Dünyadan Haberler

Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez'e ve Körfez'den deniz trafiği durdu

Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.

Dünyadaki günlük petrol tüketiminin yüzde 20'sinin (yaklaşık 20 milyon varil) geçtiği bu stratejik geçitten, özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın önemli miktarda petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Buradaki sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hafta sonunda başlattığı saldırılar sonrası Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği resmen durdu. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, dün yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını bildirdi.

Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez'e ve Körfez'den deniz trafiği dururken, çok sayıda gemi bölgede mahsur kaldı. Tedarikteki aksamalar sonrası küresel enerji tedarikine yönelik endişeler uluslararası piyasalarda keskin fiyat artışlarına yol açtı.

Küresel nakliye ve lojistik sektöründe yaşanan aksaklıklar nedeniyle, büyük nakliye şirketleri savaş riski ek ücretleri gibi acil durum önlemleri aldı ve bu durum maliyetlerde artış baskısı oluşturdu.

Denizcilik araştırma şirketi Drewry'den alınan bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'nın kapanması sonrası Körfez'e ve Körfez'den deniz trafiğinin durması nedeniyle nakliyecilerin Körfez dışındaki alternatif limanlardan kara taşımacılığı ve yüklemeleri içeren diğer çözümleri aramaya yönlenmesi bekleniyor.

Aynı zamanda, Körfez ülkelerinde hava sahasının da önemli ölçüde kapanması hava kargo operasyonlarını ve mürettebat hareketlerini aksatırken, yeniden açılma için kesin bir zaman çizelgesi bulunmuyor.

Bu nedenle, nakliyecilerin Süveyş Kanalı'ndan geçişleri daha da azaltabileceği ve Ümit Burnu üzerinden yeniden rota belirlemeye öncelik verebileceği öngörülüyor.

Hürmüz Boğazı'na yönelik gelişmeler ışığında kargo sahipleri artan navlun ücretleri, daha uzun transit süreleri, tedarik zinciri gecikmeleri ve ekipman kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalırken, yakıt maliyetlerinin de artması bekleniyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, ABD Özel Temsilcisi Witkoff'u yalanladı

Tesnim Haber Ajansı'na göre, Bekayi gündeme ilişkin soruları yanıtladığı haftalık basın toplantısını, ABD-İsrail saldırılarında hasar gören Tahran'daki Şehid Mahallati İlkokulu'nda düzenledi.

Müzakereler sürerken ABD ve İsrail'in İran'a saldırdığını hatırlatan Bekayi, "Diplomasi iddiasında olup İran’ın mantığı karşısında askeri seçeneğe yönelenler tarih önünde utançla anılacaktır. İki tur müzakere arasında saldırıya uğradık." dedi.

ABD'nin dezenformasyon çabasında olduğunu ifade eden İranlı Sözcü, bir aldatma kampanyasıyla karşı karşıya kaldıklarını dile getirerek, "Witkoff, birkaç saat önce, 'Bizim 4 talebimiz vardı. İran’ın nükleer programını sona erdirmesi, füze programını bitirmesi, bölgedeki dostlarına verdiği her türlü desteği kesmesi ve İran donanmasını tamamen devre dışı bırakması' dedi. Fakat bunların hiçbiri müzakerelerde gündeme gelmedi. Bunlar, kendi eylemlerini meşrulaştırmak için uydurdukları yalanlardır." şeklinde konuştu.

Müzakerelerin yeniden başlaması ihtimaline ilişkin soru üzerine Bekayi, “Şu anda İranlıların tüm dikkati savunmaya odaklıdır. Müzakereleri denedik. Hem Dışişleri Bakanı hem ben defalarca söyledik. Müzakere masasında otururken bile askeri yetkililere ‘uyanık olun’ dedik. Bu yüzden kimse hazırlıksız yakalanmadı." değerlendirmesinde bulundu.

