Dünyadan Haberler - Sayfa 5 - Deren Gümrük Müşavirliği

Gana Cumhurbaşkanı Mahama: Afrika yardım istemiyor, karşılıklı saygıya dayalı eşit ortaklık istiyor

Cumhurbaşkanı Mahama, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu'nda dünya liderlerine hitap etti.

Afrika'nın kalkınmasının finansmanında temel değişime ihtiyaç olduğuna dikkati çeken Mahama, kıtanın yardıma değil, uluslararası toplumla adil ve eşit ortaklıklara ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Mahama, Afrika'nın kalkınma sorunlarının yalnızca kısa vadeli yardımlarla çözülemeyeceğini dile getirerek, "Yenilik talep ediyoruz. Gelişmekte olan ekonomilerin beşeri sermayeye, sanayileşmeye ve iklim değişikliğine uyuma yatırım yapmasını sağlayacak uzun vadeli, uygun maliyetli ve erişilebilir imtiyazlı finansmana ihtiyacımız var." diye konuştu.

"Afrika yardım istemiyor"

Cumhurbaşkanı Mahama, Afrika'nın küresel kalkınma çabalarında yardım alan taraf olarak değil, eşit bir ortak olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Afrika yardım istemiyor. Afrika, karşılıklı saygıya dayalı eşit ortaklık istiyor." ifadesini kullandı.

Afrika'nın sahip olduğu doğal kaynaklar ve demografik yapının, kıtayı küresel sorunların çözümünde önemli ortak haline getirdiğine işaret eden Mahama, kıtanın dünyanın en genç nüfusuna sahip olduğunu söyledi.

Mahama, "Kıtamız dünyanın en genç nüfusuna, geniş tarım arazilerine, eşsiz kültürel dinamizme ve küresel yeşil enerji dönüşümünü ilerletmek için gerekli kritik minerallere sahip." diyerek, Afrika'nın bu kaynaklarının kıtanın küresel kalkınmadaki rolünü güçlendirdiğini kaydetti.

Mahama'dan Gazze için uluslararası topluma çağrı

Konuşmasında Gazze'ye de değinen Mahama, uluslararası toplumun, çatışmanın insani sonuçlarıyla yüzleşmesi ve sivillerin yaşadığı acıların diplomatik ifadelerle gölgelenmemesi gerektiğini söyledi.

Mahama, "Bu güvenilirlik krizinin hiçbir yerde Gazze'de, Batı Şeria'da ve işgal altındaki topraklarda Filistin halkının devam eden zulme maruz kalmasından daha acı bir örneği yok." değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası toplumun daha kaç sivilin hayatını kaybetmesinin ardından "kararlı ahlaki otoritesini" kullanacağını sorgulayan Mahama, çatışmada öldürülen binlerce çocuğa dikkati çekerek, "Toplu cezalandırma, zorla aç bırakma ve kitlesel yerinden etme, uluslararası hukukun açık ihlalleridir." dedi.

Mahama, Gana'nın Filistin Devleti'nin tanınmasına yönelik desteğini sürdüreceğini belirterek, İsrail ve Filistin'in barış ve güvenlik içinde bir arada yaşayabileceği, sınırların güvence altına alındığı müzakere edilmiş iki devletli çözümü desteklediklerini vurguladı.

Ayrıca Mahama, Sudan'daki savaşın yanı sıra dünyanın diğer bölgelerinde devam eden çatışmalara ilişkin de uluslararası toplumun daha fazla çaba göstermesi çağrısında bulundu.

Rutte, NATO ülkelerini Rusya'nın artan askeri üretimi konusunda uyardı

Rutte, New York’taki 11 Eylül Anıtı ve Müzesi’nde, saldırıların 25. yılı nedeniyle düzenlenen anma etkinliğinde konuştu.

Konuşmasında Rutte, 11 Eylül saldırılarının ardından NATO’nun tarihinde ilk ve tek kez, bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılmasını öngören 5. maddeyi uygulamaya koyduğunu hatırlattı.

Mevcut durumla ilgili de değerlendirmelerde bulunan Rutte, NATO ülkelerinin de siber saldırılar, sabotaj ve hava sahası ihlalleri gibi faaliyetlerle karşı karşıya olduğunu söyledi.

Rutte, ittifakın bu tehditlere karşı savunmasını güçlendirdiğini ifade ederek, Avrupa ülkeleri ile Kanada’nın savunma harcamalarını ve üretim kapasitelerini artırdığını anlattı.

"NATO, Ukrayna'dan daha geniş askeri imkanları kullanabilir"

Ukrayna’daki savaşta edinilen deneyimin NATO açısından önemine işaret eden Rutte, NATO ile Rusya arasında olası bir savaşta ittifakın, Ukrayna’nın bugün sahip olduğundan daha geniş askeri imkanları kullanabileceğini kaydetti.

Rutte, Ukrayna’nın özellikle insansız hava araçları (İHA), bunlara karşı geliştirilen sistemler ve yapay zekanın savaşta kullanımı konusunda NATO’ya önemli dersler sunduğunu belirtti.

Genel Sekreter, Polonya’daki ortak NATO-Ukrayna yapısında bu deneyimlerin incelendiğini, elde edilen sonuçların ittifakın savunma planlarına yansıtıldığını anlattı.

Rutte, Ukrayna’nın Rusya içindeki bazı kritik altyapı hedeflerini vurma ve cephe hattını koruma konusunda ilerleme kaydettiğini ancak Ukrayna kentleri ve altyapısının Rus füze ve İHA saldırılarına maruz kalmayı sürdürdüğünü belirtti.

