Dünyadan Haberler

Körfez’de enerji savaşı: BAE’nin ayrılığı petrol fiyatlarını tehdit ediyor

Orta Doğu’daki çatışmaların son kurbanı petrol üreticileri örgütü OPEC oldu. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) 60 yılın ardından örgütten ayrılışı, küresel piyasalarda uzun yıllar sürecek bir belirsizliğin fitilini ateşledi.

Perşembe günü 126 doları aşarak son dört yılın en yüksek seviyesini gören petrol fiyatları, BAE ve Suudi Arabistan arasındaki stratejik rekabetin kızışmasıyla birlikte yeni bir fiyat savaşı tehdidiyle karşı karşıya kaldı.

Bundan sonra ne olabilir?

Şu an için Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle BAE’nin üretim kotalarını hiçe sayarak piyasaya petrol sürme kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın buna vereceği yanıt kısıtlı görünse de, savaş sonrası dönemde iki dev üreticinin pazar payı için amansız bir mücadeleye girmesi bekleniyor.

Uzmanlar, Suudi Arabistan’ın kendi otoritesine meydan okuyan bu karara karşı, özellikle Asya pazarında agresif indirimler yaparak ve Avrupa’daki rafineri ürünleri pazarında hakimiyetini pekiştirerek karşılık vereceğini öngörüyor.

2024 yılında örgütün kararıyla üretimini günlük 3 milyon varilin altında tutan BAE’nin, bağımsız hareket etmeye başlamasıyla üretimini 6 milyon varile kadar çıkarma potansiyeli, küresel enerji piyasalarında fiyatların hızla çökmesine neden olabilecek bir risk teşkil ediyor.

Bu looming fiyat savaşı, yüz binlerce iş kaybına ve siyasi istikrarsızlığa yol açan 1980 ve 2014 yıllarındaki petrol krizlerine benzetiliyor. Orta Doğu’daki ihracatın çatışmalar nedeniyle sekteye uğraması, ABD, Brezilya ve Guyana gibi yeni oyuncuların pazar payını artırmasına olanak tanırken; savaş sonrası bölge ekonomilerini onarmak isteyen Körfez ülkelerinin pazar paylarını geri kazanmak için üretimi maksimum seviyeye çıkarma ihtimali, uzun vadede düşük fiyatların kalıcı olabileceğine işaret ediyor.

Örgütün temel prensibi olan "birlik içinde hareket ederek fiyatları dengeleme" kabiliyeti, en stratejik üyelerinden birinin ayrılmasıyla ağır bir yara alırken, kalan üyelerin disiplini sağlayamaması durumunda küresel enerji yönetiminin kontrol edilemez bir sürece girmesinden endişe ediliyor.

İran: ABD'nin uyarısına rağmen bazı ülkeler Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri için ödeme yapıyor

İran Meclisi’ne bağlı haber ajansı İCANA'ya göre Kadiri, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a geçiş ücreti ödeyen ülkelere yönelik uyarısını değerlendirdi.

Kadiri, ABD’nin yeni yaptırım turunda, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a ödeme yapan her kurumun ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıda bulunduğunu hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

“Çin, Hindistan ve Japonya'nın, Beyaz Saray’ın kısıtlamalarını dikkate almaksızın gemilerinin geçişi için ödeme yaptığı, hatta ülkemizin petrol ve petrol ürünlerini satın aldığı görülüyor.”

Bütün dünyanın İran tarafında üretilen enerjiye ihtiyaç duyduğunu "çok iyi" bildiği değerlendirmesinde bulunan Kadiri, "Bu ülke (ABD) yetkilileri, kısıtlama, yaptırım ve deniz ablukasına rağmen İran'ın küresel pazarlara petrol ihracatı yaptığına tanık olduğumuzu bilmelidir.” dedi.

{ilgili-haber-943563}

Soykırımcı İsrail'in Gazze'ye nisan ayındaki saldırılarda 111 Filistinli hayatını kaybetti

Gazze'deki hükümetin Medya Ofisinden yapılan açıklamada, İsrail ordusunun Gazze'deki ateşkese yönelik ihlalleriyle ilgili bilgi verildi.

İsrail'in Gazze'deki ateşkesi nisan ayında 377 kez ihlal ettiği belirtilen açıklamada, bu ihlaller sonucu 111 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 376 kişinin yaralandığı aktarıldı.

İnsani yardım girişini de kısıtlayan İsrail'in anlaşmaya uymadığına vurgu yapılan açıklamada, anlaşmaya göre Gazze'ye girmesi gereken insani yardımların yaklaşık yüzde 25'inin ulaştırılmasına izin verildiği ifade edildi.

