Dünyadan Haberler

Danimarka Başbakanı: Birçok konuda müzakere edebiliriz ama egemenliğimiz için asla

Frederiksen, ABD Başkanı Donald Trump'ın Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'ndaki değerlendirmelerine yönelik yazılı açıklama yaptı.

Arktik'teki güvenliğin NATO'yu ilgilendiren bir konu olduğunu ifade eden Frederiksen, dün Davos'taki Trump ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte görüşmesini iyi ve doğal olarak niteledi.

Frederiksen, Rutte ile iletişim halinde olduklarını kaydederek, "NATO, Danimarka Krallığı'nın tutumunu biliyor. Danimarka, siyaset, yatırım, güvenlik ve ekonomi gibi birçok alanda müzakere yürütebilir ancak egemenliği için asla müzakere olmayacak." ifadesini kullandı.

Danimarka'nın Arktik'teki güvenliğin güçlenmesi için müttefikleriyle yapıcı diyaloğa hazır olduğunu vurgulayan Frederiksen, "Buna toprak bütünlüğümüze saygı gösterilmesi şartıyla ABD'nin 'Altın Kubbesi' de dahildir." değerlendirmesinde bulundu.

"Kırmızı çizgimiz var"

Danimarka Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen de ABD merkezli X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Net bir kırmızı çizgimiz var. Krallığın bazı bölgeleri üzerindeki egemenliğimizi devretmeyeceğiz." sözlerini kullandı.

Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt'nin de katılımıyla Rutte ile görüşme gerçekleştirdiklerini aktaran Poulsen, Rutte'nin Danimarka veya Grönland adına müzakere etmediğini ancak katkısının son derece önemli olduğunu belirtti.

ABD ile NATO'nun Grönland'a ilişkin "anlaşma çerçevesi"

ABD Başkanı Trump, Davos'taki temasları kapsamında 21 Ocak'ta NATO Genel Sekreteri Rutte ile Grönland konusunda bir "anlaşma çerçevesi" oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta 8 Avrupa ülkesine uygulanması planlanan gümrük tarifelerini durdurduğunu açıklamıştı.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, Rutte ile görüşmesine ilişkin, "Bu görüşme sonucunda, Grönland ve tüm Arktik Bölgesi ile ilgili gelecekte yapılacak bir anlaşmanın çerçevesini oluşturduk. Bu çözüm hayata geçerse, ABD ve tüm NATO ülkeleri için harika bir çözüm olacaktır." değerlendirmesini yapmıştı.

Trump ayrıca, Grönland ile ilgili "Altın Kubbe" savunma sistemi konusunda ek görüşmeler yapılacağını ve tüm sürecin Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilcisi Steve Witkoff uhdesinde yürütüleceğini ifade etmişti.

Başkan Trump, 17 Ocak'ta, ABD'nin Grönland'ı almasına karşı çıktıkları gerekçesiyle Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya'dan ithal edilen mallara 1 Şubat'tan itibaren yüzde 10 tarife getirileceğini, 1 Haziran'da bu oranın yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

Japonya, dünyanın en büyük nükleer santralinde başlattığı faaliyeti bir gün sonra durdurdu

Kyodo ajansı haberine göre, Tokyo Electric Power (TEPCO) tarafından işletilen ve batıdaki Niigata eyaletindeki "dünyanın en büyük üretim kapasitesine sahip" Kaşivazaki-Kariva Nükleer Santrali'nde sorun devam ediyor.

Ülkenin kuzeydoğusu Tohoku bölgesinde 2011'de yaşanan deprem ve nükleer erime sonrası kapatılan nükleer santralde dün ilk kez 6 numaralı reaktör "nihai denetimin tamamlanmasıyla" yeniden faaliyete geçirildi.

Nihai denetimde "kontrol çubuğu alarmının devreye girmemesi" sorununun çözüme kavuşturularak reaktörün yeniden faaliyete geçirilmesine rağmen dün tesiste benzer bir teknik sorun meydana geldi.