NATO topraklarına yönelik geniş çaplı bir Rus saldırısını "son derece düşük ihtimal" olarak değerlendiren Rutte, buna rağmen Rusya’nın askeri üretimini ve silahlı kuvvetlerini büyütmesinin göz ardı edilemeyeceğini söyledi.

Rutte, Rusya’da savunma sanayisi dışındaki üretimin de savaş çabalarına yöneldiğini ifade ederek NATO ülkelerinin gerektiğinde genel sanayi kapasitesini savunma üretimi için nasıl kullanacağını düşünmesi gerektiğini belirtti.

Rusya’nın hibrit faaliyetlerine verilecek yanıtların her zaman kamuoyuna açıklanmadığını söyleyen Rutte, bu faaliyetlerin Ukrayna’ya verilen desteği azaltmaması gerektiğini aktardı.

Rutte, NATO’nun hazırlıklı olduğunu ifade ederek, müttefiklerin de Rusya’nın askeri kapasitesindeki artış karşısında savunmalarını güçlendirmeyi sürdürmesi gerektiğini kaydetti.

ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Şi ile "birlikte çalışmaya devam edecekleri" mesajını verdi

ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi, Beyaz Saray'da canlı yayında kameralar karşısına çıktı.

Trump, Şi'yi ağırlamaktan büyük memnuniyet duyduğunu vurgulayarak, "Melania ve ben, Amerika’ya 2. kez resmi ziyaret gerçekleştiren ilk Çinli lider olan Devlet Başkanı Şi'yi Washington’da ağırlamaktan onur duyuyoruz." dedi.

2016'da ilk kez başkan olduğu dönemden bu yana iki ülkenin karşılıklı çıkarlarına dayalı ilişki kurduklarını dile getiren Trump, "Aramızdaki bu ilişkiden büyük gurur duyuyoruz." ifadesini kullandı.

İki ülkenin birlikte başarabileceği çok şey olduğuna inandığını dile getiren ABD Başkanı, Amerikan deniz piyadelerinin Çin ordusundan aldığı "birlikte çalışmak" şeklindeki ifadeye atıf yaptı.

"Birlikte çalışmaya devam edeceğiz"

Trump, Çin ile "birlikte çalışabileceklerine" dikkati çekerek, "Devlet Başkanı Şi ve ben, ülkelerimiz için daha iyi bir gelecek inşa etmek üzere birlikte çalışmaya devam edeceğiz." diye konuştu.

ABD yönetiminin, Amerikalı çiftçiler ve hayvancılıkla uğraşanlara yeni pazar erişimi de dahil, daha dengeli ticaret ilişkisi kurulması konusunda çalıştığını anlatan Trump, bu konuları Şi ile görüşecekleri mesajını verdi.

Şi ile görüşmelerinde, güvenlik, teknoloji ve "süper zeka" ile ilgili meseleleri de ele alacaklarını kaydeden Trump, "Bugün bu alanlarda alacağımız kararlar, önümüzdeki on yıllar boyunca barış ve refahı teşvik edebilir." yorumunu yaptı.

İki lider arasındaki görüşmelerin ardından akşam saatlerinde Trump, Şi onuruna resmi yemek verecek.

İki liderin cuma günü yeniden Beyaz Saray'da bir araya gelmesi bekleniyor.

Üst düzey bir ABD’li yetkiliye göre, Şi onuruna bu akşam verilecek yemeğe Jeff Bezos, Elon Musk, Sundar Pichai, Michael Dell, Jensen Huang, Sam Altman, Jane Fraser ve Tim Cook gibi önde gelen ABD’li iş insanlarının katılması bekleniyor.

Şi'nin ziyareti, "2015'ten sonraki ilk Washington ziyareti" olarak kayıtlara geçti.

ABD ve Çin arasındaki yapay zeka yarışı: Kim önde?

Yapay zeka sistemlerini eğitmek ve çalıştırmak devasa bir bilgi işlem gücü gerektiriyor. Bu alanda Amerika, dünya toplam yapay zeka bilgi işlem kapasitesinin yaklaşık yüzde yetmiş beşini elinde tutarak açık bir üstünlük kuruyor.

Çin ise yüzde ondört civarında bir paya sahip. Bu liderlik büyük ölçüde ülkenin en gelişmiş çiplerine erişiminden ve binlerce bilgisayara ev sahipliği yapan gelişmiş veri merkezlerinden kaynaklanıyor. Amerikan şirketleri çip tasarımı ve veri merkezi altyapısında küresel piyasayı domine ediyor.

Yapay zeka modelleri ve kullanım oranları

Gelişmiş yapay zeka sistemlerinde Amerikan öncülüğü sürse de Çinli modeller hızla zemin kazanıyor. Kullanıcı oylamalarına dayanan liderlik tablosunda her iki ülkenin modelleri başa baş bir mücadele sergiliyor. Gerçek dünya kullanım verilerine bakıldığında ise Çinli modellerin işlem hacminde öne çıktığı görülüyor.

Bu durum, Çin modellerinin daha ekonomik olmasından ve açık ağırlıklı yapısıyla geliştiricilere esneklik sunmasından kaynaklanıyor. Yapılan son analizler, Çin yapay zeka modellerinin Amerikan muadillerinden yalnızca aylar geride olduğunu ve pek çok gerçek dünya görevinde rekabet edebildiğini ortaya koyuyor.