Ülkesine saldırının Birleşmiş Milletler (BM) düzeninin sonu olduğunu savunan Bekayi, şunları kaydetti:

“Uluslararası hukuk ve insan hakları ayaklar altına alındı. BM Şartı fiilen yok sayıldı. İran’a yönelik saldırı, BM sisteminin sonu anlamına gelir. Güç kullanma yasağı çiğnendi. Üstelik bunu Güvenlik Konseyi üyesi bir devlet yaptı. İsrail, gazetecilerin ve çocukların en büyük katilidir. Küresel toplum kör değil. Görmezden gelirse bedelini görecektir. Başlatılan bu süreç yakında Avrupa’yı da etkileyecektir."

İsrail Savunma Bakanı'ndan, İran'a saldırılar "gerekli oldukça" devam edecek açıklaması

Katz, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, gece İsrail ordusunun İran'ın başkenti Tahran'daki hedeflere saldırılar düzenlediğini kaydetti.

İran genelinde füze fırlatma kapasitesi ve stratejik hedeflere zarar verdiklerini ileri süren Katz, ABD ve İsrail'in İran'ya yönelik düzenlediği saldırıların "eşi benzeri görülmemiş" olduğunu savundu.

Saldırıların "gerekli olduğu sürece" devam edeceği tehdidinde bulunan Katz, "saldırıların amacının İran'ın yeteneklerini ortadan kaldırmak, İsrail ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığını korumak, İran'ın nükleer silah ve füze üretimi konusundaki çalışmalarını engellemek ve İran halkının harekete geçerek rejimi devirmesi için koşullar oluşturmak" olduğunu iddia etti.

İsrail-ABD ortak saldırısıyla İran'a büyük zarar verildiğine işaret eden Katz, İran'dan sonra Lübnan'a yoğun saldırıları sürdürecekleri mesajını da verdi.

İsrail ordusu, İran devlet kurumlarını hedef aldı

Öte yandan Katz'ın düzenlendiğini işaret ettiği saldırılarda İsrail ordusu, İran'ın başkenti Tahran'da devlet kurumlarını hedef aldı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, başkent Tahran'da devlet kurumlarının bulunduğu komplekse saldırılar düzenlendiği kaydedildi.

Açıklamada, Cumhurbaşkanlığı yerleşkesi ve İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi binasının çok sayıda mühimmatla vurulduğu, ayrıca İranlı subayların eğitim aldığı bir kurum ile diğer altyapı tesislerinin hedef alındığı paylaşıldı.

İsrail ordusu ayrıca, hedef alınan noktaları gösteren bir 3D görsel paylaştı.

Rusya: ABD ve Ukrayna ile müzakerelerin Abu Dabi'de yapılması zorlaştı

Peskov, başkent Moskova'da gazetecilerin gündemdeki konulara ilişkin bazı sorularını yanıtladı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından yaşanan gelişmelere ilişkin konuşan Peskov, "Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, gerginliğin en azından biraz azalması için elinden gelen tüm çabayı gösterecek ve göstermektedir." dedi.

Putin'in, bölgedeki ülkelerin liderleriyle görüşmeler gerçekleştirdiğini belirten Peskov, "Putin, İranlı yetkililerle yürüttüğümüz diyalog çerçevesinde, bölge ülkelerinin altyapılarına yönelik saldırılarla ilgili ciddi endişelerimizi İranlı yetkililere ileteceğine dair söz verdi." ifadesini kullandı.

ABD, Rusya ve Ukrayna arasında Abu Dabi'de yürütülen müzakerelere değinen Peskov, "Şu anda, anlaşılan nedenlerden ötürü, Abu Dabi'de bir toplantı yapılma olasılığından bahsetmek oldukça zor." diye konuştu.

Peskov, yeni tur müzakereler için yer ve zaman konusunda netlik bulunmadığını da kaydetti.

ABD'nin, İran'a yönelik saldırıları sürerken bazı füze stoklarında sıkıntı yaşadığı iddia edildi

CNN'in üst düzey bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD ordusunun özellikle Tomahawk kara saldırı füzeleri ile Standard Missile-3 (SM-3) tipi füzelerinin stoklarında sıkıntı yaşadığı iddia edildi.

