öldürülmesi, yaralanması ve okul ile hastanelerin askeri amaçlarla kullanılması gibi ağır ihlallerin sürdüğü vurgulandı.

Zorla silah altına alınan çocuklar, kamplardaki istismarı AA'ya anlatmıştı

Terör örgütü YPG/SDG tarafından zorla silah altına alınan Suriyeli çocukların tanıklıkları, sahadaki ihlallerin boyutunu gözler önüne seriyor.

Anadolu Ajansına (AA) konuşan ve Suriye ordusunun operasyonları sonrası serbest kalan 16 yaşındaki Bekir Feyiz Beleş ile 17 yaşındaki Hüsam İbrahim Casim, kaçak yollarla Türkiye’ye geçmeye çalıştıkları sırada Ayn el-Arab’da örgüt tarafından alıkonulduklarını ve zorla örgütün askeri kamplarına götürüldüklerini anlattı.

Çocuklar, Haseke ve Rakka’daki kamplarda silah zoruyla parmak izlerinin alındığını, askeri ve ideolojik eğitime tabi tutulduklarını, kötü muameleye maruz kaldıklarını ve kamplarda kendileri gibi çok sayıda 18 yaş altı çocuğun bulunduğunu ifade etti.

Tanıklıklar, çocukların yalnızca çatışmalarda kullanılmadığını, aynı zamanda baskı, şiddet, tehdit ve insanlık dışı uygulamalarla sistematik bir istismar sürecine maruz bırakıldığını ortaya koyuyor.

Cezasızlık sürüyor

Devletler ve silahlı gruplar tarafından çocuklara karşı işlenen ihlallerin büyük bölümü cezasız kalmaya devam ediyor. Bu durum, çocukların korunmasına yönelik uluslararası mekanizmaların etkisini zayıflatıyor.

Birleşmiş Milletler, 12 Şubat Çocuk Askerlerin Kullanılmasına Karşı Uluslararası Gün kapsamında, çocukların silahlı çatışmalarda yalnızca cephede değil, çatışmaların tüm aşamalarında maruz kaldığı ihlallere dikkati çekmek amacıyla düzenli raporlar yayımlıyor ve bu alanda yürütülen çalışmaları kamuoyuyla paylaşıyor.

Türkiye de çocukların silahlı çatışmalarda kullanılmasına karşı uluslararası girişimleri destekleyen ülkeler arasında yer alıyor.

Kanada'daki okul saldırısının şüphelisinin önce annesini ve üvey kardeşini öldürdüğü belirlendi

CBC News kanalının haberine göre, dün eyaletin Tumbler Ridge bölgesinde düzenlenen ve ülke tarihindeki en ölümcül ikinci okul saldırısı olarak kayda geçen olaya ilişkin soruşturma sürüyor.

Şüphelinin okuldaki saldırıyı düzenlemek üzere evden çıkmadan önce annesini ve 11 yaşındaki üvey kardeşini öldürdüğünü belirleyen polis, saldırganın okulda ele geçirilen iki ateşli silahı nasıl elde ettiği hakkında bilgi vermedi.

Okuldaki saldırıda hayatını kaybeden 6 kişinin, 39 yaşındaki bir eğitimci ve 12 ila 13 yaşındaki öğrenciler olduğu belirlendi.

Öldüğü sanılan kurbanlardan birinin hayatta olduğunun belirlenmesi üzerine her iki saldırıdaki ölü sayısının 10 değil 9 olduğunun anlaşıldığı belirtildi.

Polis, şüphelinin, okulu yaklaşık 4 yıl önce bırakan 18 yaşındaki Jesse Van Rootselaar olduğunu duyurdu.

Öte yandan, saldırının meydana geldiği ev hakkında polise son yıllarda ihbarların yapıldığı, evde bulunan ateşli silahların yasal sahiplerine iade edildiği aktarıldı.

Aile üyelerinin geçmişteki sosyal medya paylaşımlarından, Rootselaar'ın küçük yaşlardan itibaren silahlara ilgi duymaya başladığının anlaşıldığı ifade edildi.

British Columbia eyaletindeki silahlı saldırı

Kanada'da 11 Şubat'ta British Columbia eyaletine bağlı Tumbler Ridge bölgesindeki bir okulda silahlı saldırı düzenlenmiş, saldırganla birlikte 7 kişi yaşamını yitirmişti.