İsrail'in Gazze'deki sivilleri temel ihtiyaçlarından mahrum bıraktığına dikkat çekilen açıklamada, Gazze'ye girmesi gereken 18 bin yardım tırından yalnızca 4 bin 503'ünün bölgeye ulaşabildiği belirtildi.

Özellikle hastaneler için son derece önemli olan yakıtın ulaştırılmasına ilişkin, Gazze'ye girmesi gereken 1500 yakıt tankerinden yalnızca 187'sinin girişine izin verildiği kaydedildi.

Gazze'ye ulaşan yakıt miktarının olması gerekenin yüzde 12'sine tekabül ettiği aktarılan açıklamada, "Bu durum insani krizi daha da kötüleştirdi ve sağlık, su ve enerji sektörleri başta olmak üzere hayati hizmetleri doğrudan etkiledi." ifadesi kullanıldı.

İsrail'in Gazze'de hareket özgürlüğünü engelleyen ablukası sürüyor

İsrail'in Gazze'ye ablukasına işaret edilen açıklamada, hasta, öğrenci ve insani ihtiyaçları bulunan 6 bin kişiden yalnızca 1567'sinin Gazze'ye giriş veya çıkışına izin verildiği aktarıldı.

Gazze'de ateşkes anlaşması şartlarının uygulanmasında açık bir başarısızlığın yaşandığına vurgu yapılan açıklamada, İsrail'in erteleme ve uyumsuz politikalarının gerilimi azaltma fırsatını baltaladığı ve insani durumu kötüleştirdiği kaydedildi.

İsrail'in ateşkes anlaşmasına uyması sağlanmalı

İsrail saldırılarının, aç bırakma ve insanlık dışı politikalarının "en güçlü şekilde" kınandığı açıklamada, bunların sivil halk üzerinde yol açtığı ölümcül sonuçlarından İsrail'in sorumlu olduğu belirtildi.

Ateşkes anlaşmasının garantörleri ve arabulucuları ile uluslararası topluma seslenilen açıklamada, İsrail'in ateşkes anlaşmasına tam uymasının sağlanması çağrısı yapıldı.

İnsani yardım ve yakıt girişinin kısıtlanmaması, anlaşma kapsamında belirtilen miktarların engellenmeden Gazze'ye ulaştırılması talep edildi.

Açıklamada, Gazze'ye giriş-çıkışların düzenli olarak açılması ve kolaylaştırılması istendi.

Gazze'deki sivil halkın korunması için "uluslararası acil eylem" çağrısında bulunulan açıklamada, Gazze Şeridi'nde kötüleşen insani durumun sona erdirilmesi gerektiği belirtildi.

İsrail ordusunun Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda 72 bin 601 kişi hayatını kaybetti.

Ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in ateşkesi ihlal eden saldırılarında ise 824 Filistinli yaşamını yitirdi.

Belçika nükleer santralleri kamulaştırmaya hazırlanıyor

Belçika Başbakanı Bart De Wever, sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu.

"Engie ile Belçika hükümeti, nükleer santrallerin tam alımı için şartları belirlemek ve gerekli çalışmaları başlatmak üzere bir anlaşmaya varmıştır." ifadesini kullanan De Wever, süreç tamamlanana kadar bütün söküm faaliyetlerinin durdurulduğunu belirtti.

De Wever, hükümetin fosil yakıt ithalatına daha az bağımlılığı, güvenli, uygun fiyatlı ve sürdürülebilir enerjiyi seçtiğini bildirdi.

Yapılan görüşmeler, Engie ve Belçika iştiraki Electrabel'in halihazırda sahip olduğu ve işlettiği tüm nükleer faaliyetleri içeriyor.

Bu kapsama, Doel'deki 4 ve Tihange'deki 3 nükleer reaktör ile ilgili tüm personel, iştirakler, varlıklar ve yükümlülükler giriyor.

Belçika'da federal hükümet, mevcut reaktörlerin ömrünü uzatma ve ülkede yeni nükleer kapasiteyi geliştirmeyi planlıyor.

Belçika'da Hollanda sınırına yakın Doel nükleer santralinde 4, Almanya ve Lüksemburg sınırına yakın Tihange nükleer santralinde ise 3 olmak üzere toplam 7 reaktör bulunuyordu.

Halihazırda bunlardan yalnızca Doel 4 ve Tihange 3 faaliyet gösteriyor.

Söz konusu iki reaktörün lisansları 2035'e kadar uzatılmış durumda bulunuyor.