Yatırım ve harcama dinamikleri

Altyapı yatırımlarında Amerika Birleşik Devletleri rakibinin çok ilerisinde bulunuyor. Amerikan teknoloji devlerinin bu yıl yapay zeka altyapısına yüz milyarlarca dolar harcaması öngörülüyor. Çinli teknoloji devlerinin toplam harcaması bu rakamın oldukça altında kalıyor.

Ancak Çin tarafındaki harcama artış hızı dikkat çekiyor. Çinli şirketlerin sermaye harcamalarındaki yıllık artış oranının Amerika'daki devleri geride bırakması, aradaki farkın kapanabileceğine işaret ediyor. Bu finansal uçurum, Amerikan şirketlerinin çip, veri merkezi ve yetenek havuzuna daha fazla kaynak aktarabilmesini sağlıyor.

Araştırma, yayın ve yetenek havuzu

Akademik araştırmalar ve teknik yetenek yetiştirme konusunda Çin açık ara önde bulunuyor. Küresel yapay zeka yayınlarının kayda değer bir kısmını gerçekleştiren Çin, aynı zamanda en üst düzey araştırmacıların çoğunun lisans eğitimini aldığı ülke konumunda.

Buna karşın Amerika, dünya genelindeki en nitelikli yapay zeka araştırmacılarının kariyerlerini sürdürmek için tercih ettiği ana merkez olma özelliğini korumaya devam ediyor. Çin'de yetişen üst düzey yeteneklerin büyük bir kısmı çalışmalarını Amerika'da sürdürüyor.

AB, Ukrayna'ya yaklaşık 3 milyar euroluk yeni ödemeyi onayladı

AB Konseyinden yapılan açıklamada, Ukrayna'nın yeniden inşası ve reformlarını desteklemek amacıyla oluşturulan Ukrayna Fonu kapsamında 8. düzenli ödemenin yapılmasına karar verildiği bildirildi.

Açıklamada, fonun 8. düzenli ödemesi kapsamında aktarılacak tutarın yaklaşık 800 milyon eurosunun ilk kez Ukrayna Destek Kredisi'nden karşılanacağı belirtildi.

Ödeme kararının, Ukrayna'nın kendisinden beklenen 10 hedefi yerine getirmesinin ardından alındığı, Ukrayna'nın bugüne kadar yerine getirmesi gereken 95 hedeften 84'ünü tamamladığı ifade edildi.

Norveç'in dahli

Açıklamada, Norveç'in Ukrayna'ya yaklaşık 92 milyon euroluk hibe sağlamasının da onayladığı bildirildi.

Norveç böylece "AB’nin Ukrayna Fonu’nda reformları ve yatırımları destekleyen bölüme katkı sağlayan ilk AB üyesi olmayan ülke" oldu.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının akabinde Mart 2024'te yürürlüğe giren Ukrayna Fonu, ülkenin toparlanması, yeniden inşası ve modernizasyonu için 2027'ye kadar 50 milyar euronun üzerinde hibe ve kredi sağlanmasını öngörüyor.

Afrika Fillerinin“eczaneleri” doğada olabilir

Çeşitli üniversiteler ile doğa koruma kuruluşu Mount Elgon Foundation işbirliğinde yürütülen çalışma kapsamında araştırmacılar, Kenya'nın batısındaki Afrika Elgon Dağı bölgesinde yaşayan ve fillerle çalışan kişilerle görüştü.

Görüşmelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda araştırmacılar, bazı fillerin rahatsızlandıklarında belirli bitki türlerini tükettiğini, anne fillerin de yavrularını bu bitkilerle besliyor olabileceğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, fillerin 35 farklı bitki türünden yararlandığını, bunlardan 25'inin yerel halk tarafından da tıbbi amaçlarla kullanıldığını belirtti.

Anne fil yavrusuna çiğneyerek karışım halinde veriyor

Bir yaban hayatı görevlisi, fillerin bölgede "Angurweet" olarak bilinen ve mide ağrısı gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan bitkinin yapraklarını, bazı ağaçların kökleriyle birlikte ağızlarında çiğneyerek karışım haline getirdiğini ve bu karışımı anne sütüyle birlikte yavrulara verdiğini kaydetti.

Araştırmanın başyazarlarından Brown Üniversitesinden Dr. Elodie Freymann, söz konusu çalışmanın, orman habitatlarının yok edilmesinin hayvanları ve insanları ihtiyaç duyabilecekleri doğal tıbbi kaynaklardan mahrum bırakıp bırakmadığı sorusunu gündeme getirdiğini söyledi.

Freymann, "Bu çalışma, ilaçlarımızın doğadaki canlılarla ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor." dedi.

Araştırmacılar, fillerin farklı sağlık sorunları yaşadıklarında belirli bitkileri seçip seçmediğine ve bu bitkilerin tıbbi açıdan etkili olabilecek biyolojik özelliklere sahip olup olmadığına ilişkin çalışmalarını sürdürdüklerini kaydetti.

Çalışmanın detayları, "Scientific Reports" dergisinde yayımlandı.

Filistin Devlet Başkanı Abbas: Filistin halkı ve yönetimi işgalin sona ermesini talep ettiği için cezalandırılmamalı

Filistin Devlet Başkanı Abbas, ABD’nin vize vermemesi nedeniyle bir kez daha Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’na video konferans yoluyla hitap etmek zorunda kaldı.