İlk saldırı dalgasının İran'ın savunma kapasitesini zayıflatmada başarılı olduğunu savunan yetkili, sonraki aşamada İran'ın füze üretim tesisleri, insansız hava araçları (İHA) ve donanmasının hedef alınmasının planlandığını belirtti.

Yetkili ayrıca, gelecek birkaç gün içinde İran'ı hedef alan saldırıların "önemli ölçüde artmasının" beklendiğini ileri sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump da dün CNN kanalına verdiği demeçte, "(İran'a) Onlara sert bir darbe vurmaya bile başlamadık. Büyük dalga henüz gelmedi. Büyük dalga yakında geliyor." demişti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

İran Kızılayı, ABD-İsrail saldırılarında 787 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

İsrail, İran ile savaş bahanesiyle Mescid-i Aksa ve Harem-i İbrahim'i kapalı tutmaya devam ediyor

Filistinli yetkililer, İsrail’in özellikle ramazan ayında güvenlik gerekçelerini öne sürerek Müslümanların kutsal mekanları üzerindeki kontrolünü artırmaya ve tek taraflı uygulamaları derinleştirmeye çalıştığını belirtiyor.

Filistin Yönetimi’ne bağlı Kudüs Valisi Danışmanı Maruf er-Rifai, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İsrail’in İran’a saldırılarının başından bu yana Kudüs’ün Eski Şehir bölgesinde fiili bir sokağa çıkma yasağı uyguladığını, çarşıları kapattığını ve Mescid-i Aksa’ya girişleri büyük ölçüde engellediğini söyledi.

Rifai, "İsrail, ramazan ayının başından beri Mescid-i Aksa’nın yönetimini tek başına ele geçirmeye ve Ürdün’e bağlı Mescid-i Aksa Vakfı’nın rolünü etkisiz hale getirmeye çalışıyor." dedi.

İsrail’in Batı Şeria’dan Kudüs’e girişlere kısıtlamalar getirdiğine dikkati çeken Rifai, cami kapılarında sıkı güvenlik önlemleri uygulandığını ve vakfa bağlı görevlilerin hareket alanının kısıtlandığını ifade etti.

Rifai, savaşın ilk günü akşam ve yatsı namazlarının yalnızca imam tarafından kıldırıldığını belirterek, İsrail’in her güvenlik gelişmesini kalıcı yeni kısıtlamalar için fırsata dönüştürdüğünü savundu.

Harem-i İbrahim Camisi Müdürü Mutez Ebu Suneyne de AA’ya yaptığı açıklamada, caminin ramazan ayının en yoğun döneminde kapalı tutulmasını eleştirdi.

"İşgal güçleri camiyi dört gündür kapalı tutuyor. Her gün yeniden açılmasını talep ediyoruz." diyen Ebu Suneyne, uygulamanın zorla hayata geçirildiğini belirterek, "Ramazan ayında ibadete katılımın en yüksek olduğu dönemde camiyi kapatmak için bir bahane bulundu." ifadelerini kullandı.

Ebu Suneyne, Filistinlilerin dini ibadetlerini herhangi bir kısıtlama olmaksızın yerine getirebilmesi için iki caminin de derhal yeniden açılması çağrısında bulundu.

İran'da saldırılarda ölenlerin sayısı 787'ye yükseldi

Tesnim Haber Ajansı, İran Kızılay Kurumu tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.

Açıklamada, "153 yerleşim biriminde 504 noktanın hedef alındığı saldırılarda 787 kişi hayatını kaybetti." ifadelerine yer verildi.

Vurulan binaların enkazlarında arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü belirtilirken, saldırılarda yaralananların sayısına ilişkin bilgi verilmedi.

İran Kızılayı tarafından, 2 Mart'ta yapılan açıklamada, ABD-İsrail saldırılarında 555 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu.