Diğer 5 reaktör ise 2022-2025 yıllarında kapatıldı ancak hükümet bazı reaktörlerin yeniden devreye alınmasını ya da mevcutların ömrünün daha da uzatılmasını değerlendiriyor.

İran lideri Hamaney: Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor

Hamaney, İran'da kutlanan "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yazılı bir mesaj yayımladı.

Basra Körfezi'ni "küresel ekonomi için hayati ve benzersiz bir su yolu" olarak nitelendiren Hamaney, ABD-İsrail'in saldırılarına işaret ederek, "Bugün, dünyanın zorbalarının bölgedeki en büyük askeri saldırısından ve Amerika'nın planlarının utanç verici bir şekilde yenilgiye uğratılmasından iki ay sonra, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bölgenin ABD ve yabancı aktörler olmadan parlak geleceğe sahip olacağını vurgulayan Hamaney, "Fars Körfezi ve Umman Denizi sularında komşularımızla aynı kaderi paylaşıyoruz ve binlerce kilometre uzaktan açgözlülükle kötülük yapan yabancıların, bu suların derinliklerinden başka bir yerde yeri yok." ifadelerini kullandı.

İran lideri Hamaney, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetim planına işaret ederek, şunları kaydetti:

"Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin hayata geçirilmesiyle İran, Fars Körfezi bölgesinin güvenliğini sağlayacak ve düşmanın bu su yolunu kötüye kullanmasına son verecektir. Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin yasal kuralları ve uygulanması, bölgedeki tüm milletlere huzur ve kalkınma getirecek, ekonomik faydaları ise milletimizi mutlu edecektir."

Hamaney, İran'ın nükleer ve füze teknolojileri dahil bilimsel kazanımlarını "ulusal sermaye"" kabul edeceğini de vurgulayarak, bu kazanımları deniz, kara ve hava sınırları gibi koruyacaklarını dile getirdi.

Katil İsrail, Gazze'de hastane yakınına saldırdı: 6 yaralı

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre İsrail ordusu, Deyr el-Belah kentinde yer alan Aksa Şehitleri Hastanesi civarındaki Filistinlilere SİHA ile saldırdı.

Saldırıda ilk belirlemelere göre 6 Filistinli yaralandı.

İsrail ordusunun, kentin en önemli sağlık merkezlerinden biri olan Aksa Şehitleri Hastanesinin çevresini hedef alan hava saldırıları nedeniyle bölgede büyük panik yaşandığı aktarıldı.

İsrail, Ekim 2023'ten bu yana 72 bin 599 Filistinliyi öldürdü

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından dün yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana devam eden saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 5 ölü ve 7 yaralının getirildiği kaydedildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 823 kişinin öldürüldüğü, 2 bin 308 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 763 kişinin cansız bedenine ulaşıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 72 bin 599'a, yaralı sayısının ise 172 bin 411'e yükseldiği bildirildi.

13 milyar dolarlık Dünya Kupası: FIFA’nın 2026 bilançosunda rakamlar ne söylüyor?

FIFA, son mali raporunda 2022-2026 dönemini kapsayan dört yıllık döngü için gelir projeksiyonunu 13 milyar dolara yükseltti.

Bu miktarın yaklaşık 9 milyar dolarının sadece bu yıl elde edilmesi öngörülüyor.

Karşılaştırma yapmak gerekirse, Paris 2024 Olimpiyat Oyunları yaklaşık 5,24 milyar dolar gelir üretmişti.

FIFA’nın gelirleri, Rusya 2018 ve Katar 2022 dönemindeki 7,5 milyar dolarlık seviyeden yüzde 73 oranında bir artış gösterdi.

Gelir kaynakları ve stratejik değişiklikler

Turnuvanın finansal başarısındaki en büyük pay, 32 takımdan 48 takıma çıkarılan genişleme kararına ait.

Maç sayısının 64’ten 104’e yükselmesi, yayıncılara satılacak içeriğin miktarını artırdı.

Yayın Hakları: FIFA'nın en büyük gelir kalemi olan yayın hakları satışları, maç sayısının artması ve saat dilimlerinin Kuzey Amerika ile Avrupa pazarları için uygunluğu sayesinde rekor seviyeye ulaştı.

Bilet ve Ağırlama: Katar’da 950 milyon dolar olan maç günü gelirlerinin, bu turnuvada 3 milyar dolara çıkması bekleniyor.

Ticari Ortaklıklar: Adidas, Aramco ve Coca-Cola gibi dev markalarla yapılan 16 küresel anlaşma ve bölgesel sponsorluklarla 2,7 milyar dolar gelir hedefleniyor.