Yakın bölgedeki bir evde 2 kişinin daha ölü bulunduğu, olayın saldırıyla bağlantılı olduğuna inanıldığı belirtilmişti.

Saldırılarda, aralarında saldırganın da bulunduğu 9 kişi hayatını kaybetmiş, 27 kişi yaralanmıştı.

Ölü bulunan saldırganın, "bölgedeki telefonlara gönderilen saldırı uyarısında 'kahverengi saçlı, elbiseli bir kadın' olarak tanımlanan kişiyle aynı olduğu" açıklanmıştı.

Saldırı, Aralık 1989'da Montreal kentinde "L'Ecole Polytechnique" okulunda 14 kişinin ölümüne yol açan saldırının ardından ülke tarihindeki en ölümcül ikinci okul saldırısı olarak kayda geçti.

Kanada'nın batısında, Rocky Dağları'nın eteklerinde yer alan 2 bin 400 nüfuslu Tumbler Ridge, ABD sınırına yaklaşık 680 kilometre uzaklıkta bulunuyor.

İngiliz turist araba çaldı, sahibi GPS kullanarak hırsızı yakaladı

Aracın sahibi 61 yaşındaki Kukrit Suetrong, sabah saatlerinde aracının yerinde olmadığını fark edince GPS üzerinden takibe başladı.

Araç içi kamera kayıtlarına yansıyan görüntülerde; Kukrit'in, aracın arka plakasını sökmeye çalışan İngiliz turiste kendi imkanlarıyla müdahale ettiği görülüyor.

Olay yerinden kaçmaya çalışan turist, karanlıktan faydalanarak izini kaybettirse de araçta pasaport fotokopisini unutunca kimliği kısa sürede tespit edildi.

Uzlaşma sağlandı, dava açılmadı

Polis yetkilileri, şüphelinin olay anında alkollü olduğunu ve araç anahtarını tesisteki bir odadan ele geçirdiğini açıkladı. Yapılan incelemede, çalınan kamyonetin kasasında çalıntı olduğu değerlendirilen bir motosiklet de bulundu.

Soeng Sang Polis Merkezi'nden Albay Saksit Kongsaktrakul, tarafların kendi aralarında anlaştığını duyurdu. İngiliz turistin araç sahibine tazminat ödediği ve mağdurun şikayetinden vazgeçtiği belirtildi. Bu gelişme üzerine dosya kapatılırken, şüpheli hakkında herhangi bir yasal işlem başlatılmadı.

"Misafir olduğu için şüphelenmedim"

Tesis işletmecisi Kukrit, İngiliz turistin daha önce de tesisinde konaklayan eski bir müşteri olduğunu ve kendisine güvendiğini belirtti.

Güvenlik kamerası kayıtlarını inceleyen Kukrit, şüphelinin gece yarısı keşif yaptığını, sabah saat 04.00 sularında ise içinde unutulan anahtarla aracı çalıştırıp uzaklaştığını ifade etti.

Instagram klinik bağımlılık iddiaları nedeniyle hakim karşısında

Dava, şu an 20 yaşında olan "Kaley" adlı bir genç kadının, YouTube ve Instagram'ın sahibi Meta'ya karşı açtığı tazminat talebiyle başladı.

Kaley, şirketlerin gençleri "bağımlı kılmak" için kasıtlı olarak özellikler geliştirdiğini ve bu durumun ruh sağlığına zarar verdiğini iddia ediyor. Bu dava, benzer suçlamalarla açılan 1.500'den fazla dava için bir emsal niteliği taşıyor.

"Televizyonu fazla izlemek gibi"

Mosseri, Instagram kullanımını "kendinizi iyi hissetmeyeceğiniz kadar uzun süre televizyon izlemeye" benzetti. Bağımlılık terimini reddeden Mosseri, "sorunlu kullanım" kavramının kişiden kişiye değişebileceğini savundu. Davacı avukatı Mark Lanier'in, genç kadının bir günde 16 saatten fazla Instagram'da vakit geçirdiğini hatırlatması üzerine Mosseri, "Bu durum sorunlu bir kullanım gibi görünüyor" yanıtını verdi.