ABD-İsrail’in İran’a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Pakistan: Afganistan'ın saldırılarında karşı taraftan 67 kişi öldürüldü

Pakistan Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan, Afganistan'a yönelik operasyonlara ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, Tarar, "Afgan Talibanı, Kuzey Belucistan'da Killa Saifullah, Noshki ve Chaman bölgelerinde 16 noktaya fiziksel saldırı düzenlerken, birliklerimiz de 25 noktada ateş açtı. Tüm noktalardaki saldırılar etkili bir şekilde püskürtüldü ve Afgan Talibanı'ndan 27 kişi öldü, çok sayıda kişi de yaralandı." ifadelerini kullandı.

Söz konusu çatışmalarda bir Pakistan askerinin hayatını kaybettiğini belirten Tarar, 5 askerin de yaralandığını bildirdi.

Tarar ayrıca Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletinde 12 noktada gerçekleşen Afgan saldırılarında da Afganistan tarafında 40 kişinin öldürüldüğünü kaydetti.

Bakan Tarar, dün yaptığı açıklamada, operasyonlar kapsamında Afganistan tarafında 435 kişinin hayatını kaybettiğini, yaralı sayısının 630'u aştığını ifade etmişti. Kabil tarafında 188 kontrol noktası ile 188 tank, zırhlı araç ve topçu silahının yok edildiği bilgisini veren Tarar, 51 noktanın havadan hedef alındığını belirtmişti.

Afganistan-Pakistan anlaşmazlığı

Pakistan Enformasyon Bakanlığı, 22 Şubat'ta ülkede son dönemdeki bombalı saldırıların ardından Afganistan ile sınır hattında "terör kampı" olarak nitelediği 7 noktanın hedef alındığını açıklamıştı.

Afganistan Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Pakistan'a karşı uygun zamanda "uygun ve ölçülü yanıt verileceği" belirtilmişti.

Pakistan İçişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Talal Chaudhry ise "Afganistan sınırı boyunca düzenlenen saldırılarda yaklaşık 70 teröristin etkisiz hale getirildiğini" açıklamıştı.

Afganistan yönetimi, Pakistan'ın "terör kampı" olarak nitelediği 7 noktayı hedef almasının ardından Dışişleri Bakanlığına çağrılan Kabil Büyükelçisine protesto notası iletmişti.

Afganistan yönetiminin sözcü yardımcısı Hamdullah Fıtrat da Pakistan ile karşılıklı saldırılarda 52 kişinin yaşamını yitirdiğini, 66 kişinin yaralandığını açıklamıştı.

Pakistan'ın Afgan yönetiminden beklentisi

Pakistan, Afganistan'da Taliban'ın 2021'de kontrolü ele almasından bu yana yeni yönetimin Pakistan Talibanı (TTP) konusunda tedbir almasını istiyor.

İslamabad yönetimi, terör örgütü olarak sınıflandırdığı ve topraklarında çok sayıda eylem düzenleyen TTP'nin Afganistan'da mevzilendiğini, Kabil yönetiminin ise örgüte karşı tedbir almadığını vurguluyor.

Afgan yönetimi ise TTP'nin kendi topraklarında faaliyet göstermediğini savunuyor.

TTP, Afganistan ile Pakistan arasında İngiliz sömürge döneminde oluşturulan ve fiilen sınır işlevi gören Durand Hattı'nın iki ülkeye yayılmış Peştun kuşağındaki aşiretler bölgesini aktif kullanıyor.

İsrail ordusu, Batı Şeria'daki baskınlarda ikisi kadın 40 Filistinliyi gözaltına aldı

Filistin Esirler Medya Ofisi'nden yapılan yazılı açıklamada, İsrail ordusunun Batı Şeria'nın Ramallah, El Halil ve Kalkilya kentlerinde Filistinlilerin evlerine baskınlar düzenlediği kaydedildi.

Baskınlarda ikisi kadın 40 kişinin gözaltına alındığı duyuruldu.

İsrail’in Filistinlilere yönelik gözaltı uygulamalarını artırdığı, bu uygulamaların özellikle Batı Şeria’nın kuzey ve orta kesimlerinde yoğunlaştığı ve serbest bırakılan eski mahkumlar ile kadınlar ve gençlerin hedef alındığı belirtildi.