Bilet fiyatlarında büyük artış

Kuzey Amerika pazarındaki yüksek talep, bilet fiyatlarının tarihin en yüksek seviyelerine çıkmasına neden oldu.

New Jersey’deki final maçı için bilet fiyatları 4 bin 185 dolardan başlıyor ve 10 bin 990 dolara kadar çıkıyor.

Bu rakamlar, Katar 2022 finalindeki en ucuz biletin yedi katı, Euro 2024 finalinin ise yaklaşık 40 katı maliyet anlamına geliyor.

Ödül havuzu ve vergi tartışmaları

FIFA, turnuva ödül havuzunu yüzde 50 artırarak 871 milyon dolara çıkardığını duyurdu. Buna göre her katılımcı ülke en az 12,5 milyon dolar alacak, şampiyonluk ödülü ise 50 milyon dolar olacak.

Ancak bazı federasyonlar, özellikle ABD'deki federal ve eyalet vergileri nedeniyle turnuvadan zarar etme endişesi taşıyor.

FIFA, ulusal federasyonlar için federal vergi muafiyeti sağlamak adına yoğun görüşmeler yürütüyor.

Ev sahibi şehirlerle yaşanan gerginlikler

FIFA gelir rekorları kırarken, ev sahibi şehirlerle yaşanan mali anlaşmazlıklar dikkat çekiyor. FIFA; yayın, sponsorluk ve bilet gelirlerinin tamamını alırken, güvenlik ve ulaşım gibi masrafları ev sahibi şehirlerin üstlenmesini bekliyor.

Bu durum, ulaşım maliyetlerinin artmasına ve New York gibi bazı şehirlerin "Taraftar Festivali" planlarını iptal etmesine yol açtı.

New Jersey Valisi Mikie Sherrill, FIFA’nın ulaşım maliyetlerine katkıda bulunmamasını eleştirerek, 48 milyon dolarlık faturanın vergi mükelleflerine yansıtılmak zorunda kalındığını belirtti.

Kontrolden çıkan yapay zeka bir firmanın tüm veri tabanını sildi

Araç kiralama işletmelerine yazılım hizmeti sunan şirketin kurucusu Jeremy Crane, olayın ardından operasyonların kaosa sürüklendiğini belirtti.

Hatalı işlem dokuz saniye sürdü

PocketOS kurucusu Jeremy Crane'in açıklamasına göre, yapay zeka aracının kontrolden çıkarak şirketin temel altyapısını ve yedeklerini silmesi sadece dokuz saniye sürdü.

Olay sırasında rezervasyon ve araç yönetim sistemlerine erişemeyen araç kiralama müşterileri büyük mağduriyet yaşadı.

Crane, bu durumun yapay zekanın sadece veri silmesiyle ilgili olmadığını, güvenlik mimarisi oluşturulmadan bu araçların üretim altyapısına dahil edilmesinin sistemik bir risk teşkil ettiğini vurguladı.

Yapay zekanın itirafı

Crane, veri silme işlemini gerçekleştirdiği sırada yapay zekaya nedenini sorduğunda, aracın sistem kurallarını kasten görmezden geldiğine dair bir yanıt verdiğini ifade etti.

Yapay zeka aracının verdiği yanıtta, "Asla tahmin yürütme" kuralını çiğnediğini ve kullanıcı talebi olmadan geri döndürülemez komutlar çalıştırmama ilkesini açıkça ihlal ettiğini itiraf ettiği görüldü.

Crane, "Yapay zeka sadece güvenlikte başarısız olmadı; yazılı olarak hangi güvenlik kurallarını görmezden geldiğini de açıkladı" dedi.

Veri kurtarma süreci devam ediyor

Olayın ardından PocketOS, üç ay öncesine ait bir yedekleme üzerinden verileri geri yüklemeye çalıştı. Yaklaşık iki gün süren çalışmalar sonucunda sistemler yeniden ayağa kaldırılsa da son üç aya ait rezervasyonlar, yeni müşteri kayıtları ve ödeme verilerinde ciddi boşluklar oluştuğu bildirildi.

Şirket, Stripe ve e-posta kayıtlarını kullanarak eksik verileri tamamlamaya çalışırken, araç kiralama işletmelerinin operasyonlarını veri eksiklikleriyle sürdürdüğü kaydedildi. Konuyla ilgili Anthropic cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi.

İran Cumhurbaşkanı: Deniz ablukası ve kısıtlama girişimi başarısızlığa mahkum

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Pezeşkiyan, "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yayımladığı mesajda, ABD’nin deniz ablukası girişimlerine değindi.