Filistin heyetinin BM toplantılarına katılmasının engellenmesini reddettiklerini belirten Abbas, "Filistin halkı ve yönetimi işgalin sona ermesini talep ettiği için cezalandırılmamalı." dedi.

Uluslararası hukuka ve kurumlarına başvurmanın barışçıl ve medeni bir tercih olduğunu vurgulayan Abbas, bunun barışa aykırı bir eylem olmadığını ifade etti.

Abbas, Filistin heyetinin BM Genel Merkezi'ne girişinin engellenmesinin, ABD'nin ev sahibi ülke olarak yükümlülüklerinin ihlali olduğunu kaydetti.

"Filistin halkı tarihinin en tehlikeli dönemlerinden biriyle karşı karşıya"

Filistin halkının tarihinin en tehlikeli dönemlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu dile getiren Abbas, Gazze'de İsrail saldırıları nedeniyle öldürme, yıkım, aç bırakma ve zorla yerinden etme girişimlerinin sürdüğünü söyledi.

Batı Şeria'da yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesinin ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarının İsrail ordusunun koruması altında hız kazandığını belirten Abbas, İsrail'in uygulamalarının iki devletli çözümü ortadan kaldırdığını ifade etti.

Abbas, dünya liderlerine seslenerek, “Halkımıza yönelik yeni bir Nekbe (Büyük Felaket) ve katliama izin verilmemesi, ayrıca yerleşimci şiddetine müsaade edilmemesi çağrısında bulunuyoruz.” ifadelerini kullandı.

ABD yönetimine yaptırım ve kısıtlamaları kaldırma, diyalog ve karşılıklı saygıya dönme çağrısı yapan Abbas, Washington'dan uluslararası toplumla birlikte uluslararası meşruiyete dayalı iki devletli çözümün uygulanması için çalışmalarını istedi.

İki devletli çözümün herkes için barışı sağlayacağını belirten Abbas, bunun "Büyük İsrail"in kurulması ve Filistin halkının varlığının ortadan kaldırılması” anlayışına alternatif olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın barış planını memnuniyetle karşıladıklarını ancak sahada bu yönde herhangi bir somut gelişme görmediklerini vurgulayan Abbas, Trump'a Arap ülkelerine verdiği, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesinin ve Filistin topraklarının ilhakının önlenmesine ilişkin sözlerini yerine getirme çağrısında bulundu.

Abbas, geçiş döneminin Gazze ve Batı Şeria'nın tek bir devlet ve tek bir meşru silahlı güç altında birleşmesiyle sonuçlanması gerektiğini kaydetti.

Özellikle İsrail'in "E1" yasa dışı yerleşim planının uygulanmaması uyarısında bulunan Abbas, söz konusu planın Batı Şeria'nın güneyini orta kesimlerinden ayıracağını belirtti.

İsrail'in Kudüs ve Batı Şeria'daki BM binalarına yönelik saldırılarının Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA) görevlerini yerine getirme kapasitesini zayıflattığını söyleyen Abbas, bu saldırıların durdurulmasını istedi.

İsrail hükümetinin Filistin halkına ait 6 milyar dolardan fazla parayı zorla alıkoyduğunu ifade eden Abbas, söz konusu fonların derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu.

“Halkımız toprağında kalmaya devam ediyor ve zorla yerinden edilmeyi kabul etmeyecek.” diyen Abbas, askeri işgalin, yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesinin, ilhakın ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarının güvenlik sağlayan kalıcı bir çözüm oluşturamayacağını vurguladı.

"Kimden gelirse gelsin sivillere yönelik saldırıları reddediyoruz"

Abbas, İsrail devletiyle yan yana yaşayacak, silahsız bir Filistin devleti istediklerini belirterek, “Herkes için güvenlik ve barış istiyoruz. Kimden gelirse gelsin sivillere yönelik saldırıları reddediyoruz ve antisemitizmle mücadele ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

Filistinli mültecilerin geri dönmesini ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin devletinin kurulmasını istediklerini kaydeden Abbas, Filistin devletine BM'de tam üyelik verilmesi çağrısında bulundu.

BM'nin 2803 sayılı kararı almasından ve Barış Kurulu oluşturulmasından bu yana bir yıl geçtiğini ve geçiş döneminin sona ermesine sadece bir yıl kaldığını söyleyen Abbas, "Bu yüzden, bir an önce (ateşkesin) ikinci aşamasına geçilmesi çağrısında bulunuyoruz. Geçiş dönemi, Gazze ve Batı Şeria'nın tek bir devlet ve tek bir meşru güç altında birleşmesine yol açmalıdır." diye konuştu.

Abbas, BM Genel Kurulu'nda daha önce de İsrail'in ihlallerinin iki devletli çözümü yok ettiği konusunda uyarıda bulunduklarını hatırlatarak, “Şimdi ise Filistin halkının varlığı tehdit edilir hale gelmiştir.” dedi.

New York borsası düşüşle açıldı

New York borsası, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılacak görüşme öncesinde yatırımcıların temkinli davranmasıyla güne düşüşle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,19 azalarak 51.415,75 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,51 azalışla 7.666,99 puana, Nasdaq endeksi de yüzde 0,75 kayıpla 26.734,50 puana indi.

ABD ile İran arasındaki jeopolitik gerilimlerin en azından ABD'de kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimlerine kadar sürebileceği endişeleri petrol fiyatlarını yeniden 100 doların üzerine taşırken pay piyasalarında açılışta negatif bir seyir izlendi.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş enerji maliyetleri kaynaklı enflasyonist baskılara ilişkin endişeleri artırırken, ABD'de ekonomik aktivitenin güçlü seyrettiğine işaret eden veriler de ABD Merkez Bankasının (Fed) şahin adımlarını sürdürebileceğine dair beklentileri güçlendirdi.