Meta avukatları ise Kaley'in yaşadığı psikolojik zorlukların sosyal medyadan değil, çocukluk dönemindeki zorlu aile hayatından kaynaklandığını savundu. Şirket, davacının sosyal medya kullanmaya başlamadan çok önce de ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Güzellik filtreleri ve kâr tartışması

Duruşmada, Instagram'ın yüz hatlarını değiştiren "güzellik filtreleri" uzun süre tartışıldı. Avukat Lanier, 2019 yılına ait iç yazışmaları göstererek, Meta yöneticilerinin bu filtrelerin genç kızlarda "vücut dismorfisine" (beden algısı bozukluğu) yol açabileceği konusunda uyarıldığını ortaya koydu. Mosseri, estetik cerrahiyi teşvik eden filtrelerin yasaklandığını ancak burun incelten veya dudak dolgunlaştıran filtrelerin, rekabet gücünü korumak adına tamamen yasaklanmadığını kabul etti.

Davadaki diğer önemli başlıklar şunlar oldu:

Mosseri, Instagram'ın gençlerden diğer yaş gruplarına göre daha az para kazandığını, bu nedenle gençleri hedef almanın kâr maksimizasyonuyla ilgisi olmadığını öne sürdü.

Mosseri'nin yıllık gelirinin bonuslar ve hisse senetleriyle birlikte 20 milyon doları bulabildiği, kararlarının şirket hisse değerini artırma motivasyonu taşıdığı iddia edildi.

Davacı taraf, "sonsuz kaydırma" ve "beğeni" butonunun gençler için birer "kimyasal ödül" (dopamin) mekanizmasına dönüştüğünü savundu.

Dava süreci, sosyal medya platformlarının ürün tasarımı ve kullanıcı güvenliği konusundaki hukuki sorumluluklarını belirlemek açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor.

Endonezya otoyolları savaş uçakları için piste dönüştürüyor

Endonezya Hava Kuvvetleri Komutanı Mareşal Tonny Harjono, ülkenin 39 eyaletinin her birinde en az bir otoyol bölümünün acil iniş pisti olarak kullanılabilir hale gelmesini beklediklerini açıklıyor.

Lampung eyaletinde gerçekleştirilen tatbikatta, bir F-16 savaş uçağı ile bir Super Tucano saldırı uçağı otoyola başarılı iniş ve kalkış yaparak bu kabiliyeti sergiledi.

Savunma Bakan Yardımcısı Donny Ermawan Taufanto, bu başarının savunma sistemini güçlendirme yolunda önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.

Maliyet ve strateji avantajı

Karayollarının askeri amaçla kullanılması yeni bir kavram olmasa da, 6 binden fazla yerleşim bulunan adaya yayılmış olan Endonezya için bu durum stratejik bir önem taşıyor.

Uzmanlar, milyarlarca dolarlık uçak gemileri satın almak ve bakımlarını yapmak yerine otoyolların kullanılmasının çok daha ekonomik ve güvenli olduğunu vurguluyor.

Tek bir uçak gemisinin vurulması durumunda tüm kapasitenin kaybedileceği, ancak çok sayıda otoyol pistinden birinin devre dışı kalmasının operasyonel kabiliyeti tamamen bitirmeyeceği ifade ediliyor.

Pilotlar için zorlu şartlar

Hava Kuvvetleri Komutanı Harjono, plan kapsamında otoyolların yaklaşık 3 bin metre uzunluğundaki bölümlerinin askeri uçakların kullanımına ayrılacağını duyurdu.

Pilotların yeteneklerini öven yetkililer, normal bir havalimanı pistinin 45-60 metre olan genişliğine karşın otoyolların sadece 24 metre genişliğinde olduğuna dikkat çekiyor.

Riskli olsa da hava kuvvetleri pilotlarının bu dar zeminlere iniş yapabilecek şekilde eğitildiği belirtiliyor.

Bulgaristan’da polisleri şaşırtan gizemli ölümler

Müfettişler, bu ölümlerin altı gün önce yanmış bir kulübenin yakınında bulunan diğer üç cesetle bağlantılı olduğunu belirtiyor.