Basra Körfezi’nin güvenliğinin yalnızca kıyı ülkelerinin işbirliğiyle sağlanabileceğini aktaran Pezeşkiyan, bölgenin "tek taraflı yabancı müdahalelere açık bir alan" olmadığını vurguladı.

Pezeşkiyan, Basra Körfezi’ni "İran’ın ulusal kimliğinin ayrılmaz bir parçası ve ülkenin egemenliğinin sembolü" olarak nitelendirerek, son dönemde deniz ablukası ve ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin İran’a baskı kurma amacı taşıdığını belirtti.

ABD’nin deniz ablukası ve deniz ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin, uluslararası hukuka bölge halklarının çıkarlarına ve küresel barış ile istikrara aykırı olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, "Her türlü deniz ablukası ve kısıtlama girişimi başarısızlığa mahkumdur." ifadelerini kullandı.

Basra Körfezi’ndeki güvensizliğin sorumluluğunun ABD ve İsrail'e ait olduğunu ifade eden Pezeşkiyan, "İran, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin koruyucusu olarak, düşman ülkeler hariç, seyrüsefer özgürlüğü ve deniz güvenliği ilkelerine bağlı kalmaya devam etmektedir ancak bu ilkelerin uygulanması, İran milletine ve egemenliğine saygıyla birlikte olmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası

İran, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında küresel enerjinin stratejik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatmıştı. Bu kararla petrol fiyatlarında savaş öncesine kıyasla yüzde 80'lere kadar artış görüldü.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca ABD, 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

İran, 17 Nisan'da Lübnan'da ateşkes sağlanması üzerine ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın İran donanması ile koordinasyon halinde olmak şartıyla ticari gemilerin geçişlerine açık olduğunu duyurmuş ancak ABD'nin deniz ablukasına devam edeceğini duyurması üzerine boğazdan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş, İran da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

İşgalci İsrail ordusu, Gazze Şeridi'ndeki işgalini "Sarı Hat"tın ötesine taşıyarak ilerletiyor

The Times of Israel gazetesinin haberine göre İsrail ordusunun, yardım kuruluşlarıyla paylaştığı haritada, Gazze Şeridi’nde işgal ettiği toprakları Sarı Hat'tın ötesine taşıdığı görülüyor.

Sosyal medyada paylaşılan haritaya göre, en dışta görülen Sarı Hat, Gazze Şeridi’nde Ekim 2025’te varılan ateşkes sonucu İsrail’in işgal ettiği sınırları temsil ediyor.

Haritadaki "Turuncu Hat" ise İsrail ordusunun "güncellenmiş konumunu” gösteriyor. Turuncu Hat'tın, Sarı Hat'tın çok daha içinde olması, işgalin Gazze'nin içine doğru ilerlediğini ve Filistinlilerin hareket edebileceği alanın fiziksel olarak daraldığını gösteriyor.

Buna göre, mevcut durumda Gazze Şeridi’nin yüzde 53’ünü işgal eden İsrail ordusu, işgalini daha da öteye taşıyarak Turuncu Hat adını verdiği yeni bir sınır oluşturdu.

Turuncu Hat, Gazze Şeridi'ni adeta ince bir koridora hapsediyor. Filistinliler deniz ile bu askeri hat arasına sıkıştırılmış durumda.

İsrail ordusu, Gazze'deki sivil halkı her geçen gün daha küçük bir alana itiyor ve yaşam alanlarını yok ediyor.

Ekim 2025’ten bu yana Gazze’nin yüzde 47’lik kısmına sıkışan Filistinlilerin topraklarının yüzde 11’i daha İsrail tarafından işgal edildi. Filistinliler ise Gazze Şeridi'nin yüzde 36'lık bölümüne adeta hapsedildi.

Gazeteye göre, İsrail, Turuncu Hat ile Ekim 2025’teki ateşkes kapsamında askerlerinin çekildiği sarı ateşkes hattı arasındaki bölgenin, yardım teslimatını sağlamak amacıyla kısıtlanmış bir bölge olduğunu ve yardım gruplarının hareketlerini orduyla koordine etmesi gerektiğini iddia ediyor.

Gazze Şeridi'nin yüzde 64'ü İsrail işgali altında

Söz konusu adım, burada yaşayan yerinden edilmiş Filistinliler arasında, İsrail tarafından hedef olarak görülüp vurulabileceklerine dair korkuları tetikledi.

Bu durum ayrıca İsrail'in bölgeyi kalıcı olarak elinde tutmayı planlayabileceğine dair endişeleri de artırdı.