Buna göre kontrol çubuklarını çalıştıran cihazın elektrik bileşenlerinde sorun yaşandı. Sorun sonrası yeniden çalıştırılan 6 No'lu reaktör arıza nedeniyle durduruldu. Sorunun kaynağının araştırıldığı bildirildi.

Niigata Valiliği, nükleer kompleks çevresinde anormal düzeyde radyoaktivite saptanmadığını bildirdi. Kontrol çubukları, reaktörlerdeki nükleer fisyonun ayarlanması ve denetlenmesi için kullanılıyor.

Ne olmuştu?

Japonya'da Mart 2011'de meydana gelen 9 büyüklüğündeki depremin yol açtığı tsunami, TEPCO'nun Fukuşima Dai-İçi Nükleer Santrali'nde hasara ve elektrik kesintisine neden olmuştu.

Bu olayın ardından TEPCO'nun dünyanın en büyük üretim kapasitesine sahip Kaşivazaki-Kariva santralindeki yedi reaktörünün tamamının faaliyetleri Mart 2012'de durdurulmuştu.

Niigata Valisi Hanazumi Hideyo, 21 Kasım 2025'te yaptığı açıklamada, nükleer santraldeki reaktörlerden birinin tekrar faaliyete geçmesine onay verdiğini belirtmişti.

Hanazumi, bu kararla siyasi kariyerini riske attığını söyleyerek kendisini görevden alabilecek yetkili kurumlara, valiliğe devam edip etmeyeceğine karar vermelerini isteyeceğini söylemişti.

Niigata Eyalet Meclisi'nin Aralık 2025'teki onayıyla "dünyanın en büyük üretim kapasitesine sahip" Kaşivazaki-Kariva Nükleer Santrali'nin kısmen ve yeniden hizmete girmesinin önündeki engeller kalkmıştı.

Tesis

Japon Denizi (Doğu Denizi) kıyısındaki 7 reaktörlü tesis, 2011'de Fukuşima Dai-İçi'deki nükleer erime sonrası, "kamu güvenliğine ve TEPCO yönetimine" yönelik endişeler nedeniyle 2012'de kapatılmıştı.

Kaşivazaki-Kariva Nükleer Santrali'ndeki 6 numaralı reaktörün yeniden faaliyete geçmesi, Fukuşima felaketinden bu yana ülkedeki 33 nükleer reaktörden 15'incisinin yeniden başlatılması anlamına geliyor.

ABD'nin yıl sonuna kadar Küba'da yönetim değişikliği hedeflediği iddia edildi

Wall Street Journal gazetesine isimlerinin açıklanmaması şartıyla konuşan ABD'li yetkililer, Donald Trump yönetiminin, 2026 sonuna kadar Küba'da yönetim değişikliğine zemin hazırlayacak bir anlaşma için hükümet içinden isimlerle temas kurmaya çalıştığını iddia etti.

Yetkililer, Trump yönetiminin, Küba ekonomisini "çöküşün eşiğinde" olarak değerlendirdiğini, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun desteğinin bitmesiyle Havana yönetiminin kırılgan hale geldiğini düşündüğünü aktardı.

Küba hükümetini sona erdirmeye yönelik henüz somut bir planın bulunmadığını belirten yetkililer, Maduro'nun alıkonulmasının ardından yaşanan gelişmelerin Küba açısından hem bir örnek hem de uyarı niteliği taşıdığını ifade etti.

Yetkililer ayrıca, Trump yönetiminin, Miami ve Washington'daki Kübalı sürgünler ve sivil gruplarla yaptığı görüşmelerde, Küba yönetimi içinde uzlaşmaya açık isimleri belirlemeye çalıştığını ileri sürdü.

Washington yönetiminin Küba'nın enerji ihtiyacını karşılayan petrol tedarikini kısıtlayarak yönetimi zayıflatmayı hedeflediği de iddia edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 11 Ocak'taki paylaşımında, Venezuela'dan Küba'ya "petrol ya da para gitmeyeceğini" belirterek, Havana yönetimine "geç olmadan anlaşma yapmaları" çağrısında bulunmuştu.