Bu gelişmeler tahvil getirilerini yukarı çekerek piyasalar üzerinde baskı oluşturdu.

ABD'nin 30 yıllık Hazine tahvilinin getirisi yüzde 5,446'ya çıkarak Haziran 2004'ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyesini gördü. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,15 ile Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Öte yandan, ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi'nin, bugün gerçekleştireceği görüşme de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Busan mutabakatı uzatılacak

İki liderin görüşmesinde ticaret ilişkilerinin yanı sıra yapay zeka ve jeopolitik konuların ele alınması bekleniyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, dün yaptığı açıklamada, Çin ile kasım ayında sona erecek Busan mutabakatının 10 Ocak'a kadar uzatılması konusunda anlaştıklarını bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 19 Eylül ile biten haftada 197 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Netanyahu’nun Mamdani korkusu 106 kilometre sürdü

Bebek katili Binyamin Netanyahu'nun uçağı, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin kentteki havalimanlarında beklemesine izin vermeyeceği endişesiyle Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'ne yaklaşık 106 kilometre uzaklıkta yer alan New York kent merkezi dışındaki sivil ve askeri amaçlarla kullanılan bir havalimanına iniş yaptı.

Filght Radar’a göre, Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) hakkında çıkardığı tutuklama kararına rağmen bebek katili Netanyahu'nun uçağı ABD seyahati sırasında Yunanistan, İtalya ve Fransa hava sahalarını kullandı.

Katili taşıyan uçak, New York'un ana uluslararası havalimanları yerine bugün konuşma yapacağı BM Genel Merkezi’ne yaklaşık 106 kilometre uzaklıkta yer alan New York Stewart International Airport'a (SWF) indi.

İsrail basını, katil Netanyahu'nun New York kent merkezindeki bir havalimanı yerine SWF’yi tercih etmesinde New York Belediye Başkanı Mamdani'nin kentteki havalimanlarında İsrail Başbakanı'nın uçağının beklemesine izin vermeyebileceği endişesinin etkili olduğunu yazmıştı.

Netenyahu'yu gören salonu terketti

Geçen sene yapılan BM 80. Genel Kurul oturumlarında Netanyahu kürsüye çıktığında pek çok ülkenin temsilcisi salonu protesto amacıyla terk etmiş, İsrail Başbakanı neredeyse tamamen boş bir salona hitap etmek zorunda kalmıştı.

Tel Aviv hükümetinin ateşkese rağmen Gazze’ye devam eden saldırıları, işgal altındaki Batı Şeria’daki toprak gaspları, Suriye ve Lübnan’a yönelik saldırıları nedeniyle Başbakan Netanyahu’nun bu yıl da BM salonunda protesto edilmesi bekleniyor.

İşgalci İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını sürdürdü

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail ordusu Lübnan'ın çeşitli bölgelerinde topçu atışları ve hava saldırılarının yanı sıra otomatik silahlarla tarama operasyonları gerçekleştirdi.

Öte yandan İsrail ordusuna ait bir insansız hava aracı (İHA) Beyrut'un güneyindeki Dahiye üzerinde uçuş gerçekleştirdi.

Güneydeki Nebatiye vilayetine bağlı Bint Cubeyl ilçesindeki Kafra, Beyt Yahun ve Şakra beldeleri kırsalında çeşitli noktaları hedef alan İsrail ordusu, ilçenin çevresinde büyük patlamalar gerçekleştirdi.

İsrail topçuları, Doğu Zevter ve Meyfdun beldeleri arasındaki bölge ve Saluki Vadisi’ni vururken, Beraşit ve Beyt Yahun beldeleri ise makineli tüfek atışlarının hedefi oldu.

Beraşit beldesinde gece yarısı büyük bir patlama gerçekleşti.

Nebatiye bölgesinde bir restoran çevresine saldırı düzenleyen İsrail ordusu, gece saatlerinde Meyfdun beldesindeki bir arazi üzerinde kurulu güneş panellerini topçu atışlarıyla hedef aldı. Atışlar sonucu panellerde yangın çıktı.

Yine güneydeki Sur ilçesinde Mansuri beldesi İsrail saldırılarının hedef oldu. Savaş uçaklarıyla saldırıya maruz kalan belde daha sonra topçu atışlarıyla vuruldu.

⁠İsrail'in Lübnan'daki saldırıları ve ateşkes süreci

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak ülkenin güneyinde onlarca beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti, saldırılarla birlikte ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes daha sonra birkaç kez uzatılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda en az 4 bin 386 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.

Öte yandan Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. turunun ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

Yapay zeka Claude, DNA'yı değiştiren yeni enzim sisteminin keşfine katkı sağladı

ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, geliştirdiği Claude modelinin, yeni enzim sisteminin keşfine katkı sağladığını bildirdi.

Anthropic'in yazılı açıklamasına göre, şirket bünyesinde Claude yardımıyla biyolojik araştırmalar yapması amacıyla kurulan ekip, yapay zeka ile insan ortaklığının bilimsel keşifleri hızlandırıp hızlandırmayacağına yönelik testler kapsamında yeni bir deneye imza attı.