Kudüs Uygulamalı Araştırma Enstitüsü’nün (ARIJ) Direktörü Tad Isaac, yaptığı açıklamada, İsrail’in mevcut durumda Gazze Şeridi’nin yüzde 64’ünü işgal ettiğini söyleyerek, "Mümkün olduğunca çok Filistinliyi en küçük alana koymak istiyorlar, çünkü Gazze'den geriye kalan kısımda herhangi bir yaşanabilirlik veya sürdürülebilirlik kalmadı." dedi.

İsrail'in Filistinlileri Gazze'den sürmek istediğine dair endişeler artıyor

Aralarında Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı bakanlardan biri olan Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in de bulunduğu İsrailli yetkililer, Filistinlilere Gazze'yi terk etmeleri yönünde çağrıda bulunmuştu.

İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki işgalini ilerletmesi, Tel Aviv'in Filistinlileri Gazze'den sürmek istediğine dair endişeleri güçlendiriyor.

İsrail, kendi belirlediği Sarı Hat'tın gerisinde kalan bölgelerde sivilleri zorla tahliye etti ve ayakta kalan binaların çoğunu buldozerlerle yıktı. ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri ise bu bölge için kalkınma planları hazırladı.

Gazze'deki Filistinli Sivil Toplum Kuruluşları Ağı (PNGO) Başkanı Emced eş-Şava, turuncu kontrol hattının büyük bir kafa karışıklığına ve endişeye yol açtığını belirterek, "Bölge sakinleri hatların nerede başlayıp nerede bittiğini bilmiyor. Sınır bir gün bir noktadayken, ertesi gün hiçbir uyarı yapılmadan kaydırılıyor." diye konuştu.

İsrail, Gazze'de Sarı Hat çevresinde Filistinlileri hedef almayı sürdürüyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın ateşkes planının ilk aşaması kapsamında oluşturulan "Sarı Hat" İsrail ordusunun çekildiği bölgeyi işaret ediyor ve İsrail, Gazze Şeridi'nin en az yüzde 53'lük bölümünü işgal etmişti.

Anlaşmanın ikinci aşamasında İsrail ordusunun konuşlandığı bölgelerden kademeli olarak çekilmesi ve nihayetinde planlanan yönetim tesis edildiğinde Gazze'den çıkması gerekiyor.

İsrail ordusu, 10 Ekim 2025'te devreye giren ateşkese rağmen sık sık "Sarı Hat"tı geçtikleri gerekçesiyle Filistinlileri hedef almaya devam ediyor.

İsrail, Ekim 2023'ten bu yana 72 bin 599 Filistinliyi öldürdü

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından dün yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana devam eden saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 5 ölü ve 7 yaralının getirildiği kaydedildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 823 kişinin öldürüldüğü, 2 bin 308 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 763 kişinin cansız bedenine ulaşıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 72 bin 599'a, yaralı sayısının ise 172 bin 411'e yükseldiği bildirildi.

Sumud Filosu: 20 Türk aktivist alıkonuldu

Küresel Sumud Filosu Türkiye yetkililerinin bilgilendirmesine göre, dün gece İsrail ordusunun Girit açıklarında filoyu kuşatarak başlattığı saldırıda 170'ten fazla aktivist alıkonuldu.

Alıkonulan aktivistler arasında bulunan Türk vatandaşlarının ismi ve teknelerinin bilgileri şu şekilde:

Mustafa Enes Topal (Saf Saf), Muhammed Özdem (Saf Saf), Ali Deniz (Esplai), Yunus Kava (Esplai), Şahin Yaslık (Saf Saf), Mustafa Arslan (Saf Saf), Abdulselam Demir (Freia), Nevzat Öylek (Esplai), Nevzat Güzel (Freia), Halil Erdoğmuş (Esplai), Abdüllatif Faslı (Freia), Hüseyin Şuayb Ordu (Saf Saf), Mahmut Akay (Saf Saf), Görkem Duru (Ghea), Mehmet Atlı (Ghea), Mükremin Köse (Freia), Ramazan Tekdemir (Freia), Mahmut Çağatay Yavuz (Eros 1), Hüseyin Oral (Saf Saf), Ömer Osman Taştan (Freia).

Küresel Sumud Filosu

İsrail'in Gazze ablukasını kırma ve yaşamsal insani yardım ulaştırmayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu 2026 Bahar Misyonu, 12 Nisan'da İspanya'nın Barselona kentinden Akdeniz'e açıldı.

İtalya'nın Sicilya Adası'ndaki katılımlarla filo 26 Nisan'da yeniden yola koyulurken, 29 Nisan gece saatlerinde Girit Adası açıklarındaki uluslararası sularda İsrail ordusu yasa dışı müdahalede bulunarak aktivistleri taşıyan teknelere saldırdı.