"Grönland geriliminde Türkiye önemli rol oynayabilir"

Eski ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris’in görev döneminde ulusal güvenlik danışmanı olarak görev yapan Gordon, ABD Başkanı Donald Trump'ın Davos'taki konuşmasının ardından değerlendirmelerde bulundu.

Trump'ın konuşmasının Avrupalılar açısından oldukça agresif ve eleştirel bir tonda olduğunu söyleyen Gordon, Trump'ın aynı zamanda müzakereye açık bir alan da bıraktığını dile getirdi.

Gordon, Trump'ın Grönland ile ilgili güç kullanmayacağını söylemesinin Avrupalılar tarafında memnuniyetle karşılanacağını ifade ederek, "Avrupa, Trump'ın (Grönland gerilimi sonrası açıkladığı) gümrük vergileri ve yaptırımlarına karşı çok acı verici olacak bir yanıt hazırlıyorlardı ve şimdi en azından her iki taraf için de zararlı olacak bu tırmanışı önleme şansı olduğunu düşünüyorum." diye konuştu.

Türkiye'nin Grönland geriliminde önemli bir rol oynayabileceğine dikkati çeken Gordon, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Başkan Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında her zaman olumlu konuşuyor. Bu dünyada kendi başlarına hareket eden uluslardan bahsediyoruz. Türkiye, Rusya'dan çok uzaklaşmamaya, Ukrayna ile Rusya arasında köprü rolü oynamaya ve ABD ile iyi ilişkiler sürdürmeye çalışıyor. Özellikle transatlantik ilişkilerin kötüye gittiği bu dönemde Türkiye'nin önemli bir sesi ve yapabileceği çok şey var.”

Grönland gerginliği nedeniyle Avrupa, ABD ile ticaret anlaşmasını onay sürecini durdurdu

ABD Başkanı Trump, Davos'taki konuşmasında, Grönland konusunda askeri güç kullanmayacağını belirterek, “Tarihimiz boyunca birçok başka bölgeyi satın aldığımız gibi ABD'nin Grönland'ı satın almasını görüşmek üzere Danimarka ile acil müzakereler yapılmasını talep ediyorum.” dedi.

Avrupa'nın "iyiye gitmediğini" söyleyen Trump, kıtadaki ekonomik büyümenin son yıllarda artan kamu harcamaları, büyük ölçekli göç ve yabancı ithalata bağımlı hale geldiğini öne sürdü.

Avrupa Parlamentosu (AP), Trump'ın Grönland tutumu nedeniyle bazı Avrupa ülkelerine tarife uygulanacağını açıklamasının ardından, Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasında Temmuz 2025'te uzlaşılan ticaret anlaşmasının onay sürecini durdurduğunu duyurdu.

Trump, Davos temasları kapsamında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda bir “anlaşma çerçevesi” oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta yürürlüğe girmesi planlanan gümrük tarifelerini durdurduklarını açıkladı.

Trump, Grönland'ın satın alınmasına karşı çıktıkları gerekçesiyle Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya'ya gümrük vergisi uygulanacağını, bu ülkeler için 1 Şubat 2026'dan itibaren yüzde 10, 1 Haziran 2026'dan sonra ise yüzde 25 oranında vergi getirileceğini bildirdi.

Trump, ayrıca Grönland'ın tamamen ve eksiksiz satın alınmasına yönelik bir anlaşmaya varılana kadar bu oranların geçerli olacağını açıklamıştı.

Yeni Zelanda'da sel ve toprak kaymaları meydana geldi

Kuzey Adası'na bağlı Bay of Plenty bölgesindeki Maunganui Dağı'nın eteklerinde bir kamp alanında yerel saatle 09.30 civarı toprak kayması meydana geldi.