Güvenlik kamerası kayıtlarında, iki grubun kulübede birbirlerine veda ettikleri, bölgede kalan üç kişinin ise daha sonra kulübeyi ateşe verirken görüntülendiği tespit edildi. Bulgaristan Başsavcı Vekili Borislav Sarafov, vakanın kült dizi Twin Peaks'ten daha sarsıcı detaylar içerdiğini ifade ediyor.

"Eşi benzeri görülmemiş bir suç"

Savcılar, ölümlerin cinayet-intihar ya da toplu intihar ihtimali üzerinde dururken, olay ülkede büyük bir yankı uyandırdı ve soruşturmanın gidişatına yönelik eleştirileri beraberinde getirdi. Ulusal polis şefi, yaşananları ülkede daha önce görülmemiş, emsal teşkil etmeyen bir suç olarak nitelendirdi.

İlk üç kurbanın (45, 49 ve 51 yaşlarındaki erkekler), 2 Şubat tarihinde yanmış bir kulübenin yakınında bulunduğu aktarıldı.

Sofya İstinaf Savcılığı, bu kişilerin ateşli silahla vurulduğunu, olay yerinde herhangi bir arbede veya travma izine rastlanmadığını açıkladı. Adli tıp uzmanları, atışların yakın mesafeden yapıldığını belirledi. Sofya’ya yaklaşık bir saat mesafedeki Petrohan Geçidi yakınlarında iki tabanca ve bir tüfek ele geçirildi.

Kurbanlar arasında bir çocuk da var

İlk olaydan altı gün sonra, Okolçişta Dağı yakınlarındaki bir karavanda iki erkek ve 15 yaşında bir çocuğun cansız bedenine ulaşıldı. Polis yetkilileri, bu kişilerin Petrohan vakasıyla bağlantılı olduğunu ve araç içinden ateş açılması sonucu hayatlarını kaybettiklerini doğruladı. Otopsi raporları, karavandaki olayda iki cinayet ve bir intihar ihtimalinin yüksek olduğuna işaret ediyor.

Yetkililer, kurbanların çoğunun bir doğa koruma sivil toplum kuruluşuna üye olduğunu bildirdi. Olayla ilgili soruşturma çok yönlü olarak devam ediyor.

Okuma ve yazma demans riskini yaklaşık yüzde 40 azaltıyor

Demans, küresel ölçekteki en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak kabul ediliyor. Dünya genelinde bu durumla yaşayan insan sayısının 2050 yılına kadar üç katına çıkarak 150 milyonu aşması bekleniyor.

Uzmanlar, bu artışın gelecekteki sağlık ve sosyal bakım sistemleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturacağı uyarısını yapıyor.

Zihinsel faaliyetler bilişsel sağlığı koruyor

Chicago'daki Rush Üniversitesi Tıp Merkezi'nden araştırmacı Andrea Zammit, ileri yaştaki bilişsel sağlığın, yaşam boyu maruz kalınan entelektüel uyaranlardan güçlü bir şekilde etkilendiğini belirtiyor. Araştırma kapsamında, başlangıçta demansı olmayan ve yaş ortalaması 80 olan 1.939 kişi yaklaşık sekiz yıl boyunca takip ediliyor.

Katılımcıların hayatlarının üç farklı evresindeki bilişsel alışkanlıkları inceleniyor:

18 yaş öncesi: Kitap okuma sıklığı, evde gazete ve atlas gibi kaynaklara erişim, yabancı dil eğitimi.

Orta yaş: Kütüphane kartı sahipliği, müze ziyaretleri ve çeşitli yayınlara abonelik.

İleri yaş: Okuma, yazma ve oyun oynama faaliyetlerinin sıklığı.

Hastalığın başlangıcında 5 yılı aşan gecikme

Neurology dergisinde yayımlanan sonuçlar, zihinsel olarak en aktif olan yüzde 10'luk kesimin, en az aktif olan gruba kıyasla Alzheimer riskinin yüzde 38, hafif bilişsel bozukluk riskinin ise yüzde 36 daha düşük olduğunu gösteriyor.

Yaşam boyu zihinsel zenginliği en yüksek olan kişilerde Alzheimer hastalığı ortalama 94 yaşında görülürken, en düşük grupta bu yaş 88 olarak kaydediliyor. Bu fark, hastalığın başlangıcında 5 yıldan fazla bir gecikme anlamına geliyor.