Filo yetkililerinin verdiği bilgiye göre teknelerde 39 farklı ülkeden aralarında Türklerin de olduğu 345 katılımcı bulunuyor.

Gazze'ye 600 deniz mili uzaklıkta, Yunan kara sularından birkaç deniz mili açıkta düzenlenen saldırıda sivillerin akıbetine ilişkin sağlıklı bilgi alınamıyor.

Küresel Sumud Filosu yetkilileri, İsrail ordusunun saldırıda 21 tekneyi alıkoyduğunu, kurtulan 17 teknenin Yunan kara sularına girdiğini, 14 teknenin ise Yunan kara sularına doğru seyir halinde olduğunu aktardı.

Küçük botlar, büyük tehdit: İran’ın “sivrisinek filosu” ne anlatıyor?

İran ile ABD ve işgalci İsrail arasındaki savaşın ardından ilan edilen ateşkes, sahadaki gerilimi bütünüyle ortadan kaldırmadı. Çatışmanın temposu düşse de, Hürmüz Boğazı üzerinden süren bilek güreşi krizin yeni ağırlık merkezlerinden biri haline geldi.

Washington’un İran limanlarına yönelik ablukası, Tahran’ın boğazdaki geçişleri baskı unsuru olarak kullanması ve tanker trafiğinde yaşanan güvenlik endişeleri, müzakerelerin yalnızca masada sürmediğinin en büyük göstergesi.

Bu yeni aşamada dikkat çeken başlıklardan biri, İran Devrim Muhafızları Donanması’nın küçük ve hızlı hücum botlarından oluşan “sivrisinek filosu”. Uluslararası çevrelerde sivrisinek filosu kavramıyla anılan bu yapı, İran’ın klasik donanma gücünden çok asimetrik deniz savaşı kapasitesine yaslandığını ortaya koyuyor.

{ilgili-metin-[{title}“İran donanması, 158 gemisiyle birlikte tamamen yok edildi, hepsi denizin dibinde. Vurmadığımız tek şey, ‘hızlı saldırı gemisi’ dedikleri az sayıdaki tekneydi, çünkü onları ciddi bir tehdit olarak görmedik. Bu gemilerden herhangi biri ablukamıza yaklaşırsa, denizde uyuşturucu kaçakçılarına karşı kullandığımız sistemle anında ortadan kaldırılır. Hızlı ve acımasızdır.”{title}{source}ABD Başkanı Donald Trump{source}{theme}grey{theme}]}

Örneğin İran’ın son dönemde Hürmüz yakınlarında iki konteyner gemisini küçük ve hızlı bot sürüleriyle ele geçirmesinin, ABD’nin İran deniz gücünü büyük ölçüde etkisiz hale getirdiği yönündeki değerlendirmeleri zayıflattığı sık sık dile getiriliyor. Zira İran’ın konvansiyonel donanması ağır kayıplar verse bile, hızlı botlardan oluşan bu ağın hâlâ küresel deniz ticareti açısından ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulanıyor.

Öte yandan asıl mesele İran’ın büyük donanmalara simetrik biçimde karşılık vermek yerine, dar sularda sürekli risk üretmek, karar alma süreçlerini yavaşlatmak ve ticari trafiği pahalı hale getirmek üzerine kurulu stratejisi. Hürmüz gibi küresel petrol ve LNG akışının en kritik geçiş noktalarından birinde bu strateji, askeri etkisinin ötesinde ekonomik ve siyasi sonuçlar doğuruyor.

Asimetrik deniz gücü: Küçük botlar nasıl büyük baskı üretiyor?

İran’ın “sivrisinek filosu” klasik anlamda büyük savaş gemilerinden oluşan bir donanma değil. Bu yapı, hızlı, hafif, düşük maliyetli ve kıyı hattına yakın bölgelerde saklanabilen botlara dayanıyor. Bu botlar tek başına sınırlı ateş gücüne sahip olabilir, ancak çok sayıda kullanıldığında büyük savaş gemileri, tankerler ve ticari gemiler üzerinde ciddi baskı oluşturabiliyor.

Deniz güvenliği uzmanları, bu botların İran’ın daha geniş tehdit mimarisinin parçası olduğunu belirtiyor. Bu mimaride küçük botlar, kıyı konuşlu füzeler, insansız hava araçları, mayınlar ve elektronik müdahale kabiliyetleriyle birlikte kullanılıyor. Bu nedenle İran’ın denizdeki kapasitesi, sadece “kaç botu var?” sorusuyla ölçülemiyor. Asıl mesele bu botların daha geniş bir baskı sistemi içinde nasıl kullanıldığı.