Polis yetkilisi Tim Anderson, toprak kaymasında kaybolan kişilerin sayısının "tek haneli rakamlarda" olduğunu söylerken, doğal afetten kaç kişinin etkilendiğine ilişkin bilgi paylaşmadı.

Fotoğraf: AFP

Papamoa bölgesinde de heyelan meydana geldiğini bildiren Anderson, afette kaybolan iki kişi için kurtarma çalışmalarının devam ettiğini kaydetti.

Yeni Zelanda İtfaiye ve Acil Durum yetkilisi William Pike da heyelandan üç saat sonra hayatta kalan kimseye ulaşılamadığını aktarırken, ölü veya kayıp kişi sayısına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Çevre halkın toprak kayması sonrası enkazın içinden ses geldiğini söylediğini belirten Pike, olay yerine ulaşan ilk itfaiye ekibinin de sesler duyduğunu ancak o zamandan beri hiçbir yaşam belirtisi tespit edilemediğini ifade etti.

Kuzey Adası'nın büyük bölümünü etkileyen şiddetli yağışlar sırasında Ada'nın kuzeyinde bulunan Warkworth kasabası yakınlarında bir kişi sele kapılarak kayboldu.

Ada'nın çeşitli bölgelerinde meydana gelen diğer sel ve toprak kaymaları sebebiyle birçok yol kapanırken, yolların açılması için çalışmalar sürüyor.

Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, hükümetin afetlerden etkilenenlere destek olmak için çalışmaları sürdürdüğünü bildirdi.

ABD'nin, Danimarka'nın Grönland'daki egemenliğini benimsediği iddiası

Axios sitesinin haberinde, Trump'ın dün Grönland konusunda NATO ile vardığını duyurduğu "çerçeve anlaşma" ele alındı.

Anlaşmanın içeriği hakkında bilgi sahibi iki kaynak, maddeler arasında Danimarka'nın Grönland üzerindeki egemenliğine saygı ilkesinin yer aldığını belirtti.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, anlaşmanın maddelerinde Grönland'ın egemenliğinin ABD'ye devredilmesinin öngörülmediğini söyledi.

Kaynaklar, anlaşmanın, ABD'nin Danimarka ile 1951'de imzalayarak Grönland'da askeri üsler kurma izni aldığı "Grönland Savunma Anlaşması"nın güncellenmesini içerdiğini kaydetti.

Anlaşma kapsamındaki diğer maddeler hakkında da bilgi veren kaynaklar, bunlar arasında Grönland'ın güvenliğinin ve NATO'nun Arktik'teki faaliyetlerinin artırılması, ham maddeler konusunda ek çalışmalar gibi başlıkların yer aldığını aktardı.

Kaynaklar, anlaşmada ABD'nin inşa ettiği hava savunma sistemi "Altın Kubbe"nin Grönland'a yerleştirilmesi ve Rusya ile Çin'in "kötü niyetli dış etkisine" karşı çıkılmasıyla ilgili maddelere de yer verildiğini anlattı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de Axios'a yaptığı açıklamada, tarafların anlaşmanın detayları üzerinde çalıştığını ve zamanı geldiğinde kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.

NATO Sözcüsü Allison Hart ise AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Genel Sekreter Mark Rutte'nin Trump ile görüşmede Grönland'ın egemenliği konusunda herhangi bir taviz teklif etmediğini belirtmişti.

ABD ile NATO'nun Grönland'a ilişkin "çerçeve anlaşması"

ABD Başkanı Trump, Davos'taki temasları kapsamında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda bir "anlaşma çerçevesi" oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta 8 Avrupa ülkesine uygulanması planlanan gümrük tarifelerini durdurduğunu açıklamıştı.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, Rutte ile görüşmesine ilişkin, "Bu görüşme sonucunda, Grönland ve tüm Arktik Bölgesi ile ilgili gelecekte yapılacak bir anlaşmanın çerçevesini oluşturduk. Bu çözüm hayata geçerse, ABD ve tüm NATO ülkeleri için harika bir çözüm olacaktır." değerlendirmesini yapmıştı.