Hafif bilişsel bozukluklarda ise bu gecikme süresi 7 yıla kadar çıkıyor. Yaşam boyu öğrenmenin demans riskini doğrudan durdurduğuna dair kesin bir kanıt olmasa da araştırmacılar, zihinsel aktiviteler ile bilişsel sağlık arasında çok güçlü bir bağ olduğunu vurguluyor.

Uzmanlar, demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası olmadığını, kütüphaneler ve eğitim programları gibi zenginleştirici ortamlara erişimin hastalığın görülme sıklığını azaltabileceğini ifade ediyor.

Geri dönüşü olmayan nokta: Bilim insanları "sera dünya" riskine karşı uyarıyor

Bu durumun dünyayı, mevcut gidişat olan 2-3 derecelik artıştan çok daha kötü, "sera dünya" (hothouse Earth) olarak adlandırılan cehennemvari bir iklime hapsedeceği öngörülüyor. Söz konusu iklim koşulları, tüm insan uygarlığının geliştiği son 11 bin yıllık ılıman dönemden tamamen farklı bir tablo ortaya koyacak.

Son yıllarda yaşanan 1,3 derecelik ısınma bile dünya genelinde can kayıplarına ve geçim kaynaklarının yok olmasına neden olan aşırı hava olaylarını beraberinde getiriyor. Bilim insanları, 3-4 derecelik bir artışta ekonomi ve toplumun işleyişinin duracağını, sera dünya senaryosunun ise çok daha yakıcı olacağını vurguluyor.

Kamuoyu ve siyasiler riskin farkında değil

Araştırmacılar, kamuoyunun ve siyasetçilerin geri dönüşü olmayan noktayı aşma riskinden büyük ölçüde habersiz olduğunu belirtiyor. Fosil yakıt kullanımını hızla kesmenin zorlayıcı olduğu kabul edilse de, sera dünya yoluna girildikten sonra emisyonlar azaltılsa bile rotayı geri çevirmenin imkansız hale geleceği ifade ediliyor. ABD'li bilim insanı Dr. Christopher Wolf, bazı eşiklerin aşılmasının gezegeni bu geri dönülmez yola sokabileceğini, küresel sıcaklıkların son 125 bin yılın en yüksek seviyesine ulaştığını ve iklim değişikliğinin öngörülenden hızlı ilerlediğini vurguluyor.

Karbondioksit seviyelerinin de son 2 milyon yılın en yüksek noktasında olduğu tahmin ediliyor. İngiltere’deki Exeter Üniversitesi'nden Prof. Tim Lenton, mevcut gidişatın dünyayı çok daha az yaşanabilir bir hale getirme riski taşıdığını, 3 derecelik bir ısınmanın bile insanlık ve toplumlar için derin riskler barındırdığını ifade ediyor.

Kritik sistemler istikrarsızlaşıyor

One Earth dergisinde yayımlanan değerlendirme, iklim geri besleme döngüleri ve 16 devrilme unsuru hakkındaki güncel bulguları bir araya getiriyor. Bu unsurlar arasında Grönland ve Antarktika buz tabakaları, dağ buzulları, kutup deniz buzları, Arktik altı ormanlar, permafrost tabakası, Amazon yağmur ormanları ve küresel iklimi güçlü şekilde etkileyen okyanus akıntı sistemi Amoc yer alıyor.

Bilim insanları, Grönland ve Batı Antarktika'da devrilme sürecinin başlamış olabileceğini; permafrost, dağ buzulları ve Amazon yağmur ormanlarının ise eşiğin kıyısında göründüğünü ifade ediyor. Mevcut iklim taahhütlerinin yetersiz olduğu vurgulanırken, Amoc akıntısındaki zayıflamanın Amazon ormanlarının yok olma riskini artırabileceği belirtiliyor. Amazon'dan salınacak karbonun küresel ısınmayı daha da şiddetlendirerek diğer döngülerle etkileşime gireceği uyarısı yapılıyor.

Sera dünya senaryosunda küresel sıcaklıklar, binlerce yıl boyunca mevcut en kötü durum senaryolarının bile üzerinde kalarak deniz seviyelerinde kıyı şehirlerini sular altında bırakacak devasa yükselişlere yol açacak. Bu sürecin insan toplumları üzerindeki etkilerinin ani, yıkıcı ve geri dönülemez olacağı öngörülüyor.