Araştırmacılar, yaklaşık 950 Claude ajanına DNA dizilimlerinden oluşan büyük bir veri tabanı içinde RNA'dan DNA sentezleyen "revers transkriptaz (RT)" enzimlerin "yeni ve ilginç örneklerini" bulması yönünde komut verdi.

Sürece sadece komut yazma ve laboratuvar çalışmaları bağlamında dahil olan ekip, 21 saatlik taramalar sonucunda ajanlardan birinin "alışılmadık" bir bulguya rastladığını gördü.

Araştırmacıların laboratuvar çalışmaları sonucunda bu bulgunun, daha önce bakterilere bulaşan türden virüslerde rastlanan ancak şimdiye kadar karakterize edilmemiş enzim sistemine işaret ettiği anlaşıldı.

İşlevi henüz tam olarak bilinmeyen bu yeni enzim sistemine yönelik detaylı araştırmalar sürüyor.

Öte yandan, bu keşif, yapay zekanın faydalarını artırmaya çalışırken risklerinin de azaltılması gerektiği konusunda tartışmaların sürdüğü dönemde yapıldı.

Anthropic'in Üst Yöneticisi Dario Amodei, dün Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde düzenlenen toplantıda, yapay zekanın biyolojik silah üretmek için kullanılmasını "risk faktörü" olarak gördüğünü söylemiş, bu teknolojinin bu amaçla kullanılmasının yasaklanmasını önermişti.

BM: Gazze'nin yeniden inşası için 71,5 milyar dolara ihtiyaç var

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin ekonomisi ve kamu maliyesinin ağır baskı altında olduğunu bildirerek, Gazze'nin toparlanması ve yeniden inşası için 71,5 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.

UNCTAD, Filistin ekonomisine ilişkin yayımladığı son raporunda, kamu maliyesi ile bankacılık sektörü üzerindeki baskının büyümesine, Gazze ekonomisindeki çöküşe ve işgal altındaki Batı Şeria'daki ekonomik faaliyetlere yönelik kısıtlamaların artmasına ayrıntılarıyla yer verdi.

Filistin ekonomisinin on yıllar boyu süren kalkınma kazanımlarının kaybı, Gazze'deki ekonomik çöküş ve işgal altındaki Batı Şeria'da giderek sıkılaşan ekonomik kısıtlamalara işaret edilen raporda, "Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi ağır bir baskı altında. Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. İlave hasarların kaydedilmesi durumunda bu rakam artabilir." ifadeleri kullanıldı.

Dünya Bankası, Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesinin yürütüldüğüne işaret edilen raporda, 2026'nın başlangıcı itibarıyla Gazze'deki fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar, ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolar olarak tahmin edildiği kaydedildi.

Raporda, 59 yıllık işgalin Filistin ekonomisini kısıtladığı, yapısal ve ekonomik maliyetlerin Ekim 2023'ten bu yana keskin bir şekilde arttığı vurgulandı.

Filistin'in Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH) 2024'teki sert daralmanın ardından 2025'te düşük bir baz seviyesinden hareketle yüzde 4,3 oranında büyüdüğü, ancak 2022 seviyesinin yüzde 20 altında kaldığı raporda yer aldı.

Raporda, "İşgal altındaki Filistin toprakları genelinde Ekim 2023'ten bu yana 100 binlerce iş kaybı yaşandı ve bu durum, tahmini 2,8 milyar dolarlık kümülatif işgücü gelirinin kaybına yol açtı." bilgileri verildi.

Yerinden edilme vakaları geçen yılın verilerini aştı

Batı Şeria'da yasa dışı yerleşim yerlerinin genişletilmesiyle bağlantılı olarak arazi ve doğal kaynaklara erişimin azaldığına vurgu yapılan raporda, yerinden edilme olaylarındaki artışa da dikkati çekildi.

Raporda, "(Batı Şeria'da) 2023'ten bu yana 38 yerleşim yeri Filistinlilerden tamamen boşaltıldı ve 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakaları, 2025 yılında kaydedilen toplam sayıyı aştı." ifadelerine yer verildi.

Filistin hükümetinin mali durumunun keskin bir şekilde kötüleştiğine işaret edilen raporda, İsrail'in Filistin'in mali gelirlerinin üçte ikisinden fazlasını Filistin hükümeti adına tahsil ettiği kaydedildi.

Raporda, şu değerlendirmelere yer verildi:

"Filistin hükümetine ödenmesi gereken gümrük ve vergi gelirleri, Mayıs 2025'ten 2026'nın ortasına kadar tamamen alıkonuldu. Ocak 2019 ile Mart 2026 arasındaki kümülatif kesintiler ve alıkonulan gelirler, ödemelerin yapılması gereken tarihlerdeki döviz kurları baz alındığında tahmini 3,67 milyar doları aştı. Bu tutar, Filistin'in 2025'teki toplam net gelirinin yüzde 83'üne denk geliyor. Ödenmemiş gümrük ve vergi gelirleri hariç tutulduğunda 2025 bütçe açığının GSYH oranı yüzde 13 olarak öngörülürken, söz konusu gelirlerin Filistin hükümetinin alacağı olarak hesaba katılması durumunda bu oran yüzde 6 seviyesinde kalıyor."

Söz konusu mali baskıların temel hizmetlerin sunumunu da kısıtladığı belirtilen raporda, 2025 sonu itibarıyla sağlık alanındaki ödenmemiş borçların 1,1 milyar dolara ulaştığı, bu durumun hastaneler, sivil toplum kuruluşları ve ilaç tedarikçileri tarafından sağlanan hizmetlerin sürekliliğine yönelik riskleri artırdığı vurgulandı.