Trump ayrıca, Grönland ile ilgili olarak "Altın Kubbe" savunma sistemi konusunda ek görüşmeler yapılacağını ve tüm sürecin Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilcisi Steve Witkoff uhdesinde yürütüleceğini ifade etmişti.

Başkan Trump, 17 Ocak'ta, ABD'nin Grönland'ı almasına karşı çıktıkları gerekçesiyle Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya'dan ithal edilen mallara 1 Şubat'tan itibaren yüzde 10 tarife getirileceğini, 1 Haziran'da bu oranın yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

NATO: Genel Sekreter Rutte, Trump'a Grönland'ın egemenliği konusunda taviz vermedi

Hart tarafından yapılan yazılı açıklamada, NATO Genel Sekreteri Rutte ile ABD Başkanı Trump arasında Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu marjında bir görüşme yapıldığı belirtildi.

Bu görüşmede, ABD de dahil olmak üzere tüm müttefikler için Arktik bölgesindeki güvenliğin kritik öneminin ele alındığını bildiren Hart, "Başkanın bahsettiği çerçeveye ilişkin NATO müttefikleri arasındaki görüşmeler, özellikle yedi Arktik müttefiki olmak üzere, müttefiklerin ortak çabalarıyla Arktik güvenliğinin sağlanmasına odaklanacaktır." ifadelerini kullandı.

Müzakerelerin çerçevesine ilişkin Hart, "Danimarka, Grönland ve ABD arasındaki müzakereler, Rusya ve Çin'in Grönland'da ekonomik veya askeri olarak hiçbir zaman yer edinmemesini sağlamayı amaçlayarak ilerleyecektir." değerlendirmesini yaptı.

Hart, ayrıca "Genel Sekreter, Davos'ta Başkan Trump ile görüşmesinde egemenlik konusunda herhangi bir taviz teklif etmedi." bilgisini paylaştı.

ABD Başkanı Trump, dün gece NATO Genel Sekreteri Rutte ile Grönland konusunda bir "anlaşma çerçevesi" oluşturduklarını ve bu kapsamda 1 Şubat'ta uygulanması planlanan gümrük tarifelerini durdurduğunu duyurmuştu.

Güney Kore, yapay zekanın güvenli kullanımını düzenleyen yasayı hayata geçirdi

Yonhap'ın haberine göre Güney Kore Bilim ve Bilgi İletişim Teknolojileri Bakanlığı, "Yapay Zekanın Geliştirilmesi ve Güvenilirliğin Tesisi Temel Yasası" isimli düzenleme hakkında açıklama yaptı.

Açıklamada, bugün itibarıyla yürürlüğe giren yasa kapsamında yapay zekanın yanlış bilgi, deepfake içerikler ve diğer zararlı etkilerine karşı kapsamlı bir düzenleyici çerçeve oluşturulduğu belirtildi.

Yasanın, şirketler ve geliştiricilere yapay zeka kaynaklı risklere karşı daha fazla sorumluluk yüklediğine işaret edilen açıklamada, yapay zeka tarafından üretilen yanıltıcı içerikler ve deepfakelerle mücadele kapsamında hükümete para cezası uygulama ve soruşturma başlatma yetkisi verildiği ifade edildi.

Açıklamada, kullanıcıların günlük yaşamı ve güvenliğini önemli ölçüde etkileyebilecek alanlarda kullanılan sistemlerin "yüksek riskli yapay zeka" olarak tanımlanacağı, insanların yapay zeka ürünlerini anlaması için filigran kullanılmasının şart koşulduğu, belirli standartları karşılayan şirketlerin de ülkede temsilci bulundurması gerekeceği kaydedildi.

Yasanın, dünyada yapay zekanın kullanımına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenleme olma özelliği taşıdığı vurgulandı.