Rusya, WhatsApp'ı engellemeye hazırlanıyor

Karar, Rus düzenleyicilerin güvenlik eksikliğini gerekçe göstererek Telegram’a erişimi kısıtlamasının ardından geliyor. Rusya’da Telegram’ın da WhatsApp kadar yaygın bir kullanıcı kitlesine sahip olduğu biliniyor.

WhatsApp yetkilileri, 100 milyondan fazla kullanıcıyı özel ve güvenli iletişimden mahrum bırakmanın geriye dönük bir adım olduğunu ve bu durumun Rusya’daki insanlar için güvenliği azaltacağını ifade ediyor.

Meta’ya yönelik aşırıcılık suçlaması ve engellemeler

Rusya iletişim denetleme kurumu Roskomnadzor, WhatsApp’a yerel yasalara uyması konusunda defalarca uyarıda bulunmuştu.

Devlet kontrolündeki haber ajansları, WhatsApp’ın 2026 yılına kadar ülkede tamamen engellenmesinin beklendiğini bildiriyor. Rus yetkililer, Meta’nın ülkede "aşırılık yanlısı bir kuruluş" olarak tanımlanması nedeniyle bu sert tedbirlerin meşru olduğunu savunuyor.

2022 yılındaki bu tanımlamadan bu yana, Instagram ve Facebook gibi Meta uygulamaları Rusya’da engellenmiş durumda ve bu mecralara yalnızca VPN üzerinden erişilebiliyor.

Yeni süper uygulama hamlesi: Max

Moskova yönetimi, Rus vatandaşlarını "Max" adı verilen ve devlet tarafından geliştirilen yeni bir platforma yönlendirmek için kapsamlı çalışmalar yürütüyor.

Çin’in WeChat uygulamasına benzetilen bu "süper uygulama", mesajlaşma hizmetlerini devlet hizmetleriyle birleştiriyor ancak uçtan uca şifreleme özelliği barındırmıyor. Rusya, hem WhatsApp hem de Telegram’ın, yasaların gerektirdiği şekilde kullanıcı verilerini ülke içinde depolamayı reddettiğini ileri sürüyor.

2025 yılından itibaren yetkililer, ülkede satılan tüm yeni cihazlarda Max uygulamasının yüklü olmasını zorunlu kıldı. Kamu sektörü çalışanları, öğretmenler ve öğrencilerin de bu platformu kullanması talep ediliyor.

Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, devletin bu kısıtlamalarla halkı siyasi sansür ve gözetleme amacıyla kendi uygulamasına zorladığını belirterek, vatandaşların özgürlüklerini kısıtlamanın asla doğru bir cevap olmayacağını vurguluyor.

Trump'tan Pentagon'a "enerji alımlarında kömür santralleriyle çalışma" talimatı

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen törende, ülkedeki kömür üretimini artırdıklarını ve bunun ekonomi için önemini anlattı.

Kömür üreticileri tarafından üretime yaptığı katkılardan dolayı kendisine ödül verilen Trump, bununla gurur duyduğunu ve Amerikan ekonomisinde kömürün çok önemli bir yeri olduğunu anlattı.

ABD Başkanı, "Bu nedenle, Savaş Bakanlığı'na yeni elektrik satın alma anlaşmalarında kömür santralleriyle doğrudan çalışmasını ve daha güvenilir bir şekilde elektrik temin etmesini emreden bir başkanlık kararnamesi imzalayacağım. Artık ordu aracılığıyla çok miktarda kömür satın alacağız ve bu daha ucuz ve etkili olacak." şeklinde konuştu.

ABD'nin Paris İklim Anlaşması'ndan çıkmasının kendileri açısından çok haklı gerekçelere dayandığını savunan Trump, "(Joe) Biden ve radikal sol, kömürü ortadan kaldırmak istedi. Ben ise bu yönetimin ilk gününde kömüre karşı olan savaşı sona erdirdim. Adaletsiz ve tek taraflı Paris İklim Anlaşması'ndan çekildik. Kimsenin 10 sent ödemek zorunda olmadığı yere biz 1 trilyon dolar ödüyorduk." değerlendirmesini yaptı.