Raporda, "Batı Şeria'da yaşanan kaynak sıkıntısı, okulların 2025'te yüz yüze eğitimi haftada 3 günle sınırlandırmasına yol açtı." ifadesi kullanıldı.

Filistin hükümetinin bütçe açığını finanse etmek amacıyla giderek artan bir şekilde yerel bankalardan borçlandığına dikkat çekilen raporda, özel sektör tedarikçilerine ve emeklilik fonuna olan borçlarının birikerek toplam kamu borcunun 2025'te 4,8 milyar dolara çıktığı belirtildi.

"Gazze'de, Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördü"

Raporda, "Gazze'de, Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı tahmin ediliyor. 2025 yılında kişi başına düşen GSYH 212 dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tutar, GSYH bazında kişi başına günlük yaklaşık 0,58 dolara ve 2022'deki seviyenin yüzde 17'sine tekabül ediyor. İşsizlik oranı yüzde 78'e ulaşırken, çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlası istihdam dışında kalmıştır. Gazze'nin Filistin GSYH'si içindeki payı, Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden 2025'te yüzde 4'ün altına geriledi." yazıldı.

Gazze'deki tüm üretim sektörlerinin 2022'deki üretim seviyelerinin çok altında kaldığı kaydedilen raporda, tarım ve sanayi sektörlerinde yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 oranında düşüşün yaşandığına işaret edildi.

Raporda, "Gazze'nin tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden azı erişilebilir ve hasarsız kaldı. Bu da insani gıda yardımına olan bağımlılığı artırdı." ifadeleri kullanıldı.

Trump'ın Kanada tarifelerine iki ülkede de destek yok

Politico haber sitesinde 4 bin 183 ABD'li ve Kanadalı yetişkinle 13-15 Eylül'de yapılan ankette katılımcılara iki ülke arasındaki ticaret gerilimine ilişkin görüşleri soruldu.

Kanadalı katılımcıların yüzde 71'i, ülkelerinin ABD'nin tarifelerine karşılık açıkladığı misilleme tarifelerini "doğru" bulduğunu belirtirken yüzde 17'si ise bu adımı "yanlış" olarak yorumladı.

Öte yandan ankette Trump'ın Kanada'ya yönelik tarife kararını "doğru" bulan Kanadalıların oranı yüzde 8, "yanlış" görenlerin oranı ise yüzde 83 olarak yer aldı.

Trump'ın tarife hamlesine olumlu bakan ABD'lilerin oranı yüzde 26 iken Kanada'nın misilleme tarife kararına olumlu yaklaşan Amerikalıların oranı ise yüzde 33 olarak kaydedildi.

Trump'ın tarife adımını tasvip etmeyen ABD'lilerin oranının yüzde 56 olduğu ankette Kanadalıların yüzde 31'inin de Carney'nin misilleme kararına olumsuz yaklaştığı görüldü.

Gümrük vergisi

ABD yönetimi, temmuz ayında Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik "ayrımcı" uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek bu ülkeden ithal edilen bazı mallara yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyurmuş, bu tarifeler 22 Ağustos'ta yürürlüğe girmişti.

Kanada yönetimi de buna karşılık belirli ABD ürünlerine yüzde 15, 25 veya 50 oranlarında gümrük vergisi uygulanacağını bildirmiş, bu tarifeler 8 Eylül'de uygulanmaya başlamıştı.

Gerilim, soykırımcı Netanyahu'nun New York programını kısalttı

Siyonist İsrail'in Gazze ve Lübnan'a yönelik saldırıları ile işgal altındaki Batı Şeria'daki uygulamaları nedeniyle Batı ülkeleriyle yaşadığı gerilim, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'na katılacağı New York'taki temaslarına yansıdı.

Netanyahu'nun New York'ta görüşeceği liderler arasında, ABD dahil İsrail ile uzun yıllar iyi ilişkiler geliştiren Batı ülkelerinden hiçbirinin liderinin bulunmaması dikkati çekti.

ABD Başkanı Donald Trump ile görüşme ayarlayamayan ve Elon Musk ile yapacağı görüşme iptal edilen Netanyahu'nun programında, ABD'den herhangi bir siyasi figür ile randevu bulunmuyor.

İsrail'e yönelik uluslararası izolasyon artarak devam ediyor

Geçen sene Gazze'ye yönelik saldırıları nedeniyle Fransa, İngiltere ve Kanada başta olmak üzere çok sayıda ülkenin BM Genel Kurulu'nda Filistin Devleti'ni tanımasıyla karşı karşıya kalan İsrail'e yönelik uluslararası alandaki izolasyon bu sene de artarak devam etti.

Ülkede 27 Ekim'de yapılacak seçimler öncesinde, İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarının yoğunlaştığı işgal altındaki Batı Şeria'da, Tel Aviv yönetimi yasa dışı E1 yerleşim projesini hayata geçirmek için düğmeye bastı.

İşgal altındaki Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'dan koparmayı ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyini birbirinden ayırmayı hedefleyen proje, başta İngiltere olmak üzere Batı ülkelerinin tepkisini çekti.

İngiltere, Fransa ve Kanada'nın da aralarında bulunduğu 12 Batı ülkesinden bazıları işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan yasa dışı Yahudi yerleşimlerine yaptırım kararı alırken bazıları da yaptırım niyetlerini ortaya koydu.