ABD ordusunun, Minneapolis'e olası konuşlanma için ilave asker hazırladığı iddia edildi

İsmi açıklanmayan bir savunma yetkilisi, konuya dair Associated Press'e konuştu.

ABD'li yetkili, North Carolina'daki Fort Bragg üssünde konuşlu onlarca aktif görevdeki askere, Minneapolis'e "Konuşlanmaya hazır ol" emri verildiğini söyledi.

Yetkili, birliklerin görevlendirilmesi halinde Minneapolis'te sivil otoritelere destek sağlayacağını belirterek, bu tür hazırlık emirlerinin rutin olduğunu ve askerlerin mutlaka sahaya gönderileceği anlamına gelmediğini vurguladı.

Hazırlık emrinin, Trump yönetiminin göçmenlik uygulamalarına karşı Minneapolis'te artan protestoların ardından geldiği kaydediliyor.

Minnesota'daki olay

ABD'nin Minnesota eyaletindeki Minneapolis kentinde, 7 Ocak'ta Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Bürosu (ICE) polisleri, göçmenlere yönelik operasyonları sırasında ABD vatandaşı bir kadını aracında silahla öldürmüştü.

İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, söz konusu kişinin, ICE memurlarını "ezmeye çalıştığı ve aracıyla onlara çarptığını" öne sürmüştü.

ICE polislerinin operasyonlarını cep telefonlarıyla kayıt altına almaya çalışan civardaki vatandaşların çektiği, sosyal medyada paylaşılan bir videoda ise kadın sürücünün yolun ortasında, aracının içinde olayları izlerken bir polis tarafından zorla aracın kapısının açılmaya çalışıldığı görülmüştü.

Bunun üzerine direksiyonu kırarak kaçmaya çalışan kadın sürücüye, aracın önüne yaklaşan diğer bir ICE polisinin silahını çekerek yakın mesafeden 3 el ateş ettiği dikkati çekmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, açıklamasında, Minneapolis'te kadını vurulmasını "trajedi" olarak nitelendirerek, "(ICE yetkilileri) Bazen hata yapacaklar. Zaman zaman bu olabilir. Bazen bu korkunç şekilde olabilir." demişti.

James Webb uzaya sızan kavurucu bir ötegezegeni ortaya çıkardı

Cenevre ve Montreal üniversitelerinden gök bilimcilerin yaptığı bu keşif, bir gezegenin yörüngesi boyunca kesintisiz olarak izlenen en kapsamlı atmosfer kaybı çalışması olarak kayıtlara geçti.

Uzayda 600 bin kilometrelik helyum izi

WASP-121b, yıldızına o kadar yakın ki bir yörüngesini sadece 30 saatte tamamlıyor. Yıldızından gelen yoğun radyasyon, gezegenin atmosferini binlerce dereceye kadar ısıtıyor. Bu aşırı ısı nedeniyle hidrojen ve helyum gibi hafif elementler gezegenin kütleçekiminden kurtularak uzaya saçılıyor.

James Webb'in hassas enstrümanları sayesinde, bu sızan gazın gezegenin etrafında sadece bir kuyruk değil, yörüngesinin yarısından fazlasını (%60) kaplayan iki devasa akıntı oluşturduğu görüldü.

Çift kuyruklu yapı bilim insanlarını şaşırttı

Araştırmacılar, gezegenin çevresinde iki ayrı helyum akışı saptadı:

Geriye doğru uzanan kuyruk: Yıldız rüzgarları ve radyasyon basıncıyla gezegenin arkasına doğru itiliyor.

Öne doğru kavislenen kuyruk: Yıldızın güçlü kütleçekimi tarafından gezegenin önüne doğru çekiliyor.

Bu yapılar toplamda gezegenin çapının 100 katından fazla bir mesafeye yayılıyor.

Araştırmanın başyazarı Romain Allart, "Helyum sızıntısının bu kadar uzun sürdüğünü görmek bizi inanılmaz şaşırttı" diyerek keşfin karmaşıklığına dikkat çekti.