Başkanlığının ilk yılında 74 kömür santralinin kapatılmasını engellediğini anlatan Trump, yeni kömür santrallerinin açılması için şirketlere ruhsatlar vereceklerini ifade etti.

Daha sonra kendisine verilen ödülle birlikte maden işçileriyle hatıra fotoğrafı çektiren Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği basına kapalı görüşmeye ilişkin basın mensuplarının sorularını yanıtlamadan salondan ayrıldı.

Japonya Profesyonel Futbol Ligi'nde beraberlik kaldırıldı

Alınan karara göre, 90 dakikalık normal süresi eşitlikle tamamlanan müsabakalarda uzatma devreleri oynanmaksızın doğrudan seri penaltı atışlarına geçilecek.

J. League yönetimi, bu kararın temel amacını taraftar deneyimini zenginleştirmek ve oyuncuların yüksek baskı altındaki performansını artırmak olarak tanımladı.

Puanlama sistemi de değişti

"J. League 100. Yıl Vizyon Ligi" adı altında düzenlenecek bu dönemde, puan tablosu da alınan yeni kararlara göre şekillenecek. Yeni puanlama cetveli şu şekilde:

Normal süre galibiyeti: 3 Puan

Penaltı atışları sonucu galibiyet: 2 Puan

Penaltı atışları sonucu mağlubiyet: 1 Puan

Normal Süre Mağlubiyeti: 0 Puan

Hedef penaltı tecrübesinin artırılması

Lig yönetiminden yapılan açıklamada, bu uygulamanın milli takım düzeyindeki yansımalarına da dikkat çekildi. Özellikle uluslararası turnuvalarda seri penaltı atışlarının belirleyici rol oynadığı vurgulanırken, Japon oyuncuların bu format sayesinde rekabetçi bir ortamda tecrübe kazanmasının hedeflendiği belirtildi.

Söz konusu kural değişikliği, Şubat 2026 ile Haziran 2026 arasındaki geçiş dönemini kapsayacak.

Uygulamanın tam sezon sürecek olan 2026-2027 lig takvimine dahil edilip edilmeyeceği ise yapılacak değerlendirmelerin ardından netlik kazanacak.

ABD'nin İran'a olası saldırı için bölgeye ikinci uçak gemisini göndermeye hazırlandığı iddiası

Wall Street Journal’a konuşan üç ABD’li yetkiliye göre, ABD Orta Doğu’ya bir uçak gemisi daha gönderebilir.

İsmi açıklanmayan söz konusu yetkililer, ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), ABD ordusunun İran'a olası bir saldırıya hazırlanması kapsamında, ikinci bir uçak gemisi saldırı grubunun Orta Doğu'ya konuşlandırılması hazırlıkları için talimat aldığını öne sürdü.

Başkan Donald Trump’ın İran ile müzakerelerin başarısız olması durumunda askeri harekata hazırlanmak için Orta Doğu'ya ikinci bir uçak gemisi göndermeyi değerlendirdiğini savunan yetkililer, ancak bu konuda henüz bir emir verilmediğini ve durumun değişebileceğini ifade etti.

Söz konusu yetkililerden biri, karar verilmesi durumunda Pentagon'un iki hafta içinde, ABD Doğu Kıyısı'ndan muhtemelen USS George H.W. Bush uçak gemisini bölgeye konuşlandırabileceğini iddia etti.

USS Abraham Lincoln uçak gemisi 26 Ocak'ta bölgeye konuşlanmıştı

Washington’un İran’ın nükleer programlarına ilişkin taleplerine yanıt vermemesi halinde olası bir saldırıya hazırlık kapsamında Orta Doğu’da eşi benzeri görülmemiş bir ABD askeri yığınağı yapması nedeniyle bölge giderek artan gerilimlere sahne oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 28 Ocak'ta sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'a doğru devasa "Armada"nın (ABD donanmasına ait büyük deniz gücü) ilerlediğini belirterek, Tahran yönetimine anlaşma çağrısında bulunmuş, aksi halde "daha kötü bir saldırı" düzenleneceğini kaydetmişti.