Londra'nın yasa dışı Yahudi yerleşimlerine yönelik yaptırım kararına Tel Aviv, İngiltere'nin işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Filistin nezdindeki konsolosluğunu kapatma, Kiryat Gat'taki temsilcilerini çıkarma, Filistin Yönetimi'nin güvenlik güçlerine yönelik eğitim faaliyetlerine katılımına son verme ve büyük kısmı milletvekili 12 İngiliz vatandaşının ülkeye girişini yasaklama kararı alarak yanıt verdi.

İsrail ile yaşanan bu gerilimin Batılı liderlerin BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmalara da yansıdığı bir ortamda Netanyahu, sadece birkaç saat sürmesi beklenen New York seyahati için perşembe sabahı ülkeden ayrıldı.

"Görüşme talep edildi ama kabul etmedik" iddiası

İsrail basını, Netanyahu'nun New York seyahati öncesinde yayımlanan haberlerde, Başbakan'ın BM Genel Kurulu marjında liderlerle görüşmesi için çalışmalar yapıldığı, fakat bunun zor olduğu belirtilirken Netanyahu'nun New York'ta geçmiş senelerde olduğu gibi protestolarla da karşı karşıya kalabileceğine dikkati çekildi.

İsrail Başbakanlık Ofisi, söz konusu haberlerin ardından yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun ziyareti sırasında "birçok dünya liderinin görüşme talebinde bulunduğu ancak yoğun programı nedeniyle bu taleplerin sadece bir kısmının karşılanabildiği" savunularak görüşme programı paylaşıldı.

Netanyahu'nun ABD ve diğer Batılı ülkelerin liderleriyle görüşme yer almayan programında, sadece Arjantin, Bolivya, Paraguay, Panama ve Etiyopya devlet başkanları, Kolombiya Cumhurbaşkanı Yardımcısı ile Yunanistan, Slovenya ve Papua Yeni Gine başbakanlarının bulunduğu görüldü.

"Aşağılayıcı bir ziyaret"

Netanyahu'nun BM Genel Kurulu'na katılmak için yaptığı New York seyahatine ilişkin AA muhabirine konuşan İsrail'in eski Dışişleri Bakanlığı Sekreteri emekli Büyükelçi Alon Liel, "Bir İsrail Başbakanı için BM'ye yapılmış bu kadar aşağılayıcı bir ziyaret daha önce hiç yaşanmadı." ifadesini kullandı.

İsrail'in uluslararası alandaki konumunun Ekim 2023'ten beri kötüleştiği ve bu durumun "sağ kanadın" iktidarda kalıp kalmamasına bağlı olduğu değerlendirmesinde bulunan Liel, "7 Ekim 2023 öncesine kıyasla, Orta Doğu dahil olmak üzere uluslararası alanda çok daha zayıf durumdayız." dedi.

Liel, İngiltere, Fransa ve Kanada başta olmak üzere Batılı ülkelerin işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan yasa dışı Yahudi yerleşimlere yaptırım kararından ziyade, geçen sene Filistin devletini tanıma kararı almalarının Netanyahu'ya asıl darbeyi vurduğunu dile getirdi.

"Artık ABD'de bile kendini rahat hissetmediği bir duruma düştü"

Bu sene ise BM Genel Kurulu için ABD'ye giden Netanyahu'ya asıl darbenin Washington yönetiminden geldiğini savunan Büyükelçi, şunları söyledi:

"Netanyahu, Arjantinli ve Yunan liderlerle görüşebiliyor ama hiçbir Amerikalı siyasetçi veya yetkiliyle görüşemiyor. Bu da sadece Avrupalıların değil, Amerikalıların da ondan kaçtığı anlamına geliyor. Bence büyük darbe bu; çünkü dünyada Netanyahu'nun gidebileceği tek ülke ABD. Artık ABD'de bile kendini rahat hissetmediği, New York'a inemediği, orada gece bile kalamayacağı bir duruma düştü."

ABD'nin tavrının eklenmesiyle İsrail'in uluslararası arenadaki pozisyonunun daha da zayıfladığını belirten Liel, "Bu kesinlikle normal bir ziyaret değil. Ona yönelik siyasi itirazlar, BM'de İsrail aleyhine yapılan konuşmalar ve güvenlik açısından normal değil. (Netanyahu) ABD'de bile istenmeyen bir insan gibi hareket ediyor." diye konuştu.

Suudi Arabistan'da Mekke'ye ve 4 bölgeye daha acil uyarı

Yemen'deki Husilerin saldırılarının hedefindeki Suudi Arabistan'ın Mekke-i Mükerreme, Cidde, Taif, Yenbu ve Tebuk kentleri için muhtemel tehlikelere karşı uyarı mesajı yayımlandı.

Suudi Arabistan Sivil Savunma Genel Müdürlüğünün ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, Mekke-i Mükerreme, Cidde, Taif, Yenbu ve Tebuk kentlerinde yaşanabilecek acil durumlara karşı uyarıda bulunuldu.

Açıklamada, bölge halkına can ve mal güvenliğinin korunması amacıyla Sivil Savunma ekiplerinin talimatlarına uyulması, toplanma alanlarından uzak durulması ve görüntü çekilmemesi çağrısında bulunuldu.

Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, daha sonra bir açıklama daha yayımlayarak söz konusu tehlikenin sona erdiğini duyurdu.

Yemen'deki İran destekli Husiler, başkent Sana'ya yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırıları nedeniyle Suudi Arabistan'ı suçlamış ve karşılık verecekleri tehdidinde bulunmuştu.