Mevcut modellerin yetersizliği

Cenevre Üniversitesi'nde geliştirilen sayısal modeller, basit kuyruklu yapıları açıklayabilse de WASP-121b etrafındaki bu karmaşık çift kuyruklu yapıyı tam olarak simüle edemiyor.

Bilim insanları, kütleçekimi ve yıldız rüzgarlarının etkileşimini tam olarak anlamak için yeni nesil üç boyutlu simülasyonlara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Bu keşif, ötegezegenlerin zaman içinde nasıl şekillendiğini ve atmosferlerini kaybederek nasıl dönüştüklerini anlamak adına dev bir adım olarak nitelendiriliyor.

Zona aşısı biyolojik yaşlanmayı yavaşlatıyor olabilir

2026 yılı Ocak ayında yayımlanan çalışma, aşıların enfeksiyon önlemenin ötesinde, sağlıklı yaşlanma stratejilerinin bir parçası olabileceğine dair güçlü kanıtlar sunuyor.

İltihaplanma ve moleküler yaşlanma üzerinde etkili

Araştırmacılar, 70 yaş ve üzerindeki 3 bin 800'den fazla katılımcının verilerini inceleyerek yedi farklı biyolojik yaşlanma alanını analiz etti. Bulgular, zona aşısı yaptıran bireylerin yaptırmayanlara kıyasla daha "genç" biyolojik profillere sahip olduğunu gösterdi.

Aşılanan katılımcıların "inflammaging" (yaşa bağlı kronik iltihaplanma) seviyelerinin anlamlı derecede düşük olduğu saptandı.

DNA üzerindeki moleküler işaretlerin ve gen ifadesi süreçlerinin, aşılanan kişilerde daha yavaş yaşlandığı gözlemlendi.

Bu olumlu etkilerin aşıdan sonraki ilk üç yıl içinde en belirgin seviyede olduğu, ancak etkilerin dört yıl ve sonrasında da devam ettiği bildirildi.

Mekanizma: Uyuyan virüsü baskılamak mı?

Araştırmanın yazarlarından gerontolog Jung Ki Kim, bu etkinin altında yatan nedenin, aşının suçiçeği virüsünün (varicella-zoster) sinir sistemindeki periyodik aktivasyonunu engellemesi olabileceğini belirtiyor.

Virüsün her uyanma çabası vücutta bir stres ve iltihap tepkisi tetikliyor; aşı bu süreci baskılayarak biyolojik stres yükünü azaltıyor olabilir.

Önceki çalışmalarla uyumlu

Bu çalışma, zona aşısının demans riskini yaklaşık yüzde 20 oranında azalttığını gösteren 2025 tarihli araştırmaları da destekler nitelikte.

Bilim insanları, aşının bağışıklık sistemini "eğiterek" sadece virüsle değil, yaşlanmaya bağlı diğer hücresel hasarlarla da savaşmasına yardımcı olduğunu düşünüyor.

Jeff Bezos, uzaya binlerce uyduluk ağ kuracak

TeraWave, dünya genelindeki veri trafiğini uzaya taşımayı hedefleyen, ultra yüksek hızlı bir iletişim ağı.

Bu ağın en dikkat çekici özelliği, günümüz tüketici standartlarının çok ötesinde olan 6 Tbps (Saniyede 6 Terabit) hıza ulaşabilmesi.

Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) ve Orta Dünya Yörüngesi'nde (MEO) toplam 5.408 uydu kurulacak.

LEO uyduları 144 Gbps'e kadar hız sunarken, MEO uyduları optik bağlantılarla 6 Tbps hıza çıkabilecek.

Bireysel kullanıcılardan ziyade veri merkezleri, bulut sağlayıcıları ve savunma sanayii gibi "endüstriyel ölçekte" internet ihtiyacı duyan yaklaşık 100.000 özel müşteri hedefleniyor.

Yükleme (upload) ve indirme (download) hızları eşit olacak, bu da büyük veri setlerinin işlenmesinde büyük avantaj sağlayacak.