İsrail saldırıları ve baskılarının ramazan ayında da artarak devam ettiği aktarılıyor.

Batı Şeria'da artan saldırılar

Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik saldırıların başlamasından bu yana İsrail ordusu ve gaspçı İsrailliler, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'daki saldırılarını artırdı. Bu saldırılar, öldürme, gözaltı, ev ve tesislerin yıkımı, mülk tahribi, zorla yerinden etme ve yerleşim faaliyetlerinin genişletilmesini kapsıyor.

Filistin tarafı, söz konusu uygulamaların Batı Şeria'nın resmen ilhak edilmesine zemin hazırladığı uyarısında bulunuyor.

Filistinli resmi kaynaklara göre, bu süreçte Batı Şeria'da İsrail ordusunun ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarında en az 1118 Filistinli hayatını kaybetti, 11 bin 700'den fazla kişi yaralandı, 22 bine yakın Filistinli gözaltına alındı.

ABD savaş uçakları nasıl düşürüldü?

İran bir kez daha İsrail ve ABD unsurlarınca çok güçlü bir şekilde vuruluyor. Geçtiğimiz yıl yaşanan savaştan farklı olarak Tahran yönetimi bu kez çevre ülkelerdeki düşman unsurları ve kritik noktaları hedef alıyor.

Her iki tarafın da son derece yoğun bir ateş gücü sergilediği bu ortamda savaşın şimdiye kadarki en ilginç kayıp haberi Kuveyt’ten geldi. Önce sosyal medyaya ardından haber ajanslara düşen görüntülerde ABD’ye ait bir F-15 savaş uçağının alevler içinde kaldığı ve yere çakıldığı anlar görülüyordu. Daha sonra pilot görüntüleri sosyal medyada dolaşmaya başladı. İlk etapta 3 farklı pilot görülüyordu ve bu da en az iki savaş uçağının düşmesi demekti.

Kaç uçak düştü sorusu daha güçlü sorulmaya başlamışken resmi açıklama da gecikmedi. ABD tarafı İran’a karşı operasyonlarda görevli 3 adet F-15 savaş uçağının düştüğünü, uçaklarda görevli 6 personelin tamamının kurtulduğunu duyurdu.

March 2, 2026

ABD uçaklarını İran mı vurdu yoksa dost ateşine maruz kaldılar?

Elbette üç ABD savaş uçağının kısa aralıklarla aynı bölgede düşmüş olması manipülasyon dişlisinin çarklarını güçlü şekilde çalıştırdı. İran hızla bir açıklama yaptı ve uçakları kendilerinin düşürdüğünü söyledi.

Bu mümkün olmakla birlikte aslında süreci yakından takip edenler için çok inandırıcı gelmeyen bir durumdu. Her şeyden önce İran’ın geçen yıl da gördüğümüz üzere hava savunma sistemlerinin etkinliği yok denecek kadar azdı.

28 Şubat’ta başlayan yeni savaşla birlikte de gerek ABD gerek İsrail uçar unsurları İran’da başkent Tahran dahil olmak üzere çok farklı bölgelerde oldukça derinlikli operasyonlar gerçekleştirebildi.

İran yönetiminin bugüne kadar attığı adımlarda çok güçlü bir hava savunma inşa etmiş olmaması, elindeki nispeten eski sistemleri yıllar içinde kaybetmesi ve yerine koyabildiği sofistike sistemler bulunmaması ABD uçaklarının İran tarafından vurulmuş olma ihtimalini hayli düşürüyor.

Ancak bu noktada bir parantez açmak gerekiyor. İran’ın elinde kalan bazı S-300 hava savunma sistemleriyle kendilerine doğru gelen ABD savaş uçaklarını avlamış olma ihtimali de kağıt üzerinde mümkün. Kuveyt ve İran arasında mesafenin çok kısa olduğu bir alana gizlenen ve son ana kadar hiç çalıştırmayan bir S-300 bataryasının söz konusu uçakları vurduğu konuşuluyor. Ancak bu yöntemle üç ayrı ABD savaş uçağının düşürülme ihtimali yok denecek kadar az kabul ediliyor.