Trump, bu Armada'nın "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi öncülüğünde ve Venezuela'ya gönderilenden daha büyük bir filo olduğuna işaret ederek, "(Filo) Venezuela'daki gibi, gerekirse hızla ve şiddetle görevini yerine getirmeye hazır, istekli ve kabiliyetli." ifadesini kullanmıştı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da 26 Ocak'ta "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi taarruz grubunun "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek" amacıyla Orta Doğu’ya konuşlandırıldığını duyurmuştu.

Zelenski, Rusya ile savaşın yaza kadar sona erdirilmesinin mümkün olabileceğini belirtti

Ukrayna medyasına göre Zelenski, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona erdirilmesi yönünde devam eden diplomasi çalışmaları hakkında başkent Kiev'de gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bugün telefonda görüştüğünü aktaran Zelenski, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi'de Rusya ile ABD ve Ukrayna arasında gerçekleşen son üçlü müzakereler hakkında Macron'u bilgilendirdiğini belirtti.

Zelenski, Macron'a Rusya'ya baskı uygulama çağrısında bulunduğunu söylediğini dile getirerek, ayrıca 13-15 Şubat tarihlerinde yapılacak Münih Güvenlik Konferansı hakkında da konuştuklarını kaydetti.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, söz konusu konferansa katılıp katılmayacağı konusunda henüz net bir karar vermediğini bildirdi.

Savaşın sona ermesi için ABD'nin Rusya'ya baskı kurması gerektiğini savunan Zelenski, şu ifadeleri kullandı:

"Eğer sadece Ukrayna tarafı değil, saldırgan taraf (Rusya) da istekli olursa, yaz aylarına kadar savaşı sona erdirebiliriz."

Zelenski, savaşın sona ermesinden önce ABD'nin Ukrayna'ya güçlü güvenlik garantileri sağlaması için gereken anlaşmanın yapılması gerektiğini ifade ederek, "Bu yüzden, bu anlaşmanın imzalanması şu anda tamamen ABD'ye bağlıdır." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Rusya'yı savaşı sona erdirmeye zorlayabileceğini belirten Zelenski, "Bana göre Trump, (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin'i bir tür uzlaşmaya zorlayabilir." diye konuştu.

"Ukrayna'da seçimler güvenlik garantileri alındıktan sonra yapılabilir"

Zelenski konuşmasında, 24 Şubat'ta Ukrayna'da devlet başkanı seçimleri tarihinin açıklanacağına yönelik yabancı basında çıkan iddiaları da değerlendirdi.

Söz konusu iddialar hakkında kendisinin de basından bilgi aldığını kaydeden Zelenski, "Seçimlerden daha önce de defalarca bahsettim. Gerekli tüm güvenlik garantileri sağlandığında seçimleri düzenleyebiliriz." ifadesini kullandı.

Zelenski, 24 Şubat 2026'da savaşın 4. yıl dönümü olacağını kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"24 Şubat özel bir gün. Belirli seçimlerin yapılmasını sağlayacak bir hedef veya uygun adımlar olsa bile, böyle bir tarihi siyaset tartışmak için kullanmanın tamamen aptalca bir fikir olacağına inanıyorum. Dolayısıyla, 24 Şubat'ta hiçbir seçim ilan edilemez."

"Putin ile bir araya gelmek için Moskova veya Belarus'a gidemeyeceğim"

Savaşın sona erdirilmesi için son dönemlerde Abu Dabi'de iki kez üçlü müzakerelerin yapıldığını anımsatan Zelenski, yeni tur görüşmelerin haftaya ABD veya tekrar Abu Dabi'de yapılabileceğini belirterek, Rusya'nın bu konuda henüz net bir cevap vermediğini aktardı.

Rusya Devlet Başkanı Putin ile Moskova ve Belarus dışında Avrupa, ABD veya herhangi bir "tarafsız ülkede" bir araya gelmeye hazır olduğunu ifade eden Zelenski, şunları kaydetti:

"Ülkemizi savunuyoruz ve Rusya bize saldırdı. Onlar saldırgan taraftır. Bu savaşta saldırgan olan bir ülkenin başkenti olan Moskova'ya Putin'le görüşmek için gidemem."

Konuşmasında ülkesinin Avrupa Birliği (AB) ile entegrasyonu yönünde sürdürdükleri çalışmalara da değinen Zelenski, Ukrayna'nın 2027'de AB üyeliği için teknik olarak hazır olacağını söyledi.