Optik iletişim: Işık hızında veri transferi

TeraWave ağının kalbinde, uyduların birbirleriyle ve yeryüzüyle lazer (optik) teknolojisi üzerinden haberleşmesi yatıyor.

Geleneksel radyo frekanslarının aksine, optik iletişim veriyi ışık sinyalleriyle taşıyarak hem çok daha yüksek kapasite sunuyor hem de dinlenmesi çok daha zor olduğu için yüksek güvenlik sağlıyor.

Bu teknoloji, özellikle yerdeki yapay zeka veri merkezlerinin uzaydaki işlem kapasitesine duyduğu ihtiyacı karşılamak için kritik görülüyor.

Blue Origin, TeraWave uydularının fırlatılmasına 2027 yılının dördüncü çeyreğinde başlamayı planlıyor.

Fırlatmalarda şirketin kendi geliştirdiği ve Kasım 2025'te başarılı deneme uçuşları gerçekleştiren devasa New Glenn roketinin kullanılması bekleniyor.

Sosyalleşmek için yapay zeka kullanımı depresyon ve kaygı ile ilişkilendiriliyor

Mass General Brigham'dan araştırmacılar, ABD'de 20 binden fazla katılımcıyla yaptıkları ankette yapay zeka kullanım alışkanlıklarını ve ruh sağlığı semptomlarını inceledi.

Araştırmanın öne çıkan verileri şöyle:

Katılımcıların yüzde 10,3'ü yapay zekayı "en az günde bir kez", yüzde 5'i ise "günde birden fazla kez" kullandığını belirtti.

Günlük kullanıcıların yüzde 87,1'i yapay zekayı öneri, tavsiye veya duygusal destek gibi kişisel nedenlerle kullandığını bildirdi.

Kişisel amaçlarla günlük sohbet botu kullananların, kullanmayanlara kıyasla en az orta düzeyde depresyon, kaygı ve sinirlilik belirtileri gösterme olasılığının daha yüksek olduğu görüldü.

"Doz-tepki" ilişkisi ve riskli gruplar

Çalışmanın başyazarı Dr. Roy Perlis, yapay zeka kullanım sıklığı arttıkça semptomların da şiddetlendiği bir "doz-tepki" ilişkisi gözlemlediklerini belirtti.

Özellikle 45-64 yaş arası kullanıcıların, yapay zeka kullanımıyla birlikte depresif belirtiler bildirme oranının daha yüksek olduğu kaydedildi.

İş veya okul projeleri için yapay zeka kullanımı ile depresyon belirtileri arasında ise herhangi bir ilişki saptanmadı.

Terapi yerine geçmemeli

Amerikan Psikoloji Derneği (APA), yapay zekanın profesyonel terapi ve psikolojik tedavinin yerini tutamayacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Dr. Perlis, genel amaçlı sohbet botlarının sosyal veya ruhsal destek sağlamak üzere tasarlanmadığını, bu amaçla kullanıldıklarında risk oluşturabileceğini vurguladı.

Araştırmacılar, bu durumun "kısır bir döngü" olabileceğine de dikkat çekiyor:

"Depresif hisseden kişilerin arkadaşlık veya destek arayışıyla yapay zekaya yönelmesi oldukça makul bir ihtimaldir. Ancak bu etkileşim, bazı kişilerde ruh halinin daha da kötüleşmesine neden olabilir."

Araştırmanın kısıtlamaları

Anket verileri yapay zeka ile ruh sağlığı sorunları arasında bir ilişki olduğunu gösterse de, bir sebep-sonuç ilişkisi kanıtlamıyor.

Yani yapay zekanın mı depresyona yol açtığı, yoksa depresif kişilerin mi yapay zekaya yöneldiği henüz netlik kazanmış değil.

Uzmanlar, kullanıcıların sohbet botlarıyla etkileşime girdikten sonra kendilerini nasıl hissettikleri konusunda dikkatli olmalarını öneriyor.