Bazı analizlerde de İran Devrim Muhafızları Donanması’nın organizasyon yapısının “dağıtık sivrisinek filosu” konsepti üzerine kurulduğu belirtiliyor. Buna göre bu yapı, hızlı silahlı botların yanı sıra düşük iz bırakan yardımcı unsurları, balıkçı teknelerini ve sivil görünümlü araçları da kullanabiliyor. Bu da İran’a, savaş ile ticari trafik arasındaki gri alanda hareket etme imkanı veriyor.

Bu noktada İran’ın amacı, klasik deniz savaşında üstünlük kurmak değil. Tahran, ABD donanmasıyla doğrudan büyük ölçekli bir çatışmaya girmek yerine, boğazı riskli hale getirerek karşı tarafa maliyet üretmeye çalışıyor. Bu maliyet bazen askeri alarm seviyesi, bazen sigorta primi, bazen de tankerlerin rota değiştirmesi olarak ortaya çıkıyor.

Sürü taktiği: Büyük gemilere karşı çoklu baskı

“Sivrisinek filosu”nun en kritik yönü, sürü taktiğine dayanması. Bu yöntemde küçük botlar tek tek değil, aynı anda ve farklı yönlerden hareket ederek hedef üzerinde baskı kuruyor. Amaç ise hedefin savunma sistemlerini zorlamak, karar süresini daraltmak ve ortamı belirsizleştirmek.

Uzmanlara göre, İran botlarının “sürüler halinde, yüksek hızla ve farklı yönlerden yaklaşarak” hareket ediyor, Hürmüz gibi dar bir bölgede bunun ABD donanması üzerinde ciddi baskı oluştruyor. Diğer taraftan Devrim Muhafızları Donanması’nın denizde “gerilla gücü” gibi çalıştığı ve klasik donanma mantığından farklı bir operasyon tarzı benimsediği ifade ediliyor.

Bu taktiğin etkisi, özellikle Hürmüz gibi dar ve yoğun trafikli alanlarda artıyor. Büyük savaş gemileri ve tankerler manevra açısından sınırlı hareket edebilirken, küçük botlar kıyıya yakın bölgelerde hızla ortaya çıkıp kısa sürede kaybolabiliyor. Bu da klasik donanma üstünlüğünü tamamen ortadan kaldırmasa bile, onu daha maliyetli ve daha dikkatli hareket etmeye zorlayan bir unsur haline getiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz’de mayın döşeyen İran botlarına yönelik “vur emri” verdiği yönündeki açıklaması da bu tehdidin Washington tarafından ciddiye alındığını gösteriyor. Aynı süreçte ABD’nin mayın temizleme operasyonlarını artırdığı, bölgede üç uçak gemisinin konuşlandığı ve İran bağlantılı gemilere yönelik deniz güvenliği önlemlerinin sertleştiği biliniyor.

Hürmüz neden bu strateji için ideal alan?

İran’ın küçük bot stratejisinin en etkili olduğu yerlerin başında Hürmüz Boğazı geliyor. Çünkü Hürmüz, hem coğrafi olarak dar bir geçit hem de küresel enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri. Bu boğazdan dünya petrol ve LNG akışının yaklaşık beşte biri geçiyor. Bu nedenle burada oluşan en küçük güvenlik riski bile küresel fiyatlara, sigorta maliyetlerine ve tedarik zincirlerine hızla yansıyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişler neredeyse durmuş durumda. Fotoğraf: AA

Ateşkes sürecinde dahi yüzlerce gemi ve yaklaşık 20 bin denizci Körfez içinde beklemek zorunda kaldı. Bu tablo, İran’ın küçük botlar üzerinden kurduğu baskının ekonomik bir etkisinin de olduğunu net şekilde gösteriyor.

Hürmüz’deki risk yalnızca botların varlığıyla da sınırlı değil. Mayın tehdidi, drone kullanımı, kıyı füzeleri ve elektronik müdahale unsurları bu yapıyı daha karmaşık hale getiriyor. Deniz güvenliği şirketleri, küçük bot saldırılarının artık İran’ın “katmanlı tehdit sistemi”nin parçası olduğunu belirtiyor. Bu sistemin füzeler, dronlar, mayınlar ve elektronik karıştırma gibi unsurlarla birlikte karar alma süreçlerini yavaşlatmayı hedeflediğini belirtiyor.

Bu nedenle İran’ın sivrisinek filosu, tek başına savaşın sonucunu belirleyen bir unsur olmayabilir. Ancak Hürmüz’de ticaretin güvenli olup olmadığına dair algıyı doğrudan etkiliyor.