Rusya ve Çin’in İran’a sağladığı teknolojiler konusu ise tamamen gri bir alan. Ve resmi bir açıklama ya da sahada doğrudan gördüğümüz bir unsur olmadığı sürece bunu tartışmak mümkün değil. Bu nedenle ‘Çin ya da Rusya’nın İran’a verdiği bir sistemle bu uçaklar düşürülmüş olabilir mi?’ sorusunu pas geçeceğiz.

ABD'ye göre savaş uçakları Patriot ile vuruldu ve dost ateşiyle düştü.

ABD füzeleri ABD savaş uçağını vurabilir mi?

Gelelim madalyonun diğer yüzüne… ABD savaş uçakları resmi açıklamalarda iddia edildiği üzere ABD yapımı füzeler tarafından mı vuruldu?

‘Uçaklarımız dost ateşine maruz kaldı’ iddiasına bir parantez açalım. ‘Identification friend or foe” kelimelerinin baş harfleriyle ifade edilen IFF, karşıdaki unsurun dost mu düşman mı olduğunun anlaşılması için kullanılan bir sistem.

Burada sistem karşı tarafa bir sinyal gönderiyor. Ve karşı taraf da eğer dost ise kimliğini, irtifasını ve diğer bazı detayları bir kod ya da sinyalle bildiriyor. Bu noktada bir şehir efsanesi haline gelen ‘Dost görülen uçaklar vurulabilir mi?’ sorusuna ‘Evet vurulabilir’ yanıtı verildiğini ekleyelim ve devam edelim.

ABD’ye göre Kuveyt semalarındaki F-15 savaş uçakları inişe hazırlanıyordu. Kuveyt’te bulunan yine ABD yapımı hava savunma sistemleri bu uçakların düşman olduğu uyarısını verdi. Bu süreç yaşanırken havada çok sayıda kamikaze İHA, balistik füze ya da farklı unsurların bulunabileceğini hatırlatalım. Ardından ABD yapımı Patriot hava savunma füzeleri art arda ateşlendi.

Bu noktada ABD savaş uçaklarının çok yakından ateşlenen bir Patriot füzesine karşı kaçınma ya da karşı tedbir hamleleri yapamadıkları, pilotların reaksiyon gösterme sürelerinin neredeyse olmadığı konuşuluyor. ABD füzesinin ABD yapımı savaş uçağına gelirken uçaktaki sistemin herhangi bir uyarı vermediği ihtimali de cılız da olsa dillendirilen konulardan biri.

Elbette personelin eğitimi ve karar alma becerileri gibi hususları atlamamak gerek. Yakın zaman önce yine ABD uçağına ABD Patriot’ları ateşlenmiş ve Washington yönetimi ‘görev grubu arasında uyum eksikliği yaşandı’ demişti.

Sosyal medyada çok gördüğümüz bir soruya da cevap arayalım. Patriot vursa uçak parçalanmaz mıydı? Aslında Patriot’un farklı türleri olması nedeniyle uçağın parçalanmaması mümkün. Örneğin PAC-2 versiyonu kullanıldıysa o zaman füze uçağa doğrudan çarpmıyor. Yakınında patlayıp etrafta bir şarapnel bulutu oluşturuyor. Uçak gövdesinde çok sayıda şarapnel olsa da bütünlük korunuyor. Ancak uçakların son halini ya da resmi bir raporu görmeden bunları netleştirmek imkansız.

2003 yılında yine Patriot'lar İngiliz uçağını yanlışlıkla vurmuş ve iki pilot hayatını kaybetmişti.

Kuveyt’te 23 yıl sonra benzer senaryo

İlginç şekilde yine Kuveyt bundan 23 yıl önce de benzer bir habere ev sahipliği yapmıştı. Mart 2003 tarihinde Irak’taki görevinden dönen İngiltere’ye ait bir Tornado uçağı iniş için alçaldığı sırada yine ABD Patriot füzeleriyle vurulmuştu. İki İngiliz pilot hayatını kaybetmişti. Olaya ilişkin raporda, savunma sisteminin İngiliz savaş uçağını Irak’a ait bir füze olarak tanımladığı belirtilmişti.

Öte yandan, 2024 yılında da Husilere karşı operasyona katılan bir ABD savaş uçağı düşmüştü. Husiler ‘Biz vurduk’ dese de ABD cephesi uçağın dost ateşiyle düşürüldüğüne dair açıklama yapmıştı.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası petrol ve gaz fiyatları sert yükseldi

ABD Başkanı Donald Trump'ın 27 Şubat'ta yaptığı açıklamada, 26 Şubat'ta başlayan nükleer müzakerelerde İran'ın "iyi niyetli ve açık" bir tutum sergilemediğini söylemesi ve sürecin gidişatından memnun olmadığını belirtmesi, piyasalarda risk algısını belirgin şekilde artırdı.

Saldırı öncesinde de yukarı yönlü seyreden fiyatlar, 27 Şubat'ta artan jeopolitik gerilimin etkisiyle ivme kazandı. Brent petrol günü yüzde 2,8 artışla 73 dolardan tamamlarken, Batı Teksas (WTI) tipi ham petrol yüzde 2,6 yükselişle 67,17 dolara çıktı.

28 Şubat ve 1 Mart'ta piyasaların kapalı olduğu saatlerde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırı düzenlediğine ilişkin haber akışı, fiyatların anlık tepki verememesine yol açtı. Ancak haftanın ilk işlem gününde biriken risk primi sert açılışla fiyatlara yansıdı.

Brent petrol 2 Mart'ta yüzde 7,1 sıçrayarak 78,15 dolardan kapanırken, WTI yüzde 6,2 artışla 71,33 dolara yükseldi. Böylece petrol fiyatları son dönemin zirve seviyelerine taşındı.

Günün ilerleyen saatlerinde İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari'nin, Hürmüz Boğazı'nda gemi ve petrol tankeri geçişlerinin durdurulduğuna ilişkin iddiaları teyit ederek boğazın kapatıldığını öne sürmesi ve geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını açıklaması, arz kesintisinin derinleşebileceği endişelerini artırdı.

2 Mart'ta küresel piyasalarda likiditenin görece sınırlı olduğu saatlerde gelen bu açıklama, Brent petrolün bugün Asya işlemlerinin erken saatlerinde 80,80 dolar seviyesini test etmesine yol açtı. Böylece Brent, yaklaşık son 15 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Brent petrol bugün saat 11.00 itibarıyla 80,58 dolara yükseldi. Bu seviye, Ocak 2025'ten bu yana kaydedilen en yüksek düzey olarak kayıtlara geçti. Aynı saatte WTI ham petrolün varili ise 73,71 dolardan işlem gördü.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verileri ve piyasa projeksiyonlarına göre, çatışmaların uzaması ve fiziki arzın sekteye uğraması halinde stratejik rezervlerin küresel arz açığını sınırlı ölçüde dengeleyebileceği, petrol fiyatlarının ise varil başına 85 ila 150 dolar aralığına tırmanabileceği değerlendiriliyor.

Avrupa gaz fiyatları sıçradı

Öte yandan, küresel gaz piyasalarında da arz güvenliğine ilişkin endişeler fiyatlara yansıyor.

Küresel enerji tedariki açısından kritik konumda bulunan Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin keskin şekilde azalması, dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği bu stratejik geçitte aksama yaşanabileceği riskini artırarak başta Avrupa olmak üzere doğal gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de nisan vadeli kontratlar 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte fiyatlar 2 Mart'ta yüzde 38,4 sıçrayarak 44,5 avroya yükseldi.

Bugün ise megavatsaat başına gaz fiyatı saat 10.30 itibarıyla yüzde 19,9 artışla 53,35 avro seviyesinde işlem görüyor.

Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez'e ve Körfez'den deniz trafiği durdu

Katil İsrail'in Gazze'ye saldırılarında can kaybı 72 bin 116'ya yükseldi